Để hộ kinh doanh yên tâm lên doanh nghiệp

Lâu nay, chúng ta vẫn khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, nhất là với những hộ, cá nhân kinh doanh có quy mô doanh thu lớn.

Theo quy định hiện nay, doanh nghiệp siêu nhỏ là đơn vị sử dụng không quá 10 lao động có tham gia bảo hiểm xã hội, tổng doanh thu không quá 3 tỷ đồng/năm (với doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và xây dựng) và doanh thu không quá 10 tỷ đồng (với lĩnh vực thương mại và dịch vụ). Trong khi đó, theo số liệu của ngành thuế, năm 2024 nước ta có 860 hộ kinh doanh có doanh thu 30 tỷ đồng trở lên, trong đó 5 hộ doanh thu trên 200 tỷ đồng/năm. Cá biệt, có hộ kinh doanh thủy sản có mức doanh thu gần 560 tỷ đồng/năm. Nghĩa là, xét về tiềm lực, rất nhiều hộ kinh doanh hoàn toàn đủ sức “vươn lên” thành doanh nghiệp chính danh.

Việc chuyển đổi lên doanh nghiệp rõ ràng mang lại nhiều lợi ích cho hộ kinh doanh lẫn cơ quan quản lý thuế, nhưng thực tế những năm qua cho thấy một nghịch lý. Đó là, số lượng chuyển đổi rất thấp. Theo Bộ Tài chính, trong năm 2025 chỉ có hơn 3.200 hộ kinh doanh “lớn lên” thành doanh nghiệp. Lý do không khó hiểu. Nhiều hộ đã quen với thuế khoán đơn giản, chi phí thấp, ít phải lo sổ sách, nên khi đứng trước yêu cầu kê khai đầy đủ, minh bạch hóa doanh thu và phát sinh thêm nghĩa vụ thuế, kế toán, họ lập tức chùn bước.

Một khi hệ thống thuế - sổ sách còn phức tạp thì nhiều hộ lo rằng chỉ vướng sai sót nhỏ cũng có thể bị xử phạt nặng. Chưa kể, trách nhiệm pháp lý và những thủ tục vận hành, giải thể doanh nghiệp còn nhiêu khê... Những nỗi lo rất đời thường ấy đang trở thành lực cản lớn trên con đường khuyến khích hộ kinh doanh bước ra khỏi vùng an toàn để phát triển bài bản hơn.

Theo Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Bộ Chính trị đặt mục tiêu Việt Nam sẽ có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Muốn đạt mục tiêu này, không thể để 5 triệu hộ kinh doanh đứng ngoài cuộc. Thực tế, muốn hộ kinh doanh thật sự yên tâm “lớn” thành doanh nghiệp, điều cốt lõi vẫn là tháo gỡ những rào cản đang khiến họ chùn bước. Cải cách nên đúng chỗ.

Cụ thể, thuế nên đơn giản, minh bạch, dễ kê khai; kế toán tinh gọn, phù hợp với doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Đồng thời mở rộng hỗ trợ về vốn vay, tư vấn pháp lý, đào tạo quản trị để “hà hơi tiếp sức” cho những hộ có khát vọng phát triển. Hiện nay, hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp cũng được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ chuyển đổi.

Chẳng hạn, doanh nghiệp mới thành lập có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu, đồng thời được tiếp cận các nền tảng số, tư vấn pháp lý, kế toán, thuế và đào tạo quản trị. Những hỗ trợ này, nếu được triển khai thực chất và đồng bộ, sẽ giúp hộ kinh doanh giảm bớt gánh nặng chi phí, thêm tự tin bước vào mô hình doanh nghiệp.

Chuyển đổi lên doanh nghiệp không đơn giản là chuyển đổi mô hình trên giấy. Chuyển đổi chính là bước đệm để hộ kinh doanh làm ăn bài bản hơn, tạo việc làm nhiều hơn, đóng góp ngân sách và lan tỏa động lực phát triển cho xã hội. Cải cách hệ thống thuế, kế toán, thủ tục vận hành doanh nghiệp, kèm những ưu đãi thiết thực về vốn vay, kỹ năng quản trị… sẽ tiếp thêm niềm tin để hộ kinh doanh “lớn” thành doanh nghiệp, góp phần xây dựng cộng đồng doanh nghiệp mạnh, tạo nền tảng để đất nước vươn mình hùng cường trong kỷ nguyên mới.

MAI HOA