Để hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở phát huy hiệu quả

Nhiều hoạt động bảo tồn di sản văn hóa tại các thiết chế văn hóa cơ sở (Ảnh chụp tại Nhà Văn hóa Đơn Dương)

Sử dụng có hiệu quả các TCVH

Sau sáp nhập, hệ thống TCVH từ tỉnh đến cơ sở được rà soát, sắp xếp, sử dụng phù hợp với thực tiễn địa phương. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện nay cấp tỉnh: có 3 nhà văn hóa thiếu nhi tỉnh, 3 bảo tàng tỉnh, 3 thư viện tỉnh, 3 trung tâm văn hóa văn hóa, 1 nhà hát nghệ thuật Lâm Đồng; 1 nhà hát và triển lãm văn hóa nghệ thuật; 2 nhà văn hóa lao động thuộc Liên đoàn Lao động tỉnh. Cấp xã có 73/124 xã, phường, đặc khu có trung tâm văn hóa hoặc nhà văn hóa cấp xã (trong đó, có 27 nhà văn hóa đạt chuẩn). Cấp thôn có 2.493/2.771 thôn, buôn, tổ dân phố có nhà văn hóa - khu thể thao (trong đó, có 1.321/2.493 nhà văn hóa - khu thể thao đạt chuẩn).

Về nguồn nhân lực vận hành các TCVH, cấp tỉnh hiện có 358 viên chức và người lao động; cấp xã có 124 xã, phường, đặc khu (trong đó, mỗi địa phương có khoảng 7 - 10 công chức, viên chức của phòng văn hóa - xã hội thuộc UBND xã, phường, đặc khu); cấp thôn có 1.321 thôn, buôn, tổ dân phố có nhà văn hóa - khu thể thao (trong đó, có 1 - 3 người phụ trách quản lý và tổ chức các hoạt động sinh hoạt).

Các nhà văn hóa - khu thể thao cấp thôn, tổ dân phố thường xuyên tổ chức các chương trình sinh hoạt định kỳ, hội họp thôn, lễ hội truyền thống, giao lưu văn nghệ, thể dục, thể thao cộng đồng, các hoạt động tuyên truyền cổ động; duy trì hoạt động của các câu lạc bộ (CLB) dân ca, dân vũ liên thế hệ. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, đẩy mạnh phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa.

Các xã, phường, đặc khu đã ban hành các cơ chế chính sách hỗ trợ kinh phí, xây dựng nội quy, quy chế, tổ chức các hoạt động của trung tâm văn hóa thể thao xã và nhà văn hóa - khu thể thao thôn, buôn, tổ dân phố. Phát triển phong trào văn nghệ, các đội văn nghệ, CLB tại địa phương; tổ chức hoạt động dịp lễ, tết, ngày hội văn hóa thể thao, liên hoan, giao lưu văn nghệ, hội diễn; bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Cấp tỉnh tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tuyên truyền lưu động và cổ động trực quan, bảo tồn văn hóa dân gian. Đồng thời, duy trì hoạt động của đội tuyên truyền lưu động, đội văn nghệ quần chúng, nhóm sở thích - CLB và các hình thức hoạt động văn hóa, nhằm định hướng, nâng cao trình độ cảm thụ văn hóa, nghệ thuật. Từ đó, hệ thống TCVH không chỉ phục vụ nhiệm vụ chính trị mà còn đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, thụ hưởng, sáng tạo văn hóa của Nhân dân.

TCVH cơ sở là nơi duy trì và phát triển phong trào văn nghệ quần chúng (Ảnh chụp tại Nhà văn hóa thôn Tân Đức - xã Đinh Văn Lâm Hà)

Nâng cao chất lượng hoạt động

Bên cạnh những kết quả tích cực, việc vận hành các TCVH vẫn còn nhiều hạn chế cần sớm được tháo gỡ. Nhìn một cách tổng thể, hệ thống TCVH của tỉnh vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, hiệu quả khai thác chưa tương xứng. Tình trạng thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị còn phổ biến, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Nhiều nhà văn hóa xuống cấp, diện tích nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng.

Điều quan trọng là đầu tư phải đi đôi với vận hành hiệu quả, tránh tình trạng xây xong nhưng hoạt động hình thức. Sau sáp nhập, có nơi thừa nhà văn hóa nhưng thiếu diện tích sử dụng, nơi lại dư thừa do tiếp nhận cơ sở cấp huyện, đòi hỏi rà soát, sắp xếp lại hợp lý. Bên cạnh đó, kinh phí cho hoạt động văn hóa còn hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách; xã hội hóa chưa mạnh, chưa huy động được nhiều nguồn lực.

Để khai thác hiệu quả hệ thống TCVH cơ sở trong giai đoạn mới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định, không ngừng củng cố kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Rà soát, bố trí đội ngũ cán bộ phù hợp, tăng cường đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Thống nhất cơ chế quản lý, đổi mới phương thức vận hành nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng đa dạng của người dân.

Làng văn hóa Churu (thôn Đông Hồ, xã Quảng Lập) là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn nghệ, thể thao

Hoàn thiện hệ thống TCVH đồng bộ, hiệu quả, phù hợp thực tiễn; ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực xã hội; rà soát, sắp xếp, cải tạo công trình hiện có để phát huy tối đa công năng. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, đa dạng, kết hợp truyền thống và hiện đại, gắn với nhu cầu người dân và đặc trưng văn hóa địa phương.

Phát huy vai trò tự quản của cộng đồng trong việc duy trì và khai thác hiệu quả các TCVH. Tăng cường tổ chức các chương trình giao lưu, sáng tạo nghệ thuật, hoạt động trải nghiệm, kỹ năng sống… nhằm thu hút người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên. Phát triển các mô hình sinh hoạt văn hóa sáng tạo, gắn với bảo tồn di sản và phát triển du lịch...

Quỳnh Uyển .