Quản lý dữ liệu bưu chính phải đi đôi với bảo vệ quyền riêng tư

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang Lê Quang Tùng điều hành phiên thảo luận Tổ 16. Ảnh: Mạnh Hưng

Sáng 17/10, Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu) thảo luận về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Quản lý dữ liệu và định danh bưu gửi phải đi cùng bảo vệ quyền riêng tư

Góp ý về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), ĐBQH Lê Trung Thành (An Giang) đề nghị cần bảo đảm chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm một cách thực chất. Theo đại biểu, báo cáo đã chỉ ra vấn đề giữa cơ chế đăng ký cung cấp dịch vụ với các điều kiện kinh doanh và yêu cầu doanh nghiệp hiện hữu đăng ký lại trong 12 tháng. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo giải trình rõ: doanh nghiệp được gia nhập thị trường thuận lợi hơn ở điểm nào, giảm được thủ tục gì và chi phí tuân thủ thay đổi ra sao?

Việc phân loại doanh nghiệp vận hành mạng và không vận hành mạng cần phục vụ xác định trách nhiệm tương ứng, bảo đảm doanh nghiệp được lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp. Điều kiện kinh doanh phải gắn với rủi ro và khả năng kiểm tra, giám sát. Đối với doanh nghiệp đang hoạt động hợp pháp, cần có cơ chế chuyển tiếp thuận lợi, kế thừa hồ sơ, dữ liệu đã có.

Luật cũng cần xác lập nguyên tắc hậu kiểm theo mức độ rủi ro, làm rõ căn cứ, trách nhiệm kiểm tra và xử lý vi phạm, hạn chế kiểm tra trùng lặp.

ĐBQH Lê Trung Thành (An Giang) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Liên quan đến nội dung lượng hóa nghĩa vụ công ích và nguồn lực bảo đảm thực hiện, theo đại biểu Lê Trung Thành, mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện là thay đổi chính sách đáng kể. Trước khi quyết định, cần trả lời rõ: phục vụ đối tượng nào, tại địa bàn nào, giới hạn khối lượng ra sao, chất lượng và giá dịch vụ thế nào, ngân sách dự kiến phải bảo đảm bao nhiêu?

Đại biểu đề nghị có phương án tính toán chi phí và khả năng cân đối nguồn lực, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Cơ chế hỗ trợ cần gắn với khối lượng, chất lượng dịch vụ thực tế và trách nhiệm duy trì điểm phục vụ. Đồng thời, phải hạch toán tách bạch hoạt động công ích với hoạt động thương mại, phân bổ rõ chi phí sử dụng chung; ngăn ngừa sử dụng hỗ trợ công ích để tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng. Cần phân biệt việc bù đắp chi phí thực hiện nghĩa vụ phổ cập theo cơ chế được phê duyệt với việc chuyển nguồn hỗ trợ sang hoạt động thương mại sai mục đích.

Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu tại phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Mạnh Hưng

Đại biểu cũng cho rằng, quản lý dữ liệu và định danh bưu gửi phải đi cùng bảo vệ quyền riêng tư, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Đại biểu Lê Trung Thành nhấn mạnh, dữ liệu bưu chính có thể phản ánh địa chỉ, số điện thoại, giao dịch và thói quen tiêu dùng của người dân. Vì vậy, cần làm rõ dữ liệu nào bắt buộc thu thập, dùng cho mục đích gì, lưu giữ bao lâu, được chia sẻ cho ai và trách nhiệm khi xảy ra lộ, lọt dữ liệu.

Đại biểu đề nghị phân biệt rõ định danh bưu gửi với xác thực danh tính người gửi. Mức độ xác thực cần tương xứng với rủi ro, có phương án khả thi đối với thư thông thường và các điểm phục vụ tại địa bàn khó khăn. Đối với kết nối dữ liệu, Nhà nước cần công bố chuẩn dữ liệu và giao thức kết nối thống nhất, có lộ trình thực hiện; tránh để mỗi doanh nghiệp phải xây dựng nhiều kết nối riêng, cung cấp lặp lại cùng một thông tin.

Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang tại phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Mạnh Hưng

Khuyến khích doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào hạ tầng mạng bưu chính

Theo ĐBQH Nguyễn Phương Tuấn (An Giang), dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), khoản 3 Điều 3 mở rộng định nghĩa: “Dịch vụ bưu chính là dịch vụ bao gồm chấp nhận, chia chọn, vận chuyển, phát bưu gửi và có thể gồm các công đoạn khác liên quan trực tiếp đến từng bưu gửi trong quá trình cung cấp dịch vụ: lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả bưu gửi được tổ chức và vận hành trên mạng bưu chính. Các hoạt động vận tải hàng hóa, kho bãi và các hoạt động logistics độc lập khác, không nằm trong quá trình cung cấp dịch vụ trên mạng bưu chính, không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này”.

