Để nợ xấu 'lột xác' thành nguồn lực tái thiết nền kinh tế

Nhiều điểm nghẽn trong xử lý nợ xấu

Ngày 15-4-2026, Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) phối hợp với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới”.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhấn mạnh: Trong giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế, xử lý nợ xấu tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: Nha Trang

Tuy nhiên, quá trình này đang đối mặt nhiều điểm nghẽn: Vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm; thủ tục tố tụng, thi hành án kéo dài; cơ chế chuyển nhượng khoản nợ còn bất cập; thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng. Các đại biểu cho rằng cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng phối hợp liên ngành, minh bạch dữ liệu và thu hút nhà đầu tư chuyên nghiệp. Đồng thời, cần nâng cao vai trò của VAMC và phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế.

“Dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn được kiểm soát, rủi ro tiềm ẩn còn lớn khi nhiều khoản nợ cơ cấu chưa được xử lý dứt điểm, nợ cần chú ý gia tăng. Một phần nợ xấu cũng chưa phản ánh đầy đủ do thị trường tài sản kém thanh khoản. Điều này đòi hỏi giải pháp đồng bộ, đủ mạnh để tránh chu kỳ nợ xấu quay lại”, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cho biết.

Ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cho biết, các giải pháp đồng bộ, đủ mạnh để tránh chu kỳ nợ xấu quay lại. Ảnh: Nha Trang

Ông Phạm Tiến Thịnh, Phó Trưởng phòng xử lý nợ Viettinbank cho biết: Xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ trọng tâm, với các biện pháp chính như xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ và khởi kiện. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều vướng mắc phát sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thu hồi nợ.

Cụ thể, quá trình khởi kiện và thi hành án thường kéo dài, có vụ việc nhiều năm do cả yếu tố khách hàng không hợp tác và cơ quan chức năng quá tải. Bản án đôi khi chưa rõ ràng, phải giải thích hoặc kháng nghị, làm gián đoạn thi hành. Nhiều trường hợp đương sự cố tình trì hoãn, phát sinh tranh chấp mới để kéo dài thời gian. Việc xử lý tài sản bảo đảm cũng gặp khó khi bàn giao tài sản chậm, phát sinh rủi ro cho người mua.

Theo bà Văn Thái Bảo Nhi, đại diện Eximbank, dù công tác xử lý nợ xấu đã cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Nổi bật là khung pháp lý chưa đồng bộ, thủ tục kiện tụng kéo dài và chưa bảo vệ đầy đủ quyền lợi ngân hàng khi khách hàng chống đối.

Việc thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm gặp trở ngại do khách hàng không hợp tác, quy trình đấu giá phức tạp, chi phí cao. Thị trường mua bán nợ còn kém phát triển, thiếu minh bạch. Ngoài ra, tình trạng khách hàng thiếu trung thực, trốn tránh nghĩa vụ nhưng chưa có chế tài đủ mạnh, cùng với sự phối hợp chưa hiệu quả của các cơ quan liên quan, cũng làm giảm hiệu quả xử lý nợ.

Thay đổi cách tiếp cận từ “xử lý nợ xấu” sang “khai thác nguồn lực từ nợ xấu”

Nghị quyết 79-NQ/TW đã đưa ra cách tiếp cận mới, toàn diện trong xử lý nợ xấu, coi đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật của ngân hàng mà gắn với mục tiêu khơi thông và sử dụng hiệu quả nguồn lực kinh tế.

Đối với VAMC, Nghị quyết yêu cầu nâng tầm vai trò thành công cụ nòng cốt của Nhà nước trong tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và hỗ trợ tăng trưởng. Đồng thời, VAMC cần đổi mới theo cơ chế thị trường, tham gia sâu hơn vào quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp và xử lý tài sản.

Bên cạnh đó, Nghị quyết định hướng phát triển thị trường mua bán nợ với VAMC giữ vai trò trung tâm kết nối nhà đầu tư, đồng thời nâng cao năng lực toàn diện về tài chính, quản trị, công nghệ và nhân lực. “Tổng thể, Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy “xử lý nợ xấu” sang “khai thác nguồn lực từ nợ xấu”, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cho biết.

Phó Tổng giám đốc Techcombank AMC Phạm Nhị cho rằng: Cần hoàn thiện pháp lý về chứng cứ điện tử theo hướng rõ ràng, thống nhất và khả thi. Trước hết, xây dựng khái niệm và điều kiện chấp nhận chứng cứ điện tử, quy định cụ thể cách thức giao nộp, tiếp nhận trong tố tụng. Đồng thời, ban hành bộ nguyên tắc thu thập chứng cứ điện tử áp dụng chung, bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu chứng minh và bảo vệ quyền lợi các bên. Cho phép đương sự sử dụng dịch vụ chuyên gia, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, đặc biệt trong thu thập xuyên biên giới. Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm cung cấp, phối hợp và bảo đảm tính nguyên bản của chứng cứ điện tử.

Theo lãnh đạo VAMC, thời gian tới, VAMC định hướng triển khai 5 nhóm giải pháp chính. Trước hết là hoàn thiện thể chế, pháp lý theo hướng đồng bộ, phù hợp cơ chế thị trường. Đồng thời, VAMC sẽ đẩy mạnh mua bán và xử lý nợ theo giá thị trường, đa dạng hóa phương thức và thu hút nhà đầu tư trong, ngoài nước. Bên cạnh đó, đơn vị hướng tới mở rộng hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa, tham gia sâu hơn vào xử lý tài sản và tái cấu trúc doanh nghiệp nhằm tối đa hóa giá trị thu hồi. Một trọng tâm khác là phát triển thị trường mua bán nợ, nâng cao vai trò sàn giao dịch, minh bạch thông tin và chuẩn hóa định giá. Cuối cùng, VAMC sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ và dữ liệu để tăng hiệu quả xử lý và giảm chi phí.

Ông Phạm Tiến Thịnh, Phó Trưởng phòng xử lý nợ Viettinbank kiến nghị: Cần hoàn thiện pháp lý, mở rộng phạm vi mua bán nợ, hướng dẫn rõ về thuế và tài sản đặc thù, đồng thời tăng chế tài với hành vi chây ì. Về thực thi, cần đẩy nhanh xét xử, nâng cao chất lượng bản án và năng lực thi hành án để rút ngắn thời gian thu hồi nợ.