ĐBQH Trần Thanh Hà (Hà Nội) Phân cấp ngân sách phải linh hoạt, thống nhất với Luật Thủ đô

Tăng phân cấp, bảo đảm chủ động trong điều hành ngân sách

ĐBQH Trần Thanh Hà (Hà Nội) cho biết, qua nghiên cứu Tờ trình của Chính phủ và dự thảo Luật, đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng Luật Ngân sách nhà nước theo hướng hợp nhất các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công.

ĐBQH Trần Thanh Hà (Hà Nội) phát biểu tại phiên thảo luận tại hội trường, chiều ngày 22/8. Ảnh: Quang Khánh

Từ những vấn đề nêu trên, ĐBQH Trần Thanh Hà đề nghị cần tập trung làm rõ 3 vấn đề.

Trước hết, về phân định giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, tại Điều 40 dự thảo cho phép một số nhiệm vụ được bố trí từ nguồn chi đầu tư phát triển hoặc chi thường xuyên trong trường hợp nguồn đầu tư công chưa được bố trí hoặc bố trí chưa đủ. Liên quan đến nội dung này, đại biểu đồng tình với hướng xử lý này vì tạo sự linh hoạt trong điều hành. Tuy nhiên, ĐBQH Trần Thanh Hà đề nghị làm rõ hơn tiêu chí xác định bản chất của khoản chi bởi một công việc thuộc chi đầu tư hay chi thường xuyên cần căn cứ vào mục đích sử dụng, việc có tạo lập hoặc làm tăng giá trị tài sản hay không, quy mô, tính chất và thời gian sử dụng.

Đặc biệt, Điều 40 đang sử dụng các cụm từ như “tổng kinh phí thực hiện lớn”, “nhỏ” và “các nhiệm vụ cần thiết khác”, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn các tiêu chí chính ngay trong Luật và giao Chính phủ quy định mức cụ thể và cách thực hiện để tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Ngoài ra, liên quan đến Điều 63 về điều chỉnh dự toán, đại biểu cho rằng cần làm rõ đâu là điều chỉnh để điều hành trong phạm vi tổng mức ngân sách đã được Quốc hội, HĐND quyết định; đâu là thay đổi đáng kể về cơ cấu, mục tiêu ngân sách thì phải báo cáo, trình lại theo thẩm quyền.

Về phân cấp quyết định và điều chỉnh vốn đầu tư công ở địa phương, ĐBQH Trần Thanh Hà đại biểu cho biết theo điểm b khoản 2 Điều 31, HĐND cấp tỉnh quyết định chi tiết danh mục và mức chi đầu tư công. Về nội dung này, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu cơ chế phân cấp linh hoạt hơn. Không nhất thiết phải lựa chọn giữa việc HĐND quyết định tất cả hoặc giao hết cho UBND. Theo đó, có thể quy định HĐND quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các chương trình, dự án lớn; UBND được chủ động điều chỉnh những nội dung cụ thể trong phạm vi tổng mức HĐND đã quyết định, đồng thời phải công khai và báo cáo HĐND.

"Thực tế có trường hợp dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa thể triển khai, trong khi dự án khác đã đủ điều kiện lại thiếu vốn, nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời thì ngân sách có tiền nhưng công việc vẫn không chạy. Riêng đối với Hà Nội, vấn đề này càng cần được làm rõ vì khoản 6 Điều 70 và khoản 3 Điều 100 đã ghi nhận việc thực hiện cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô", ĐBQH Trần Thanh Hà phân tích.

Vì vậy, đại biểu đề nghị các quy định về thẩm quyền của HĐND, UBND và điều chỉnh dự toán (tại Điều 31, 32, 63) cần được dẫn chiếu thống nhất với Luật Thủ đô (tương tự như quy định tại khoản 6 Điều 70 và khoản 3 Điều 100) để tránh tình trạng cùng một vấn đề nhưng phải đối chiếu hai luật mới xác định được thẩm quyền.

Sử dụng số tăng thu phải bảo đảm cân đối với ngân sách

Về sử dụng số tăng thu và dự toán chi còn lại, ĐBQH Trần Thanh Hà nêu rõ tại Điểm b khoản 1 Điều 70 cho phép Chính phủ, UBND sử dụng số tăng thu ngay trong năm. Bên cạnh việc đồng tình với chủ trương này, đại biểu đề nghị cần làm rõ khi nào xác định được là có tăng thu, cơ quan nào xác nhận và thời điểm nào được sử dụng; đồng thời xác định những khoản phải ưu tiên trước như giảm bội chi, trả nợ và các nhiệm vụ cần thiết khác.

"Như vậy mới vừa chủ động trong điều hành, vừa không làm ảnh hưởng đến việc cân đối ngân sách", ĐBQH Trần Thanh Hà nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa khoản 2 Điều 70 về “dự toán chi còn lại” và Điều 86 về xử lý dự toán chưa thực hiện, chưa chi hết. Theo phân tích của đại biểu, cần phân biệt rõ khoản nào chưa phân bổ, khoản nào đã giao nhưng chưa thực hiện, khoản nào được chuyển sang năm sau và khoản nào phải hủy. Nếu không quy định rõ, có thể dẫn đến tình trạng dự toán đã được giao nhưng chưa sử dụng hết vẫn tiếp tục được giữ lại, làm cho việc quản lý ngân sách theo từng năm không còn rõ ràng. Do vậy, đại biểu đề nghị nếu tiếp tục cho sử dụng “dự toán chi còn lại”, thì phải quy định rõ phạm vi, điều kiện và cách hạch toán, quyết toán để tránh kéo dài dự toán qua nhiều năm.

Các đại biểu dự phiên họp tại hội trường, chiều 22/8. Ảnh: Quang Khánh

Riêng đối với Hà Nội, ĐBQH Trần Thanh Hà cho rằng cần giữ và làm rõ cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô bởi tại khoản 6 Điều 70 hiện quy định việc đầu tư trở lại từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương cho thành phố Hà Nội thực hiện theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội và quy định của Chính phủ. Đồng thời, đại biểu nhận định cách dẫn chiếu này là phù hợp nhưng cần bảo đảm cách hiểu thống nhất với Điều 21 Luật Thủ đô, theo đó ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách thành phố đối với các khoản tăng thu đủ điều kiện và HĐND Thành phố quyết định việc sử dụng theo thẩm quyền.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị giữ cơ chế đặc thù của Hà Nội và quy định theo hướng dẫn chiếu rõ sang Luật Thủ đô, tránh cách hiểu là khoản tăng thu này chỉ được sử dụng cho đầu tư mà không bao quát các nội dung chi khác đã được Luật Thủ đô cho phép.