So với luật hiện hành, dự thảo đã đưa thêm các công đoạn “lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả bưu gửi” vào nội hàm của “dịch vụ bưu chính”, với điều kiện các công đoạn này “được tổ chức và vận hành trên mạng bưu chính”. Điều khoản loại trừ ở cuối khoản 3 chỉ áp dụng cho hoạt động vận tải, kho bãi, logistics “độc lập”, tức không giải quyết được vướng mắc đối với mô hình doanh nghiệp bưu chính tích hợp (integrated 3PL), nơi các công đoạn lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả hàng chính là một phần vận hành của mạng bưu chính do doanh nghiệp đầu tư, quản lý.

ĐBQH Nguyễn Phương Tuấn (An Giang) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn kiến nghị giữ nguyên định nghĩa “dịch vụ bưu chính” như quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật Bưu chính hiện hành, không mở rộng thêm các công đoạn lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả bưu gửi vào định nghĩa này. Cùng với đó, bổ sung vào Điều 11 (Doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng bưu chính) của dự thảo một khoản mới, với nội dung cụ thể như sau: “Doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng bưu chính, sau khi đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận đăng ký theo Điều 14 Luật này, không phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô và các loại giấy tờ liên quan theo pháp luật về giao thông đường bộ đối với hoạt động vận chuyển bưu gửi trong mạng bưu chính”.

Đại biểu cho rằng, quy định nêu trên bảo đảm tính nhất quán trong cách tiếp cận của Luật đối với 4 công đoạn cấu thành dịch vụ bưu chính, tránh trùng lặp quản lý nhà nước đối với nhóm doanh nghiệp đã được sàng lọc, xác nhận đăng ký chặt chẽ theo Điều 14, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào hạ tầng mạng bưu chính, phù hợp với định hướng phát triển bưu chính thành hạ tầng thiết yếu quốc gia tại Điều 4 dự thảo.

Quang cảnh phiên thảo luận Tổ 16. Ảnh: Mạnh Hưng

Bảo đảm người dân vùng khó khăn được tiếp cận dịch vụ bưu chính thuận lợi, bình đẳng

ĐBQH Cà Thị Thắm (Lai Châu) nhấn mạnh các nội dung nhằm bảo đảm người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân ở vùng biên giới, hải đảo và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, được tiếp cận các dịch vụ bưu chính thuận lợi và bình đẳng.

Bày tỏ nhất trí với các chính sách được quy định tại Điều 4 dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung vào cuối khoản 2 cụm từ: “Đặc biệt quan tâm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn”.

Theo đại biểu, việc bổ sung này nhằm bảo đảm người dân ở những địa bàn khó khăn không chỉ được tiếp cận dịch vụ bưu chính về mặt chính sách, mà còn có điều kiện sử dụng dịch vụ trên thực tế; góp phần khắc phục những hạn chế do khoảng cách địa lý, hạ tầng và điều kiện kinh tế.

ĐBQH Cà Thị Thắm (Lai Châu) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Về dịch vụ bưu chính công ích, tại điểm a, khoản 1 Điều 27, dự thảo quy định, dịch vụ bưu chính phổ cập, được cung cấp trên phạm vi toàn quốc theo khối lượng, chất lượng và giá theo quy định của pháp luật.

Đại biểu Cà Thị Thắm đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung vào cuối, điểm a cụm từ: “Bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn”.

Theo đại biểu, cần quan tâm đến vấn đề này để dịch vụ bưu chính phổ cập không chỉ được quy định cung cấp trên phạm vi toàn quốc, mà người dân ở các địa bàn khó khăn cũng thực sự có khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ.

ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Cùng nêu quan điểm về nội dung liên quan đến hoạt động bưu chính công ích, ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu) bày tỏ đồng tình với tinh thần chung xác định Nhà nước hỗ trợ đầu tư. Tuy nhiên, theo đại biểu, nhìn vào thực tế hoạt động của các doanh nghiệp bưu chính hiện nay, có thể thấy các doanh nghiệp thường thực hiện đan xen nhiều hoạt động. Đối với các hoạt động phục vụ thủ tục hành chính, chuyển phát hồ sơ, giấy tờ đến người dân sau khi giải quyết xong, không nhất thiết phải có một doanh nghiệp chuyên trách thực hiện. Các doanh nghiệp khác vẫn có thể đảm nhận dịch vụ này, miễn là thuận lợi và cam kết chuyển phát đến người dân.

Theo đại biểu, có thể xem xét hai hình thức. Thứ nhất, đối với hệ thống bưu chính quy mô lớn, Nhà nước căn cứ vào nhu cầu thực tế phục vụ hoạt động công ích và các nhiệm vụ đặc thù để xem xét đầu tư. Thứ hai, đối với các hoạt động còn lại, có thể thực hiện theo hình thức đặt hàng.