Đề Văn lớp 10 TP.HCM 2026: Chủ đề 'Những sắc màu cảm xúc' gần gũi, giàu tính thời sự

Đề thi môn Ngữ văn có thời gian làm bài 120 phút, gồm hai phần lớn: đọc hiểu văn bản văn học kết hợp viết đoạn văn nghị luận văn học và đọc hiểu văn bản nghị luận kết hợp viết bài văn nghị luận xã hội.

Robot biết cảm xúc và câu hỏi về con người

Ở phần đọc hiểu văn bản văn học (5 điểm), ngữ liệu được chọn từ tác phẩm Chú robot tưởng mình là người của GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

Đề thi môn Ngữ văn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM.

Đoạn trích kể về robot Biết Điều - một cỗ máy bắt đầu biết suy nghĩ, cảm nhận và đặt ra những câu hỏi về bản thân. Từ đó, đề thi gợi mở những suy ngẫm về ranh giới giữa con người và máy móc, giữa dữ liệu và cảm xúc.

Thí sinh phải trả lời 4 câu hỏi đọc hiểu, trong đó có yêu cầu trao đổi về vấn đề: "Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?". Sau đó, các em viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nội dung chủ đề hoặc một số nét đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích.

Phần nghị luận xã hội (5 điểm) sử dụng ngữ liệu từ bài viết Khơi nguồn cảm xúc...? của nhà văn Tạ Duy Anh, đề cập đến vai trò của cảm xúc trong đời sống và sáng tạo văn chương.

Từ ngữ liệu này, thí sinh thực hiện câu hỏi phân tích lý lẽ và bằng chứng trong đoạn trích. Ở câu nghị luận xã hội 4 điểm, các em được lựa chọn một trong hai đề tài: nghị luận về thực trạng thiếu cảm xúc, khô cứng ở một bộ phận người trẻ hiện nay và đề xuất giải pháp làm phong phú đời sống cảm xúc; hoặc bàn luận về chủ đề "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương".

Nhiều thí sinh đánh giá đề thi gần gũi, thời sự.

Ghi nhận tại điểm thi Trường THCS Võ Trường Toản (phường Sài Gòn), ngay sau khi kết thúc môn thi, nhiều thí sinh rời phòng thi với tâm trạng thoải mái. Không ít em tỏ ra hào hứng, vỗ tay chúc mừng nhau vì cho rằng đề thi bám sát thực tiễn, gần gũi với cuộc sống hiện đại và phù hợp với lứa tuổi học sinh.

Thí sinh Thanh Nguyên, học sinh Trường THCS Văn Lang, cho biết em khá tự tin với bài làm của mình, có thể đạt khoảng 8 điểm.

"Chủ đề rất thời sự, nhất là trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang hiện diện ngày càng nhiều trong cuộc sống. Em làm hết hai tờ giấy thi và vẫn còn khoảng 10 phút để rà soát lại bài", Nguyên chia sẻ.

Theo thí sinh này, những nội dung về cảm xúc, công nghệ và con người đã từng được ôn luyện nên em có nhiều dẫn chứng và câu chuyện thực tế để triển khai bài viết.

Giáo viên đánh giá đề thi bám sát chương trình mới

Nhận xét về đề thi năm nay, thầy Võ Kim Bảo, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành), cho rằng đề có cấu trúc bám sát đề minh họa do Sở GD&ĐT TP.HCM công bố từ đầu năm học nên học sinh sẽ không gặp nhiều bỡ ngỡ.

Các thí sinh được khuyến cáo giữ tâm lý ổn định để tiếp tục thực hiện bài thi môn tiếp theo.

Theo thầy Bảo, đề thi đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, phù hợp với học sinh học ở cả ba bộ sách giáo khoa hiện hành. Các câu hỏi không yêu cầu học thuộc lòng mà chú trọng đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy độc lập, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Một trong những điểm nổi bật của đề là được xây dựng theo mạch chủ đề xuyên suốt "Những sắc màu cảm xúc". Chủ đề này vừa kết nối hai phần của đề thi, vừa gợi mở hướng tư duy cho thí sinh trong quá trình làm bài.

"Đề có độ mở cao, gần gũi với học sinh và tạo điều kiện để các em bộc lộ quan điểm cá nhân, sự sáng tạo cũng như trải nghiệm sống của mình. Tuy nhiên, đây không phải là đề dễ đạt điểm cao bởi tính phân hóa vẫn được thể hiện khá rõ", thầy Bảo nhận định.

Theo giáo viên này, câu hỏi gây nhiều hứng thú nhất là nội dung: "Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?". Đây là vấn đề gắn với thực tế phát triển của trí tuệ nhân tạo và đời sống số hiện nay, đồng thời tạo cơ hội để học sinh thể hiện góc nhìn riêng.

Ở phần nghị luận xã hội, thầy Bảo đánh giá cao việc đề thi hướng học sinh nhìn lại đời sống nội tâm, nhận diện và thấu hiểu cảm xúc của bản thân thay vì chỉ tập trung vào các vấn đề bên ngoài xã hội.

"Trong quá trình làm bài, các em không chỉ viết mà còn có cơ hội soi chiếu lại suy nghĩ, hành vi và cảm xúc của chính mình. Tôi kỳ vọng sẽ xuất hiện nhiều bài viết chân thành, có chiều sâu và mang dấu ấn cá nhân", thầy nói.

Thầy Võ Kim Bảo cũng khuyến cáo thí sinh không nên quá lo lắng hay vội vàng đối chiếu đáp án sau khi rời phòng thi. Theo thầy, đề Ngữ văn năm nay có độ mở lớn, đặc biệt ở các câu hỏi yêu cầu bày tỏ quan điểm và năng lực viết nên sẽ không có một đáp án duy nhất. Điều quan trọng là học sinh giữ tâm lý ổn định, tập trung cho các môn thi tiếp theo thay vì bị ảnh hưởng bởi việc so sánh bài làm với bạn bè hay các đáp án chưa được kiểm chứng trên mạng.