Để không gian mạng không còn là 'vùng xám'

Ảnh minh họa.

Chúng ta đang chứng kiến một thực trạng đáng buồn khi không gian mạng - nơi lẽ ra phải là môi trường lan tỏa tri thức và văn minh lại đang bị vẩn đục bởi những “bóng ma” ẩn danh. Với tấm khiên là những tài khoản ảo, sim rác, nhiều cá nhân tự cho mình quyền đứng trong bóng tối để tung tin giả, buông lời thóa mạ, xúc phạm nhân phẩm người khác, thậm chí chống phá lợi ích quốc gia mà không mảy may sợ hãi việc phải chịu trách nhiệm. Không gian mạng, vì thế, đã biến thành một “vùng xám” nhá nhem, nơi ranh giới giữa thật và giả, giữa thiện và ác trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Những hành vi ném đá giấu tay, lừa đảo trực tuyến hay bắt nạt trên mạng không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn để lại những vết sẹo tinh thần dai dẳng cho các nạn nhân, làm xói mòn niềm tin xã hội.

Trước đòi hỏi bức thiết của thực tiễn, sự ra đời của Chỉ thị số 57-CT/TW của Ban Bí thư và mới đây là Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ không chỉ là những văn bản hành chính khô khan, mà thực sự là một “mệnh lệnh” của cuộc sống, một thông điệp chính trị mạnh mẽ nhằm thiết lập lại trật tự kỷ cương. Yêu cầu tiên quyết về việc định danh và xác thực tài khoản mạng xã hội, gắn mỗi hoạt động số với một chủ thể sống động, có danh tính rõ ràng, chính là chìa khóa để giải quyết tận gốc vấn đề.

Sẽ có người băn khoăn liệu việc định danh có làm hạn chế tự do ngôn luận? Câu trả lời là không. Ngược lại, đó là bước đi cần thiết để bảo vệ tự do đích thực. Tự do chưa bao giờ đồng nghĩa với sự tùy tiện hay vô pháp. Trên một đường phố đông đúc, sự an toàn của mỗi người chỉ được đảm bảo khi ai cũng tuân thủ luật giao thông; tương tự, trên không gian mạng, quyền tự do biểu đạt chỉ được tôn trọng trọn vẹn khi nó đi kèm với trách nhiệm trước pháp luật và cộng đồng. Khi mỗi công dân bước vào thế giới số với danh tính thật, họ sẽ buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước mỗi cú nhấp chuột, mỗi dòng bình luận. Đó là lúc ý thức tự giác được đánh thức, thay thế cho sự liều lĩnh của tâm lý đám đông ẩn danh.

Hơn thế nữa, việc làm sạch không gian số còn mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc là bảo vệ thế hệ tương lai. Trẻ em hôm nay lớn lên cùng màn hình điện thoại, nếu không có cơ chế kiểm soát độ tuổi và định danh chặt chẽ, các em sẽ trơ trọi trước cơn bão thông tin độc hại, bạo lực và đồi trụy. Việc áp dụng xác thực danh tính chính là dựng lên “tấm khiên số”, giúp ngăn chặn trẻ em tiếp cận những nội dung vượt quá nhận thức, đồng thời giáo dục các em bài học đầu đời về trách nhiệm công dân trong thời đại mới.

Khi mọi cá nhân cùng bước ra ánh sáng, bóng tối của sự gian dối và thù ghét sẽ tự khắc bị đẩy lùi. Việc loại bỏ sim rác, xóa sổ tài khoản ảo không chỉ giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy vết, xử lý sai phạm mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi các giao dịch số được bảo đảm bằng niềm tin. Đây chính là nền tảng cốt lõi để Việt Nam xây dựng một xã hội số văn minh, nơi công nghệ được sử dụng để phục vụ con người chứ không phải để che giấu những hành vi gây hại.

Làm trong sạch không gian mạng không phải là câu chuyện ngày một ngày hai, cũng không phải là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý. Đó là cuộc vận động văn hóa sâu rộng, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Khi Chỉ thị 57 và các quy định pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một tương lai nơi không gian mạng được thắp sáng bởi những giá trị tử tế. Ở đó, đạo đức không còn là lời kêu gọi chung chung mà được nâng đỡ bằng thể chế và công nghệ, để mỗi người Việt Nam, dù trên đời thực hay mạng ảo, đều có thể ngẩng cao đầu với tư cách là những công dân số trách nhiệm và văn minh.

Xây Dựng