Để chủ trương đi vào thực tế

Môn thể thao trí tuệ cờ vua được nhiều bạn nhỏ yêu thích. Ảnh: T.T

Phụ huynh mong nhà trường khảo sát nguyện vọng, lắng nghe học sinh và định kỳ đánh giá để kịp thời điều chỉnh. Về phía nhà trường, danh mục hoạt động cần được tính toán trên cơ sở nhu cầu của học sinh, đội ngũ giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất, tránh triển khai theo phong trào hoặc tổ chức cho đủ yêu cầu.

Khảo sát kỹ, lắng nghe nguyện vọng học sinh

Có con vừa bước vào lớp 6, chị Hồ Như Ngọc (trú tại phường Hòa Cường) hào hứng khi biết đến chủ trương về việc cho học sinh lựa chọn các môn thể dục, nghệ thuật. Ngay từ khi còn học mẫu giáo, chị đã khuyến khích và đầu tư cho con học các lớp năng khiếu như bơi, võ, đàn, robotics.

“Có những lớp, những môn con thích thì con rất say mê luyện tập như võ, đi tập không sót buổi nào. Còn học đàn là vì mẹ muốn con rèn luyện sự tập trung và kết nối với âm nhạc - điều mà ai cũng cần có trong cuộc sống hằng ngày. Các lớp này, mẹ và con đều không áp lực và đặt kỳ vọng về thành tích, không thi đấu giải này giải kia. Con chỉ cần chăm chỉ, không bỏ giờ học. Nếu có hôm nào con quá mệt hoặc hơi nản một chút, tôi sẵn sàng cho con nghỉ ngơi và trò chuyện, động viên con” - chị Ngọc chia sẻ.

Vì vậy, việc tạo điều kiện cho học sinh chọn môn thể thao và nghệ thuật, nhạc cụ trong quá trình học tập tại trường, chị Ngọc rất ủng hộ. Thực tế hiện nay nhiều phụ huynh đang phải bỏ tiền cho con học ở lớp năng khiếu bên ngoài. Nếu chủ trương này thực hiện trong trường học thì phụ huynh sẽ tiết kiệm được phần nào chi phí, thời gian đưa đón. Tuy nhiên, để chủ trương không trở thành hình thức, các môn lựa chọn không trở thành “môn học thêm” và tăng áp lực cho học sinh, chị Ngọc cho rằng các trường cần có kế hoạch rõ ràng ngay từ bây giờ. Đặc biệt là không nên tạo áp lực cho các con khi tham gia ở các CLB, các lớp thể thao hay nghệ thuật tự chọn.

“Không áp lực thành tích là điều đầu tiên chúng tôi mong muốn bởi năng lực, sở thích của từng học sinh khác nhau. Song song đó, các trường cần có khảo sát với cả phụ huynh và học sinh về nguyện vọng được chọn môn nào. Phiếu khảo sát sẽ cho thấy được mức độ quan tâm của học sinh, phụ huynh và những bộ môn nào nên đưa vào để các em lựa chọn; thời gian nào là phù hợp để tham gia và chi phí ra sao để phụ huynh chuẩn bị. Khi đã có khảo sát đầy đủ và công khai thì việc triển khai sẽ đáp ứng được nhu cầu thực tế” - chị Ngọc nói.

Chung mong muốn đó, em Trần Văn Duy (trú phường Sơn Trà) chia sẻ vừa bước vào lớp 10 nhưng em đã trải qua một cuộc phẫu thuật lồng ngực (bệnh bẩm sinh), Duy phải làm đơn xin miễn môn thể dục. “Với chủ trương trao quyền cho học sinh lựa chọn, em mong muốn được chọn môn thể thao trí tuệ như cờ vua, cờ tướng. Như vậy, em vừa được học thể thao, vừa phù hợp với sức khỏe hiện tại, không bị áp lực thành tích” - Duy chia sẻ.

Triển khai từng bước theo thực tế

Phụ huynh và học sinh có nguyện vọng được lắng nghe thì với nhà trường, việc triển khai phải dựa vào thực tế, nhất là với cơ sở vật chất, con người làm công tác chuyên môn.

