ĐBQH: 'Làm thế nào để người dân có thể sống ổn định trong một căn nhà phù hợp'

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội dành cả ngày 22/10 để các đại biểu thảo luận tại tổ về 3 dự án luật quan trọng là Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), nhiều đại biểu quan tâm đến nhà ở cho thuê.

Nếu chỉ dựa vào thị trường, người thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở

Đại biểu Nguyễn Phương Thuỷ - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn Hà Nội) cho rằng phát triển nhà ở cho thuê là hướng đi cần thiết trong bối cảnh giá nhà tại các đô thị ngày càng vượt xa khả năng tích lũy của nhiều người dân.

Theo bà, chính sách nhà ở cần chuyển từ việc chủ yếu hỗ trợ sở hữu nhà sang bảo đảm người dân có chỗ ở an toàn, ổn định, phù hợp với thu nhập. “Thay vì việc làm thế nào để người dân mua được nhà thì chính sách nhà ở cần được tập trung trả lời câu hỏi quan trọng hơn là làm thế nào để người dân có thể sống ổn định trong một căn nhà phù hợp ngay từ ngày hôm nay,” đại biểu nêu quan điểm.

Đại biểu đề nghị phân biệt rõ cơ chế phát triển thị trường nhà ở cho thuê với chính sách nhà ở cho thuê có sự hỗ trợ của Nhà nước. Theo bà, nếu bao cấp toàn bộ thị trường sẽ làm giảm động lực đầu tư nhưng nếu chỉ dựa vào thị trường, người thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở.

Từ đó, đại biểu đề xuất ba tầng giá thuê. Thứ nhất là giá thuê theo cơ chế thị trường, xác định dựa trên chi phí, vị trí, chất lượng và lợi nhuận hợp lý. Thứ hai là giá thuê có sự tham gia điều tiết của Nhà nước, được tính đúng, tính đủ và công khai để tạo mặt bằng tham chiếu. Thứ ba là giá nhà ở xã hội cho thuê, với mức hỗ trợ khác nhau tùy theo thu nhập và hoàn cảnh người thuê.

Đại biểu cũng đề nghị sửa đổi Điều 61 của dự thảo theo hướng ưu tiên phát triển nhà ở xã hội cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và nơi tập trung đông người lao động, thay vì chủ yếu hỗ trợ người dân mua hoặc thuê mua nhà.

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, nhà ở xã hội cho thuê có thể phục vụ nhiều hộ gia đình qua các thời kỳ, giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực đất đai và ngân sách. Chính sách hỗ trợ cần phân tầng theo khả năng chi trả, từ hỗ trợ gián tiếp về đất đai, tín dụng đến hỗ trợ trực tiếp tiền thuê đối với nhóm thu nhập rất thấp và các đối tượng yếu thế.

Ưu đãi cho chủ đầu tư phải được phản ánh vào giá thuê

Cùng quan tâm đến cơ chế giá thuê, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai (Đoàn Hưng Yên) đề nghị các ưu đãi của Nhà nước dành cho chủ đầu tư phải được chuyển hóa thành lợi ích thực tế cho người thuê, đồng thời gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát.

Theo đại biểu, Điều 42 dự thảo Luật quy định các ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng và diện tích kinh doanh thương mại. Tuy nhiên, cần bổ sung nguyên tắc chỉ tính vào giá thuê những chi phí hợp lý, hợp lệ thực tế thuộc phần nhà cho thuê; không tính các nghĩa vụ tài chính đã được miễn hoặc chi phí Nhà nước đã hỗ trợ, khấu trừ.

Đại biểu cũng đề nghị phân bổ minh bạch chi phí đất đai, hạ tầng và chi phí dùng chung giữa phần nhà cho thuê với phần kinh doanh thương mại; làm rõ cơ chế khấu trừ tại khoản 7 và khoản 8 Điều 42, tránh một giá trị đất được hưởng lợi hai lần.

Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai (Đoàn Hưng Yên) phát biểu tại tổ. Ảnh: Media Quốc hội

Về tài chính, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê phải gắn với khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương, đánh giá đầy đủ tác động của các chính sách ưu đãi và hỗ trợ tín dụng. Theo bà, không mặc nhiên sử dụng ngân sách để bù đắp những khoản thiếu hụt do quản lý, khai thác kém hiệu quả.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy đề nghị gắn ưu đãi cho chủ đầu tư với cam kết về tiến độ, số lượng căn hộ thực tế đưa vào cho thuê, chất lượng và thời gian duy trì mục đích sử dụng. Bà lo ngại trường hợp chủ đầu tư được hưởng ưu đãi phát triển nhà ở cho thuê nhưng sau đó viện lý do không có người thuê để chuyển sang nhà ở thương mại bán. Theo bà, hiệu quả chính sách không chỉ được đánh giá bằng số căn hộ xây dựng mà còn phải tính đến tỷ lệ lấp đầy, chi phí thuê so với thu nhập, chi phí đi lại và khả năng duy trì giá thuê ổn định.

Đề xuất dành 20% quỹ đất dự án thương mại cho nhà ở cho thuê

Một nội dung khác được các đại biểu quan tâm là mô hình quỹ nhà ở tại Điều 32 dự thảo Luật.

Đại biểu Nguyễn Duy Tiến (Đoàn Tây Ninh) cho rằng dự thảo đang tiếp cận quỹ nhà ở theo hướng quỹ tài chính, với nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách Nhà nước. Trong khi đó, các nguồn thu của quỹ cơ bản trùng với nguồn thu ngân sách, khiến việc tạo lập quỹ khó khả thi.

Theo đại biểu, cần thay đổi cách tiếp cận, xác định quỹ nhà ở là quỹ quản lý nhà ở, với nguồn lực là các căn nhà, thay vì quỹ tài chính.

Để tạo lập nguồn cung, ông Tiến đề xuất sử dụng hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) nhằm thu hút nhà đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê. Đồng thời, yêu cầu chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại dành 20% quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê, tương tự cơ chế dành quỹ đất phát triển nhà ở xã hội.

Cũng góp ý về quỹ nhà ở, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị xác định rõ tính chất pháp lý và nguyên tắc tài chính của quỹ, bảo đảm quản lý hiệu quả tiền và tài sản công.