Đề án 79 - Kiến tạo cuộc sống mới nơi biên cương (bài 4)
Bài 4: An cư nơi biên giới, vững thế trận lòng dân
Bài 3: Khi người dân trở thành chủ thể phát triển
ĐBP - Từ những điểm dân cư còn nhiều khó khăn, Đề án 79 đã từng bước tạo nền tảng để người dân vùng biên ổn định cuộc sống, có đất ở, đất sản xuất và sinh kế lâu dài. Gần 11.900 hộ với khoảng 65.900 nhân khẩu được bố trí, sắp xếp tại các bản là dấu ấn rõ nét của một chủ trương gắn ổn định dân cư với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh. Khi người dân có nơi ở ổn định, có sinh kế và yên tâm gắn bó, mỗi bản làng thêm một điểm tựa, góp phần giữ vững biên cương Tổ quốc.
Nhờ có sự hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, đời sống người dân ngày càng ổn định, góp phần quan trọng vào việc xây dựng, phát triển văn hóa. Trong ảnh: Người dân bản Nậm Kè (xã Nậm Kè) giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.
Sinh kế mới tạo diện mạo mới
Trên cánh đồng lúa đang vào vụ tại bản Huổi Thanh 1, xã Nậm Kè hôm nay, bà con nơi đây vẫn nhắc lại câu chuyện về những hạt giống do Đề án 79 hỗ trợ phát triển sản xuất. Ngoài đầu tư hạ tầng, gần 80 hộ dân trong bản đã nhận hỗ trợ giống lúa, cây trồng; từ đó từng bước góp phần phát triển sản xuất.
Anh Đặng Văn Néng, Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1 chia sẻ: Bà con trong bản bao đời nay chủ yếu sống bằng nông nghiệp nên việc hỗ trợ giống cây trồng có ý nghĩa rất quan trọng. Khi được hỗ trợ giống, dân bản có thêm điều kiện duy trì sản xuất, giảm bớt khó khăn và yên tâm hơn với mùa vụ. Trong quá trình triển khai, Đề án 79 đã hỗ trợ giống lúa nương cho gần 1.100 hộ dân, 198 hộ được hỗ trợ trồng lúa nước. Đề án 79 còn hỗ trợ giống ngô cho 404 hộ; hỗ trợ trồng cây ăn quả cho trên 750 hộ và hỗ trợ 100 hộ dân (mỗi hộ 1 con dê sinh sản).
Sự hỗ trợ thiết thực của Đề án 79 đã giúp người dân có thêm điều kiện sản xuất, tạo dựng nền tảng ổn định cuộc sống. Mỗi loại cây, con giống được lựa chọn đều gắn với điều kiện cụ thể của từng địa bàn; mở hướng phát triển phù hợp với từng cộng đồng dân cư.
Bí thư Đảng ủy xã Nậm Kè Giàng A Dế cho biết: Đề án 79 không áp dụng một mô hình cho tất cả các bản. Mỗi nơi có đất đai, tập quán và lợi thế khác nhau. Có bản phù hợp chăn nuôi, có bản phát triển cây trồng. Từ cách làm đó, nguồn lực hỗ trợ đã đặt vào đúng nơi cần thiết. Người dân có giống sản xuất, có vật nuôi phát triển chăn nuôi, có điều kiện tiếp cận những mô hình sinh kế mới. Cán bộ cơ sở gần dân hơn hướng dẫn, vận động và điều chỉnh cách làm phù hợp với thực tế.
Đề án 79 tạo nền tảng để người dân an cư, còn sinh kế mới tạo động lực để người dân lập nghiệp. Có thu nhập, gia đình có điều kiện chăm lo cho con cái. Khi cuộc sống ổn định hơn, người dân có thêm thời gian và tâm thế để tham gia các hoạt động cộng đồng, giữ gìn bản sắc văn hóa và cùng nhau xây dựng bản làng.
Điều đáng ghi nhận là sau những hỗ trợ ban đầu, người dân dần thay đổi cách nhìn về chính mảnh đất mình đang sống. Từ tâm lý tìm đến những vùng đất mới để kiếm kế sinh nhai, thì nay việc có đất ở, đất sản xuất cùng các nguồn lực hỗ trợ đã tạo thêm điều kiện để bà con tính chuyện làm ăn lâu dài. Bởi vậy, diện mạo mới của những bản vùng Đề án 79 không phải đo bằng số căn nhà, tuyến đường hay công trình được đầu tư mà được tạo nên từ những thửa ruộng được gieo trồng, những vườn cây được chăm sóc, đàn gia súc được phát triển và quan trọng hơn là từ sự thay đổi trong tư duy của người dân trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định an ninh - quốc phòng nơi biên cương.
