Đề án 79 - Kiến tạo cuộc sống mới nơi biên cương (bài 2)

Bài 2: Hành trình an cư đến lập nghiệp 

Bài 1: Từ chủ trương lớn đến những bản làng mới

ĐBP - Trên nền tảng Đề án 79, các chính sách về dân cư, đất ở, đất sản xuất, hạ tầng và sinh kế từng bước tạo chuyển biến trong đời sống đồng bào vùng dự án. Vượt qua lo lắng những ngày đầu tại nơi ở mới, nhiều hộ dân đã từng bước an cư và lập nghiệp. Khi cuộc sống dần ổn định, bà con yên tâm lao động phát triển sản xuất; qua đó xuất hiện những nhân tố tích cực, góp sức xây dựng bản ngày càng phát triển nơi phên giậu Tổ quốc.

Mô hình kinh tế của anh Giàng A Vả trên vùng đất tái định cư Si Ma đã trở thành điểm sáng sau khi ổn định dân cư.

Gieo niềm tin, tạo nhân tố tích cực

Trong câu chuyện về những đổi thay ở vùng biên Mường Nhé, thầy giáo Phạm Văn Khiêm, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Mường Nhé nhiều lần nhắc đến anh Giàng A Vả, bản Si Ma (xã Mường Nhé) như một trường hợp đặc biệt. Khi chủ trương của Đảng, bằng sự kiên trì, chân thành đã biến chàng thanh niên Giàng A Vả từ người từng “chưa tin” hoàn toàn trở thành nhân tố tích cực ở cơ sở.

Thầy giáo Khiêm kể lại, năm 2007, từ huyện Sìn Hồ cũ (tỉnh Lai Châu), anh Vả cùng gia đình đến lập nghiệp tại bản Si Ma. Thời gian đầu, anh Vả chưa thực sự tin tưởng và còn băn khoăn với chủ trương ổn định dân cư theo Đề án 79.

Để người dân thực sự yên tâm vào chính sách, tin tưởng vào chủ trương của Đảng và Nhà nước, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng ở cơ sở kiên trì tuyên truyền, vận động, giải thích để gia đình anh Vả hiểu rõ ý nghĩa của việc ổn định dân cư và yên tâm gắn bó với nơi ở mới, tập trung phát triển kinh tế. Từ một người chưa thực sự đồng thuận, Vả đã trở thành nhân tố tích cực để bà con nhìn vào và làm theo.

Ban đầu, anh Vả mạnh dạn vay 170 triệu đồng mua 12ha đất đầu tư phát triển theo hướng trồng trọt. Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, trước mắt, anh Vả trồng ngô, sắn, sa nhân để tích lũy vốn. Năm 2019, anh chuyển sang trồng sả và chưng cất tinh dầu, tạo thu nhập từ 200 - 300 triệu đồng/năm.

Bước ngoặt lớn là từ năm 2021, những triền đất dốc khó canh tác, hiệu quả kinh tế không cao đã được anh Vả chuyển đổi sang trồng 8ha quế. Sau nhiều năm chăm sóc, những đồi quế bắt đầu cho “quả ngọt”. Tháng 6/2026, anh Vả bán 2ha quế non, thu về 700 triệu đồng. Có vốn, anh trồng thêm 4ha cà phê.

Nói về những việc mình đã làm, anh Vả chia sẻ: “Mình làm kinh tế phải đi đầu làm trước theo nghị quyết của tỉnh, của xã thì dân bản nhìn vào mới tin. Vừa có quế, vừa có cà phê thì thu nhập mới vững, không sợ mất mùa mất giá”.

Có thể trong một thời điểm chưa nhận thức đầy đủ về chính sách, tuy nhiên với sự kiên trì vận động, thuyết phục của cấp ủy, chính quyền và Ủy ban MTTQ xã Mường Nhé, anh Vả đã chuyển biến căn bản về nhận thức và trở thành người có khả năng lan tỏa cách nghĩ mới trong cộng đồng.

Bà Phạm Thị Hà, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mường Nhé khẳng định: “Anh Giàng A Vả là nhân tố tích cực, luôn lắng nghe và chấp hành tốt các chủ trương của địa phương. Dù gia đình còn điểm vướng mắc về chính sách dân số do lịch sử để lại, nhưng sự tiến bộ trong tư tưởng và đóng góp cho cộng đồng của anh rất rõ rệt. Đây là cơ sở thực tế để cấp ủy đảng địa phương tiếp tục theo dõi, dìu dắt quần chúng ưu tú sửa chữa khuyết điểm”. Dưới sự quan tâm, dìu dắt đó, anh Vả mong muốn được đứng vào hàng ngũ của Đảng.

“Trước đây vì nhận thức chưa tới nên cuộc sống vất vả. Bây giờ được cán bộ chỉ bảo, mình đã hiểu ra. Mình muốn dùng hành động thực tế, dùng chính đồi quế, đồi cà phê này để chứng minh rằng mình luôn hướng về Đảng, xứng đáng với sự dìu dắt của tổ chức” - anh Vả bộc bạch.

