ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà (Hà Nội): Cân đối nguồn lực trước khi quyết định danh mục đầu tư

Trước khi quyết định danh mục đầu tư cần nhìn rõ khả năng cân đối vốn

Phát biểu tại hội trường chiều 22/8, ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà thể hiện sự thống nhất rất cao với chủ trương hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Phát biểu làm rõ một số nội dung, đại biểu đã tập trung nhấn mạnh về mối quan hệ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn. Cụ thể, đại biểu cho rằng dự thảo đã quy định khá rõ tại Điều 48, Điều 49 và Điều 50. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ thêm một việc, đó là khả năng cân đối nguồn lực phải là căn cứ để quyết định danh mục và mức vốn đầu tư, chứ không nên đưa dự án vào trước rồi mới xác định danh mục hoặc xác định vốn.

ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà (Hà Nội) phát biểu tại hội trường, chiều 22/8. Ảnh: Phạm Thắng

ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà dẫn chứng trong quá trình điều hành ở địa phương, mà cụ thể là ở Hà Nội, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 có quy mô khoảng hơn 800.000 tỷ đồng.

"Với một lượng vốn lớn như vậy, nếu ngay từ đầu không xác định rõ nguồn lực từng giai đoạn, lĩnh vực nào ưu tiên, dự án nào có khả năng hoàn thành, thì sau đó việc bố trí và điều chỉnh vốn sẽ rất khó. Vì vậy, đề nghị tại Điều 48 và Điều 50 thể hiện rõ hơn nguyên tắc này, đó là trước khi quyết định danh mục đầu tư cần phải nhìn rõ khả năng cân đối vốn, nhất là đối với các dự án lớn, kéo dài qua nhiều năm", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Ngoài ra, về thẩm quyền điều chỉnh của UBND và HĐND, ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà đồng tình rất cao với quy định tại Điều 51 cho phép UBND cấp tỉnh chủ động điều chỉnh một số nội dung trong kế hoạch đầu tư công 5 năm bởi qua thực tế điều hành, nếu việc gì cũng phải chờ trình lại HĐND thì có những thời điểm sẽ không đáp ứng được yêu cầu tiến độ thực hiện.

Theo đại biểu, Luật cần thể hiện rõ hơn việc gì UBND được chủ động quyết định và việc gì phải báo cáo lại HĐND, có thể theo hướng HĐND quyết định tổng mức vốn, mục tiêu, nguyên tắc phân bổ và những dự án quan trọng. Trong phạm vi đó, UBND được chủ động điều chỉnh cơ cấu vốn, tiến độ bố trí vốn để phù hợp với khả năng thực hiện. Nhưng nếu việc điều chỉnh làm tăng tổng mức đầu tư, thay đổi mục tiêu dự án, phát sinh nghĩa vụ ngân sách cho các năm sau hoặc thay đổi dự án quan trọng thì cần phải trình HĐND xem xét, quyết định.

"Nếu làm được như vậy sẽ thuận lợi hơn cho điều hành mà vẫn giữ được đầy đủ vai trò quyết định và giám sát của HĐND", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà nêu quan điểm.

Về cách quản lý các dự án đầu tư công, đại biểu đề nghị nghiên cứu thêm việc phân loại dự án theo mức độ rủi ro. Hiện nay, nếu áp dụng một mức độ kiểm soát tương đối giống nhau cho tất cả các dự án thì có những trường hợp chưa thật sự hợp lý. Ví dụ như một dự án nhỏ, kỹ thuật đơn giản, nguồn vốn rõ ràng, mặt bằng sẵn sàng không nhất thiết phải qua mức độ kiểm soát như một dự án rất lớn, có nhiều nguồn vốn, công nghệ phức tạp hoặc thời gian thực hiện kéo dài.

"Dự án đơn giản, rủi ro thấp thì quy trình có thể gọn hơn. Ngược lại, dự án lớn, có nguy cơ tăng vốn, kéo dài tiến độ hoặc làm phát sinh nghĩa vụ ngân sách trong nhiều năm thì phải được thẩm định và theo dõi kỹ hơn. Như vậy sẽ vừa giảm được những thủ tục không cần thiết, vừa tập trung được nguồn lực quản lý vào những dự án thực sự cần kiểm soát chặt", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Tính đủ chi phí vận hành khi quyết định đầu tư

Liên quan đến nội dung tính đầy đủ chi phí của dự án sau khi công trình hoàn thành, ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà cho biết, Điều 78 đã đề cập đến chi phí vận hành dự án sau khi hoàn thành. Về vấn đề này, đại biểu hoàn toàn đồng tình đề nghị cần quy định rõ hơn việc chi phí vận hành phải được xem xét cùng với khả năng cân đối ngân sách trong các năm tiếp theo. Trên thực tế, một công trình xây xong chưa phải là hết chi phí, như trường học, bệnh viện, đường sắt đô thị hay những công trình hạ tầng lớn đều cần nguồn lực thường xuyên cho vận hành, bảo trì, nhân lực, thiết bị. Đáng chú ý, có những dự án chúng ta có thể cân đối được vốn để xây dựng, nhưng nếu không tính kỹ, không tính đầy đủ chi phí sau đầu tư thì khi đưa vào sử dụng lại tạo áp lực rất lớn hoặc bị động cho ngân sách nhà nước.

"Đối với những dự án có chi phí vận hành lớn, đề nghị khi quyết định đầu tư phải xác định được khả năng bảo đảm nguồn kinh phí vận hành trong những năm tiếp theo. Đây nên được coi là một yếu tố để xem xét tính khả thi của dự án", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà phân tích.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại hội trường, chiều 22/8. Ảnh: Quang Khánh

Riêng về đánh giá hiệu quả đầu tư, đại biểu đánh giá dự thảo đã có bước tiến rất lớn khi Điều 30, Điều 31 và Điều 35 đã đặt ra yêu cầu theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách và hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, đại biểu cho biết cần đi thêm một bước là lấy kết quả thực tế của dự án làm căn cứ cho các quyết định đầu tư tiếp theo. Theo kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, đối với những dự án lớn, sử dụng nhiều vốn ngân sách hoặc có tác động lớn, cần có đánh giá sau đầu tư để xác định dự án có đạt mục tiêu, bảo đảm chất lượng, phát huy công suất và hiệu quả như khi quyết định đầu tư hay không.

"Quan trọng nhất, kết quả đánh giá này phải được phản ánh trở lại vào quá trình quyết định chủ trương, lựa chọn dự án và bố trí vốn. Có như vậy mới hình thành được kỷ luật đầu tư dựa trên kết quả hiệu quả thực tế, chứ không chỉ dựa trên việc đã giải ngân hết vốn hay đã hoàn thành thủ tục", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà nêu rõ.

Đáng chú ý, đại biểu đánh giá việc hợp nhất hai luật lần này sẽ có ý nghĩa rất lớn nếu chúng ta xử lý được đồng bộ từ xác định nguồn lực, quyết định đầu tư, bố trí vốn, tổ chức thực hiện cho đến vận hành và đánh giá hiệu quả sau đầu tư.

"Mục tiêu không chỉ là giảm bớt thủ tục, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để cơ quan điều hành chủ động hơn, đồng thời vẫn bảo đảm kỷ luật ngân sách và trách nhiệm giải trình và kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn và cuối cùng điều chúng ta mong muốn luật đưa vào thực hiện đảm bảo cho chúng ta thấy kết quả của cái nguồn lực đó chi cho phát triển và người dân thụ hưởng cái gì", ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.