Để người nghèo và người dân tộc thiểu số được tiếp cận với dịch vụ pháp lý

Trợ giúp pháp lý cho người nghèo tại xã Ngọc Lặc.

Trong đời sống, những tranh chấp về đất đai, hôn nhân và gia đình, thừa kế, dân sự hay các vấn đề liên quan đến quyền lợi của người lao động có thể xảy ra với bất kỳ ai. Nhưng cách mỗi người ứng phó trước những vấn đề đó lại phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ pháp lý.

Đối với người có điều kiện kinh tế, việc tìm luật sư, chuyên gia tư vấn hoặc các dịch vụ pháp lý thường thuận lợi hơn. Ngược lại, với người nghèo, các khoản chi phí liên quan đến việc cung cấp dịch vụ pháp lý có thể trở thành rào cản. Ở nhiều khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa, những khó khăn ấy còn hiện hữu rõ ràng hơn. Địa bàn rộng, giao thông không thuận lợi và một bộ phận người dân còn hạn chế về khả năng tiếp cận thông tin, trong khi có những vấn đề pháp lý liên quan trực tiếp đến cuộc sống nhưng không phải ai cũng hiểu đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.

Trường hợp bà Nguyễn Thị Bùi, thôn Minh Đức, xã Vạn Lộc là một minh chứng cho thấy TGPL trở thành “cánh tay nối dài” của pháp luật đến với những người yếu thế. Là hộ nghèo đơn thân, cuộc sống vốn đã không dễ dàng đối với bà khi sức khỏe ngày càng yếu, lại không có người nương tựa. Thế rồi mảnh đất hơn 100m2 được bố mẹ để lại bà đã sinh sống mấy chục năm nay bỗng dưng trở thành tài sản bị tranh chấp. Không biết xoay xở ra sao để giải quyết những vướng mắc liên quan đến pháp luật, bà được chính quyền địa phương giới thiệu đến Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh để được hỗ trợ pháp lý. Trước hoàn cảnh khó khăn, neo đơn của bà Bùi, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã cử trợ giúp viên pháp lý đến tận nơi hướng dẫn, hỗ trợ các thủ tục pháp lý. Đồng thời, tham gia tố tụng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà.

Bà Bùi xúc động chia sẻ: “Tôi là hộ nghèo, sống cô đơn không nơi nương tựa, lại đang bị bệnh hiểm nghèo. Lâu nay chỉ sống quanh quẩn trong làng, không hiểu biết nhiều về pháp luật. Nếu không có cán bộ TGPL giúp đỡ thì tôi không thể tự bảo vệ quyền lợi của mình được”.

Những đợt TGPL lưu động và các buổi tuyên truyền, tư vấn trực tiếp tại thôn, bản, trường học, cộng đồng dân cư hay thông qua đội ngũ cán bộ tư pháp cơ sở giúp rút ngắn khoảng cách giữa chính sách pháp luật và đời sống. Cách làm này có ý nghĩa đặc biệt đối với người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Bởi khi cán bộ pháp lý trực tiếp đến địa bàn, tìm hiểu hoàn cảnh và những vấn đề người dân đang gặp phải, việc tư vấn không còn mang tính chung chung mà có thể đi thẳng vào những nhu cầu thực tế. Đó có thể là một tranh chấp đất đai, một vấn đề về hôn nhân và gia đình, thủ tục hành chính, chính sách đối với người có hoàn cảnh khó khăn hoặc quyền lợi của người dân trong một quan hệ dân sự cụ thể. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã đẩy mạnh các hoạt động truyền thông về TGPL đến người dân trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật. Đơn vị đã thực hiện 1.102 vụ việc, tăng 205 vụ so với cùng kỳ năm trước.

Ông Đặng Văn Đương, Phó Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh cho biết: “Người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số có nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ TGPL. Vì vậy, chúng tôi xác định TGPL không thể chỉ chờ người dân tìm đến, mà trung tâm luôn chủ động đưa pháp luật đến với người dân. TGPL không làm thay người dân mọi việc, mà quan trọng hơn là giúp họ hiểu vấn đề pháp lý, hiểu quyền của mình và lựa chọn cách thức phù hợp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp”.