Sự thay đổi nhận thức, niềm tin đó giúp những nhân tố tích cực như anh Vả có thể trở thành những nhân tố tích cực để tiếp tục bồi dưỡng, thử thách trở thành “hạt nhân” xây dựng tổ chức đảng vững mạnh ngay từ những bản làng nơi biên cương.

“Vững rễ” trên quê hương mới

Đề án 79 từng bước tạo dựng điều kiện để đồng bào ổn định cuộc sống, có đất ở, đất sản xuất và quan trọng hơn là thay đổi tập quán, tư duy sản xuất, từ bỏ cuộc sống du canh, du cư. Với người dân bản Mường Nhé 1, hành trình “bám rễ” trên quê hương mới bắt đầu từ chính những nền móng ấy. Những ngày đầu về nơi ở mới, nhiều gia đình vốn quen với tập quán phát, đốt phá rừng làm nương, khi đất bạc màu lại tìm nơi khác để sinh sống.

Ông Sồng A Hờ, người dân bản Mường Nhé 1 nhớ lại: “Ngày mới về đây, bà con bỡ ngỡ lắm. Có đất ở, có nhà rồi nhưng không biết kiếm gì lo cho cuộc sống nên nhiều người có suy nghĩ tiếp tục di cư đến các vùng đất mới, thậm chí phá rừng để sinh sống. Được cán bộ tuyên truyền, vận động và quan tâm nên dân bản đã từ bỏ ý định đó, quyết tâm làm ăn phát triển kinh tế ngay trên mảnh đất này…”.

Để người dân ở lại và sống được trên quê hương mới, cấp ủy, chính quyền đã kiên trì bám bản, đến từng gia đình tuyên truyền, vận động, hướng dẫn sản xuất. Việc giao đất sản xuất ổn định tạo cho người dân tư liệu sản xuất và tâm lý yên tâm đầu tư lâu dài.

Nếu trước đây cuộc sống chủ yếu dựa vào nương ngô, nương sắn cho năng suất bấp bênh, đến nay, bản Mường Nhé 1 đã hình thành vùng sản xuất với hơn 40ha cà phê, trên 270ha cao su và 5ha cây ăn quả cùng các mô hình chăn nuôi gia súc.

Từ một hộ nghèo khi về nơi ở mới, gia đình anh Hạng A Páo mạnh dạn vay vốn trồng cà phê kết hợp chăn nuôi bò. Đến nay, thu nhập của gia đình anh Páo đạt khoảng 180 triệu đồng/năm. Anh Páo chia sẻ: “Có đất ổn định, có cán bộ chỉ cách làm, mình không phải di cư nữa. Giờ chỉ lo làm giàu, lo cho các con ăn học thôi…”.

Anh Vàng A Chua, Trưởng bản Mường Nhé 1 chia sẻ: “Ngày trước bà con mình có tư tưởng tự do di cư đến nơi khác, nay có nhà ở, có đất canh tác, có cơ sở hạ tầng đảm bảo rồi nên ai cũng bỏ suy nghĩ đó rồi. Mình ở đây lâu rồi nên coi đây là quê hương thứ 2, cùng nhau xây dựng bản. Từ 100% hộ nghèo, đến nay tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo trong bản giảm còn khoảng 50%. Đề án 79 đã tạo chỗ ở ổn định, có đất sản xuất, để người dân yên tâm lao động và gắn bó lâu dài với quê hương mới”.

Từ những hộ dân di chuyển về nơi ở mới theo Đề án 79, bản Cà Là Pá 1 (xã Sín Thầu) đã hình thành một cộng đồng dân cư ổn định với 85 hộ, hơn 450 nhân khẩu. Sau quá trình sắp xếp, bố trí dân cư, người dân được bảo đảm đất ở, đất sản xuất; cơ sở hạ tầng dần hoàn thiện, điện lưới, điểm trường, đường nội bản được đầu tư, giúp người dân yên tâm gắn bó nơi ở mới. Hiện bình quân mỗi hộ có từ 1 - 2ha đất sản xuất. Người dân chủ yếu trồng lúa, sắn; toàn bản hiện có khoảng 10ha lúa nương, 18ha sắn, 2ha ngô và 18ha lúa ruộng. Năm nay, một số hộ bắt đầu trồng thử nghiệm cà phê, mở thêm hướng sinh kế mới.

Bí thư Chi bộ Cà Là Pá 1 Hạ A Dua chia sẻ: “Bây giờ về đây có đất ở, có đất sản xuất, có điện, có trường học, đường nội bản cũng bê tông rồi nên bà con đều yên tâm. Chi bộ thường xuyên tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết làm ăn, giữ bản, không di cư tự do. Bây giờ bà con xác định đã về đây thì phải ổn định cuộc sống, chăm lo sản xuất để cuộc sống tốt hơn”.

Từ “về ở” đến “gắn bó”, từ một điểm tái định cư đến một quê hương mới, sự thay đổi ấy tạo nền móng để người dân vùng biên yên tâm bám bản, giữ đất, giữ rừng và bảo vệ dải đất biên cương nơi cực Tây Tổ quốc.

Bài, ảnh: Phạm Quang