Để chính sách giảm thuế tạo sức bật cho doanh nghiệp

Thêm nguồn lực để doanh nghiệp tái đầu tư

- Chính phủ dự kiến trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026, 2027 đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có tổng doanh thu năm 2026, 2027 đến 10 tỷ đồng. Ông đánh giá thế nào về đề xuất này?

- Đây là bước đi rất đáng hoan nghênh, đúng hướng và khá kịp thời. Điều tôi đánh giá cao nhất là tư duy chính sách đang chuyển mạnh từ tiếp cận “thu đúng, thu đủ” sang “nuôi dưỡng nguồn thu, tạo điều kiện cho chủ thể kinh doanh lớn lên”.

Ảnh: T. Linh

Con số giảm thu ngân sách được Bộ Tài chính ước tính 6.701 tỷ đồng trong hai năm không đơn thuần là khoản “ngân sách mất đi”, mà cần được nhìn nhận là nguồn lực Nhà nước để lại trong khu vực sản xuất, kinh doanh để kích thích đầu tư, tiêu dùng, việc làm và tạo nguồn thu bền vững hơn trong tương lai. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù của khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, vốn có khả năng tích lũy hạn chế và rất cần điều kiện để từng bước lớn lên.

Bên cạnh đó, đề xuất nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm không chỉ giảm gánh nặng tiền thuế mà còn hạ thấp chi phí tuân thủ về kế toán, hóa đơn, tạo động lực thúc đẩy hộ kinh doanh chính thức hóa và chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Tuy nhiên, giảm 30% thuế thu nhập là một mắt xích quan trọng nhưng chưa thể là giải pháp duy nhất. Doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc chưa phát sinh thuế thu nhập sẽ hầu như không được hỗ trợ trực tiếp. Vì thế, chính sách này cần đặt trong một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ về tín dụng, mặt bằng sản xuất, chuyển đổi số, xúc tiến thị trường, đào tạo quản trị và cải cách thủ tục hành chính.

- Theo ông, phần thuế 30% được giảm có đủ tạo động lực để doanh nghiệp duy trì, mở rộng sản xuất, kinh doanh?

- Theo tôi, giá trị lớn nhất của khoản giảm 30% thuế nằm ở khả năng cải thiện dòng tiền và tâm lý đầu tư. Đối với doanh nghiệp nhỏ, dòng tiền đôi khi quan trọng không kém lợi nhuận. Phần thuế được giữ lại giúp doanh nghiệp bổ sung vốn lưu động, trả lương, nhập nguyên liệu, đầu tư công nghệ hoặc mở rộng thị trường.

Ví dụ, với doanh nghiệp có 1 tỷ đồng thu nhập tính thuế, nếu áp dụng thuế suất 17%, việc giảm 30% giúp doanh nghiệp giữ lại 51 triệu đồng. Số tiền này tuy nhỏ với doanh nghiệp lớn nhưng có thể giải quyết ngay một phần chi phí mặt bằng, quỹ lương hay nguyên liệu của cơ sở nhỏ.

Tuy nhiên, mức giảm 30% đủ tạo thêm động lực nhưng chưa đủ nếu đứng một mình. Do thuế chỉ phát sinh khi có thu nhập chịu thuế, doanh nghiệp kinh doanh tốt có động lực tái đầu tư rõ rệt, trong khi doanh nghiệp sát hòa vốn nhận hỗ trợ nhỏ và doanh nghiệp thua lỗ gần như không được hưởng lợi trực tiếp.

Vì vậy, giảm thuế chỉ là “đòn bẩy thứ nhất”. Doanh nghiệp còn cần vốn, đơn hàng, thị trường, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, quản trị dữ liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Nếu giảm thuế nhưng doanh nghiệp vẫn thiếu đơn hàng, không vay được vốn, chi phí cao và thủ tục phức tạp thì khả năng mở rộng vẫn bị giới hạn. Ngược lại, nếu kết hợp đồng bộ với tín dụng, thị trường, chuyển đổi số và ESG, khoản giảm thuế này sẽ trở thành “vốn mồi” kích hoạt nguồn lực lớn hơn.