Ổn định dân cư, giữ bản, giữ biên cương
Đối với Điện Biên, Đề án 79 mang một ý nghĩa đặc biệt; bởi phần lớn địa bàn triển khai nằm ở khu vực biên giới, nơi mỗi bản là một điểm tựa quan trọng trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân. Vì vậy, sắp xếp, ổn định dân cư không chỉ giải quyết nơi ở, đất sản xuất hay sinh kế cho người dân, mà còn góp phần tạo nên những cộng đồng dân cư ổn định, gắn bó lâu dài với quê hương, cùng tham gia giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ biên giới.
Sau hơn một thập kỷ triển khai, Đề án 79 đã bố trí, sắp xếp ổn định cho gần 11.900 hộ với khoảng 65.900 nhân khẩu, đạt trên 97% mục tiêu đề ra. Các hộ dân được bố trí tại 219 bản trên toàn vùng Đề án 79; từ đó chấm dứt tình trạng di cư tự do, ổn định dân cư gắn với phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng - an ninh trên địa bàn biên giới.
Để một hộ dân rời nơi ở cũ đến một nơi ở mới, điều cần thiết không chỉ là một mái nhà. Người dân phải có đất ở, đất sản xuất, đường giao thông, nước sinh hoạt, điện, trường học và quan trọng hơn là có sinh kế để có thể sống lâu dài. Chính vì vậy, Đề án 79 được triển khai theo hướng gắn bố trí dân cư với đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sản xuất và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.
Tại xã Mường Toong, Bộ CHQS tỉnh được giao làm chủ đầu tư phương án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư một số bản trên địa bàn. Ở bản Mường Toong 4 cũ, đến nay, đơn vị đã hoàn thành giải phóng mặt bằng khoảng 85/87ha theo phương án được duyệt; đất ở được bố trí bình quân 400m2/hộ, đất sản xuất bình quân 2ha/hộ. Có 29 hộ với 127 nhân khẩu đã được bố trí ổn định tại nơi ở mới, đạt 97% kế hoạch; 27/29 hộ hoàn thành nhà theo tiêu chí “3 cứng”. Người dân từng bước yên tâm ổn định cuộc sống lâu dài.
Bản Mường Toong 5 (cũ) có 118ha đất đã giải phóng mặt bằng; đất ở bình quân 400m2/hộ, đất sản xuất bình quân 2ha/hộ. 31 hộ với 158 nhân khẩu đã được bố trí, sắp xếp ổn định, đạt 100% kế hoạch sau khi tách thêm một hộ. Có 30/31 hộ hoàn thành nhà theo tiêu chí “3 cứng”. Hệ thống tổ chức chính trị của bản cũng từng bước được kiện toàn, tạo nền tảng để cộng đồng dân cư mới ổn định và phát triển. Tại 2 bản Mường Toong 4 và 5 (cũ) nay là bản Huổi Lanh, hơn 25 hộ dân được hỗ trợ di chuyển, làm nhà, nhà vệ sinh và dụng cụ sinh hoạt; gần 60 hộ được hỗ trợ trồng lúa nương, cây ăn quả, ngô và các chính sách hỗ trợ cùng đầu tư hệ thống công trình thiết yếu như nước sinh hoạt, đường giao thông, lớp học và điện hạ thế.
Đại tá Nguyễn Tiến Long, Phó Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh nhấn mạnh: Việc giúp người dân ổn định nơi ở, từng bước tạo điều kiện để bà con yên tâm lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống mới. Với lực lượng quân đội, tham gia thực hiện Đề án 79 còn là quá trình cùng địa phương và nhân dân tạo dựng những điểm dân cư ổn định trên địa bàn chiến lược.
Đến nay, Đề án 79 đã bố trí ổn định cho trên 11.890 hộ, 65.900 nhân khẩu; trong đó, ổn định tại chỗ cho hơn 10.770 hộ; bố trí xen ghép hơn 510 hộ. Tỷ lệ hộ nghèo tại các xã trong vùng Đề án 79 giảm còn 33,66%, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 55,9% đã đặt ra. Cùng với việc ổn định dân cư, các chính sách hỗ trợ sản xuất tạo thêm điều kiện để người dân từng bước hình thành sinh kế, tạo thu nhập và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống.
Sau một chặng đường dài, mục tiêu sắp xếp dân cư, đất ở, đất sản xuất, hạ tầng, sinh kế cho người dân... của Đề án 79 đã từng bước hiện thực hóa. Từ những bản làng từng đứng trước nguy cơ di cư tự do, hôm nay người dân đã yên tâm gắn bó, xây dựng quê hương. Những mái nhà dựng lên, từng thửa đất được giao, nhiều tuyến đường và công trình dân sinh được đầu tư, các bản vùng biên giới đang từng ngày ổn định dân cư và trở thành điểm tựa vững chắc nơi biên cương Tổ quốc.