Ông Đặng Ngọc Lam - Hiệu trưởng Trường THCS Kim Đồng (phường Hải Châu) nêu rõ, khi nhà trường tổ chức cho học sinh tự nguyện lựa chọn một môn thể thao và một môn nghệ thuật, nhạc cụ, đây được xem là một bước tiến đáng chú ý trong định hướng giáo dục toàn diện. Tuy nhiên, để một chủ trương đi từ văn bản vào đời sống học đường, câu chuyện không chỉ nằm ở việc mở thêm bao nhiêu CLB, mà ở cách nhà trường tổ chức để mỗi học sinh thực sự có cơ hội lựa chọn và tìm thấy một hoạt động phù hợp.

Khó nhất khi triển khai mô hình này không hẳn nằm ở yếu tố riêng lẻ như cơ sở vật chất hay kinh phí, mà là bài toán đáp ứng sự đa dạng về sở thích của học sinh trong điều kiện nguồn lực nhà trường có hạn.

Mỗi học sinh có một sở thích khác nhau. Có em thích bóng đá, bóng rổ, cầu lông; có em thích vẽ, hát, nhảy hoặc chơi nhạc cụ. Trong khi đó, một trường học không thể ngay lập tức có đủ giáo viên, thiết bị và không gian cho tất cả lựa chọn. Vì vậy, nhà trường phải xây dựng hệ thống hoạt động đủ đa dạng nhưng phù hợp điều kiện thực tế, đồng thời từng bước mở rộng thông qua việc kết nối, phối hợp các đơn vị bên ngoài.

“Triển khai thực chất phải thể hiện ở việc học sinh thực sự được lựa chọn, được tham gia đều đặn, được trải nghiệm và cảm thấy mình muốn tiếp tục. Các em không tham gia chỉ vì giáo viên vận động, phụ huynh yêu cầu hay vì lớp cần đủ số lượng”, thầy Ngọc Lam chia sẻ.

Bởi vậy, trước khi tổ chức, nhà trường sẽ khảo sát nhu cầu của học sinh. Từ đó, trường sẽ cân đối với điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất để xây dựng các nhóm hoạt động phù hợp. Các trường cần xác định, không phải mong muốn nào cũng có thể đáp ứng ngay, nhưng điều quan trọng là học sinh phải biết mình có những lựa chọn nào. Với những hoạt động nhà trường chưa đủ khả năng tổ chức, phương án liên kết với các đơn vị có chuyên môn có thể mở rộng thêm cơ hội cho các em.

“Cần phân biệt rõ hoạt động giáo dục đại trà với các đội tuyển thành tích. Đội tuyển vẫn cần thiết để tham gia các giải đấu, hội thi, nhưng đó chỉ nên là một bộ phận. Với hoạt động dành cho số đông, điều quan trọng hơn là tạo cơ hội để mọi học sinh được vận động, sáng tạo và tìm thấy niềm vui.

Chính vì vậy, nếu sau một học kỳ, học sinh vẫn hào hứng tham gia, số em chủ động đăng ký tiếp tục tăng, các em tự tin hơn, biết hợp tác với bạn bè và hình thành được sở thích lành mạnh, đó mới là những kết quả đáng quan tâm thay vì chỉ nhìn vào số lượng cuộc thi hay huy chương” - thầy Lam nói.

Để làm được điều đó, nhà trường sẽ có những kiến nghị với lãnh đạo địa phương về đầu tư thêm cơ sở vật chất, thiết bị, đội ngũ và kinh phí, đồng thời tìm kiếm sự phối hợp với các trung tâm văn hóa, thể thao, câu lạc bộ cộng đồng, nghệ sĩ, huấn luyện viên và các đơn vị chuyên môn sẽ giúp trường có thêm nguồn lực. Song việc liên kết phải bảo đảm an toàn, chất lượng chuyên môn, thời lượng, chi phí và quan trọng nhất là tính tự nguyện, không biến thành một hình thức thu thêm các khoản đóng góp bắt buộc từ phụ huynh.