Đề nghị bảo đảm kinh phí bình đẳng giới từ ngân sách trung ương và địa phương

Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương

Đại biểu Trần Lan Phương bày tỏ, bà cơ bản tán thành sự cần thiết xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), nhằm thống nhất khuôn khổ pháp lý về ngân sách nhà nước và đầu tư công, nâng cao tính đồng bộ trong lập kế hoạch, phân bổ và sử dụng nguồn lực công.

Theo bà, một nội dung cần được quan tâm là bảo đảm kinh phí thực hiện công tác bình đẳng giới trong ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.

Trước hết, dự thảo đã có quy định về mục tiêu bình đẳng giới, nhưng cần làm rõ hơn việc chuyển mục tiêu thành nhiệm vụ chi.

Tại khoản 6 Điều 9, dự thảo tiếp tục quy định ưu tiên bố trí ngân sách để thực hiện mục tiêu bình đẳng giới; khoản 1 Điều 52 xác định bình đẳng giới là một căn cứ lập dự toán ngân sách nhà nước.

Bà Trần Lan Phương đánh giá cao việc kế thừa những quy định này. Tuy nhiên, khi đối chiếu với Điều 37 về nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương và Điều 39 về nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương, nội dung bình đẳng giới chưa được định danh rõ như một lĩnh vực nhiệm vụ chi.

Điều này cho thấy cần làm rõ hơn mối liên hệ giữa mục tiêu bình đẳng giới và trách nhiệm bố trí kinh phí thực hiện.

Cần phân biệt 2 yêu cầu: ưu tiên nguồn lực để đạt mục tiêu bình đẳng giới và bảo đảm kinh phí cho những nhiệm vụ bình đẳng giới đã được pháp luật giao. Yêu cầu thứ nhất định hướng chính sách phân bổ; yêu cầu thứ hai liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của từng cấp ngân sách và từng cơ quan trong lập, giao và thực hiện dự toán.

Do đó, việc xác định rõ trách nhiệm chi sẽ góp phần bảo đảm các nhiệm vụ được giao có nguồn lực để triển khai.

Thứ hai, việc bổ sung quy định có cơ sở từ Luật Bình đẳng giới và yêu cầu thực tiễn.

Điều 24 Luật Bình đẳng giới năm 2006 đã xác định ngân sách nhà nước là một trong các nguồn tài chính cho hoạt động bình đẳng giới. Khoản 2 Điều 20 Nghị định số 48/2009/NĐ-CP cũng quy định ngân sách nhà nước ở cấp nào bảo đảm chi cho hoạt động bình đẳng giới của cơ quan, tổ chức ở cấp đó theo dự toán hằng năm.

Theo bà Trần Lan Phương, việc làm rõ quy định này sẽ giúp thống nhất giữa pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về bình đẳng giới.

Về thực tiễn, Báo cáo số 137/BC-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ phản ánh kinh phí cho công tác bình đẳng giới ở cấp xã còn hạn chế, có nơi chưa bố trí được kinh phí triển khai. Thực tế này đặt ra yêu cầu nhận diện đầy đủ nhiệm vụ và nhu cầu kinh phí ngay từ khâu lập dự toán, tránh tình trạng việc triển khai ở cơ sở bị động do thiếu nguồn lực.

Bình đẳng giới là lĩnh vực liên ngành, không thể đồng nhất với dân số, gia đình hoặc bảo đảm xã hội. Ngoài các chính sách về lao động, giáo dục, y tế và tiếp cận nguồn lực kinh tế, còn có những nhiệm vụ trực tiếp như phổ biến pháp luật, nâng cao năng lực, thu thập số liệu phân tách theo giới, đánh giá tác động giới, kiểm tra, giám sát, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới. Những nhiệm vụ này cần kinh phí tổ chức thực hiện, chủ yếu trong dự toán thường xuyên của các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm.

Nếu nguồn lực được lồng ghép vào nhiều lĩnh vực nhưng không có cách nhận diện và tổng hợp phù hợp, sẽ khó trả lời những câu hỏi rất thiết thực: ngân sách đã bố trí bao nhiêu cho nhiệm vụ bình đẳng giới, cấp nào chịu trách nhiệm, kết quả thực hiện tương ứng ra sao?

Từ những phân tích trên, nữ đại biểu đề nghị hoàn thiện dự thảo theo 3 hướng cụ thể.

Một là, nghiên cứu bổ sung nội dung "bình đẳng giới" vào các quy định về nhiệm vụ chi tại Điều 37 và Điều 39, gắn với phạm vi trách nhiệm của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.

Hai là, tại khoản 6 Điều 9, đề nghị làm rõ bên cạnh nguyên tắc ưu tiên thực hiện mục tiêu bình đẳng giới còn có trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho nhiệm vụ được pháp luật giao. Có thể nghiên cứu bổ sung câu: "Ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí thực hiện các nhiệm vụ về bình đẳng giới theo quy định của pháp luật, phù hợp với phân cấp ngân sách và khả năng cân đối ngân sách nhà nước".

Ba là, tại Điều 52 và các quy định liên quan đến lập, phân bổ, giao dự toán, đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, địa phương trong xác định nhiệm vụ và nhu cầu kinh phí về bình đẳng giới thuộc phạm vi được giao; đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn cách theo dõi, tổng hợp và báo cáo trong khuôn khổ hệ thống mục lục ngân sách, chế độ báo cáo hiện hành.

Bà Trần Lan Phương cũng đề nghị phân biệt rõ việc định danh nhiệm vụ chi với việc tạo ra một nhóm chi độc lập trong cơ cấu ngân sách. Bình đẳng giới có tính liên ngành; vì vậy, không nhất thiết tách thành một cơ cấu chi riêng. Điều quan trọng là cơ quan có trách nhiệm phải lập được dự toán, được bố trí nguồn lực phù hợp và có thể giải trình về kết quả thực hiện.

Theo bà, hoàn thiện các quy định này sẽ tạo thành một chuỗi thống nhất: Điều 9 xác định nguyên tắc; Điều 37 và Điều 39 xác định nhiệm vụ chi theo cấp ngân sách; Điều 52 xác định căn cứ lập dự toán; các quy định về phân bổ, chấp hành và quyết toán bảo đảm tổ chức thực hiện.

Như vậy, nguyên tắc ưu tiên bình đẳng giới sẽ gắn với trách nhiệm ngân sách cụ thể, tạo cơ sở để theo dõi và giám sát việc thực hiện.