Sáu nguyên tắc để phát huy hiệu quả chính sách

- Nếu chính sách được Quốc hội thông qua, theo ông, cần thiết kế và thực hiện ra sao để phần nguồn lực được giữ lại thực sự hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, tăng trưởng, thay vì chỉ giúp giảm áp lực trong ngắn hạn?

- Để chính sách thành bệ phóng giúp doanh nghiệp phục hồi và phát triển bền vững, cần bảo đảm sáu nguyên tắc.

Thứ nhất, thủ tục phải tối giản và áp dụng hoàn toàn tự động. Cơ quan quản lý đã có dữ liệu doanh thu và hồ sơ thuế, nên cần ứng dụng công nghệ để tự động xác định đối tượng hưởng ưu đãi trên hệ thống điện tử, không bắt doanh nghiệp lập thêm hồ sơ hay qua cơ chế “xin - cho”.

Thứ hai, quản lý ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng cần dựa trên quản trị rủi ro. Cần ngăn chặn việc chia nhỏ doanh nghiệp để trục lợi, nhưng nên sử dụng dữ liệu và công nghệ để phát hiện bất thường thay vì gia tăng giấy tờ cho doanh nghiệp.

Thứ ba, chính sách thuế phải gắn với các chương trình nâng cao năng lực cạnh tranh như chuyển đổi số, đào tạo quản trị, tư vấn tiêu chuẩn chất lượng, ESG, xúc tiến xuất khẩu và kết nối chuỗi cung ứng.

Thứ tư, cần có giải pháp riêng cho doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc chưa phát sinh thuế thu nhập, thông qua tín dụng, bảo lãnh vay, cơ cấu lại nợ, hỗ trợ lãi suất và giảm chi phí tuân thủ.

Thứ năm, cần xác định rõ hai năm 2026 - 2027 là khoảng thời gian hỗ trợ có trọng tâm để tạo sức bật, tránh tâm lý ỷ lại hay chờ đợi ưu đãi vô thời hạn. Đây là “khoảng vàng” để doanh nghiệp chủ động tái cơ cấu sản phẩm, công nghệ, quản trị và dòng tiền.

Thứ sáu, hiệu quả chính sách cần được đánh giá bằng các chỉ số cụ thể sau từng chu kỳ 6 tháng, 12 tháng và khi kết thúc chương trình. Thước đo không chỉ là số tiền thuế giảm mà còn là số hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh thu, việc làm, năng suất lao động và tỷ lệ doanh nghiệp tiếp tục trụ vững.

Tổng thể, chính sách chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi thực hiện đồng bộ ba mục tiêu: “giảm nghĩa vụ - giảm chi phí - tăng cơ hội”. Giảm nghĩa vụ là giảm thuế; giảm chi phí là đơn giản hóa thủ tục, kế toán, hóa đơn và chi phí tuân thủ; tăng cơ hội là giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực.

Tôi kỳ vọng chính sách giảm 30% thuế nếu được Quốc hội thông qua sẽ mang một thông điệp lớn hơn bản thân con số 30%: Nhà nước đồng hành với người dân và doanh nghiệp, chia sẻ một phần nguồn thu trước mắt để nuôi dưỡng năng lực sản xuất và nguồn thu dài hạn. Khi “giảm nghĩa vụ - giảm chi phí - tăng cơ hội” được kết nối, khoản thuế được giữ lại có thể trở thành máy móc, công nghệ, đơn hàng, việc làm và năng lực cạnh tranh mới. Đó mới là mục tiêu của chính sách: không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại, mà tạo điều kiện để doanh nghiệp tích lũy, trưởng thành và đóng góp ngày càng lớn hơn cho nền kinh tế.

- Xin cảm ơn ông!