Để tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Năm học 2025-2026 khép lại với những chuyển biến tích cực trong chất lượng giáo dục, đặc biệt là ở bậc tiểu học. Từ đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh STEM/STEAM (cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học) đến xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh, các nhà trường đang từng bước chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Đây cũng là nền tảng để giáo dục tiểu học tiếp tục đổi mới mạnh mẽ trong năm học 2026-2027, khi yêu cầu tinh gọn mạng lưới trường lớp phải song hành với nâng cao chất lượng giáo dục.
Thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) mới, các trường tiểu học trên địa bàn tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế, lấy phát triển phẩm chất, năng lực học sinh làm trọng tâm. Phương pháp dạy học từng bước được đổi mới theo hướng tăng cường thực hành, trải nghiệm, tích hợp liên môn, giáo dục địa phương, kỹ năng sống, bảo vệ môi trường và công dân số. Trong đó, giáo dục STEM trở thành một điểm nhấn rõ nét.
Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở, học sinh được đặt vào những tình huống thực tế, tự tìm hiểu, thử nghiệm, giải quyết vấn đề và tạo ra sản phẩm. Qua đó, kiến thức giữa các môn học được kết nối , đồng thời khơi dậy sự tò mò, tư duy sáng tạo và khả năng hợp tác của học sinh.
Toàn ngành đã đưa STEM vào kế hoạch giáo dục nhà trường và kế hoạch chuyên môn. Các trường đã tổ chức 21.239 tiết học STEM/STEAM, cùng nhiều hoạt động, ngày hội và câu lạc bộ STEM, góp phần hình thành cho học sinh phương pháp học tập chủ động, lấy trải nghiệm và thực hành làm nền tảng.
Hoạt động ngoại khóa giúp học sinh phát triển thể chất và tinh thần - Ảnh: Nh.V
Cùng với việc đẩy mạnh sử dụng những phương pháp giáo dục tiên tiến, STEM/STEAM, các trường còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá. Giáo viên ngày càng khai thác hiệu quả học liệu số, thiết bị dạy học cùng các nền tảng trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động giáo dục.
Qua đó, học sinh được tạo nhiều cơ hội để đặt câu hỏi, trình bày ý tưởng, làm việc nhóm, thực hành và tự đánh giá năng lực học tập. Vì vậy mà mỗi tiết học đều trở nên sinh động, hấp dẫn. Học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận kiến thức. Khoảng cách giữa những gì được học trong sách vở với thực tiễn cuộc sống từng bước được thu hẹp.
Một trong những điểm nhấn của giáo dục tiểu học năm học qua là việc tạo môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh. 100% học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 được học tiếng Anh bắt buộc theo Chương trình GDPT. Tỉ lệ học sinh lớp 1 và lớp 2 được học tiếng Anh tự chọn đạt trên 75%. Không chỉ bảo đảm thời lượng học tập, các nhà trường còn chú trọng việc tạo cơ hội để học sinh thực hành và sử dụng tiếng Anh thông qua câu lạc bộ, sân chơi, giao lưu, đọc truyện, hoạt động trải nghiệm và các hình thức thực hành ngôn ngữ ngoài giờ học.
Đáng chú ý, hoạt động và học tiếng Anh ngày càng được các trường chú trọng, nhất là việc tạo môi trường để học sinh sử dụng trong học tập, sinh hoạt. Nhiều cơ sở giáo dục triển khai xã hội hóa trên tinh thần tự nguyện để tăng cường thời lượng học tập của học sinh với giáo viên người nước ngoài, đồng thời tổ chức dạy một số môn học bằng tiếng Anh. Trong năm học, các trường tiểu học trong toàn tỉnh đã tổ chức 3.048 tiết dạy Toán và 1.350 tiết Khoa học cùng các môn học khác bằng tiếng Anh.
Tại Trường tiểu học Nguyễn Trãi, (phường Quảng Trị), định hướng này được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động thiết thực. Cô Nguyễn Thị Kim Chung, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: Nhà trường đã tăng cường tích hợp tiếng Anh trong một số môn học, tổ chức các tiết dạy chuyên đề như: Toán, Khoa học, Mỹ thuật bằng tiếng Anh; duy trì câu lạc bộ nói tiếng Anh và các sân chơi, hoạt động ngoại khóa nhằm tạo cơ hội để học sinh thực hành nghe, đọc, thuyết trình, hội thoại bằng ngoại ngữ. Không gian sử dụng tiếng Anh cũng được mở rộng ra ngoài lớp học với hệ thống biển bảng, thông báo, khẩu hiệu, chỉ dẫn song ngữ.
Ngoài ra, việc sử dụng tiếng Anh còn được lồng ghép trong các hoạt động khác như: Sinh hoạt dưới cờ, phát thanh học đường và các hoạt động đầu giờ theo chủ đề. Cách làm này cũng đang được nhiều trường học khác triển khai hiệu quả như: Trường tiểu học Đồng Phú, Trường tiểu học Chu Văn An (phường Đồng Hới), Trường tiểu học Võ Ninh (xã Quảng Ninh)...
Bước vào năm học 2026-2027, ngành GD-ĐT đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học gắn với nâng cao chất lượng giáo dục. Toàn tỉnh giảm hơn 50% số trường học, cơ sở giáo dục tiểu học so với đầu năm học 2025-2026. Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Phan Hữu Huyện cho hay: Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị, bố trí và sử dụng đội ngũ, khai thác cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đồng thời bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho mọi học sinh. Trên cơ sở đó, toàn ngành tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực; đẩy mạnh STEM/STEAM, phát triển năng lực số, ứng dụng AI, dạy học theo dự án, khai thác học liệu mở và tập trung các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Để nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, ngành Giáo dục đã tổ chức tập huấn phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá môn Tiếng Anh và dạy Toán, Khoa học bằng tiếng Anh cho giáo viên tiểu học; đồng thời triển khai khảo sát năng lực tiếng Anh đối với giáo viên nhằm đánh giá thực trạng và có giải pháp bồi dưỡng phù hợp. Ngành còn triển khai rộng rãi “Tháng tự học tiếng Anh” dành cho giáo viên với tỉ lệ tham gia đạt trên 90%.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục tiếp tục khai thác hiệu quả hệ thống học liệu tiếng Anh trực tuyến, tổ chức cho giáo viên và học sinh học ngoại ngữ qua truyền hình, các phương tiện truyền thông; đẩy mạnh thực hành thông qua đọc truyện, hoạt động trải nghiệm, giao lưu và tham gia các sân chơi trực tuyến. Đội ngũ giáo viên còn khai thác các tiện ích của công nghệ, trong đó có AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, tổ chức dạy học và đánh giá học sinh.
Từ những cách làm cụ thể, thiết thực, việc đổi mới giáo dục và xây dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ trong trường học đã trở thành hoạt động thường xuyên, thiết thực. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Giáo dục tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đồng thời tạo môi trường để học sinh chủ động học tập, tự tin giao tiếp và sử dụng ngoại ngữ một cách tự nhiên, hiệu quả.