Đề xuất 'biện pháp mạnh' vụ doanh nghiệp nợ tiền lúa của nông dân Cà Mau

Liên quan vụ việc Công ty TNHH Tập đoàn nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu) chậm trả tiền mua lúa của hợp tác xã (HTX), nông dân ở Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Cà Mau vừa có báo cáo UBND tỉnh về thực hiện Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa UBND tỉnh Cà Mau với Công ty Toàn Cầu (ký tháng 9/2025, thời hạn 3 năm - đến hết năm 2028). Báo cáo do ông Nguyễn Bình Thuận - Phó Giám đốc Sở NN&MT Cà Mau ký ngày 10/8/2026.

Biên bản xác định 4 nội dung hợp tác trọng tâm, gồm xây dựng vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, hữu cơ; đào tạo, chuyển giao công nghệ, đẩy mạnh số hoá trong quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc; ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm lúa gạo; và đầu tư xây dựng nhà máy chế biến lúa gạo tại Cà Mau. Ngay sau biên bản ghi nhớ được ký, Sở NN&MT Cà Mau đã ban hành kế hoạch triển khai, có văn bản gửi địa phương, đơn vị liên quan đề nghị hỗ trợ, tạo điều kiện để Công ty Toàn Cầu thực hiện các nội dung hợp tác với tỉnh.

Sở NN&MT Cà Mau làm việc với Công ty Toàn Cầu đánh giá biên bản ghi nhớ hợp tác giữa tỉnh và công ty.

Qua rà soát, sau gần 1 năm thực hiện, Sở NN&MT cho rằng việc thực hiện biên bản ghi nhớ chưa đạt mục tiêu và nội dung đã thống nhất. Trong 4 nội dung hợp tác, cam kết của doanh nghiệp với địa phương, có 3 nội dung chưa được triển khai, hoặc chưa đủ cơ sở để khẳng định đã triển khai.

Riêng nội dung hợp tác sản xuất, bao tiêu sản phẩm, Công ty Toàn Cầu có thực hiện nhưng chưa đầy đủ quy mô, cơ chế hỗ trợ và phương thức đã thống nhất với tỉnh. Theo biên bản ghi nhớ, giai đoạn đầu chỉ thí điểm quy mô 2 ha tại mỗi HTX, tại 120 HTX, trong quy mô này, doanh nghiệp hỗ trợ 100% chi phí phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, thực tế Công ty Toàn Cầu đã vận động mở rộng diện tích ngoài phạm vi thí điểm, còn yêu cầu người dân tự đầu tư chi phí sản xuất từ 7 - 9,5 triệu đồng/ha, không đúng cam kết hỗ trợ chi phí sản xuất.

Đáng chú ý, Sở NN&MT Cà Mau chỉ ra, việc ký kết hợp đồng liên kết giữa Công ty Toàn cầu với HTX, nông dân còn nhiều vấn đề, như: Có trường hợp chưa ký hợp đồng, một số hợp đồng chưa hoàn chỉnh, thiếu số hợp đồng, ngày ký hoặc các nội dung cơ bản. Một số điều khoản về mua bán tín chỉ carbon, bảo hiểm nông nghiệp được công ty bổ sung không nằm trong phạm vi biên bản ghi nhớ đã ký với tỉnh Cà Mau.

Báo cáo ngày 10/8/2026 của Sở NN&MT Cà Mau dẫn lại rà soát của Liên minh HTX tỉnh Cà Mau cho thấy, có 10 HTX và một hộ dân tham gia liên kết với Công ty Toàn Cầu. Trong số này, tại thời điểm thu hoạch và giao lúa cho doanh nghiệp - cuối năm 2025, Công ty Toàn Cầu chậm thanh toán cho 7 HTX và 1 hộ dân, với tổng số tiền gần 14 tỷ đồng. Các khoản nợ đã kéo dài hơn 7 tháng, tới nay chưa được thanh toán dứt điểm.

Từ cuối năm 2025 đến nay, Sở NN&MT Cà Mau đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức 7 cuộc họp với Công ty Toàn Cầu để đôn đốc thanh toán tiền mua lúa còn nợ. Dù Công ty Toàn Cầu nhiều lần cam kết thời hạn thanh toán, đến thời điểm lập báo cáo (ngày 10/8) vẫn chưa thực hiện đầy đủ.

Sở NN&MT Cà Mau nhận định, tình trạng Công ty Toàn Cầu nợ kéo dài đã ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các HTX, hộ dân, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu nại; ảnh hưởng đến tính ổn định của chuỗi sản xuất, tiêu thụ lúa gạo.

"Nhìn chung, các tồn tại, hạn chế nêu trên chủ yếu xuất phát từ việc Công ty chưa thực hiện đầy đủ các nội dung, tiến độ và cam kết đã thống nhất, nhất là trong tổ chức liên kết, phối hợp với các cơ quan, địa phương, thực hiện các thỏa thuận hợp đồng và bảo đảm nghĩa vụ thanh toán. Trong khi đó, công tác chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp và hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và đơn vị liên quan đã được thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao, tạo điều kiện để Công ty triển khai các nội dung hợp tác", Sở NN&MT Cà Mau đánh giá.

Trên cơ sở kết quả rà soát, Sở NN&MT kiến nghị UBND tỉnh Cà Mau xem xét, quyết định chấm dứt thực hiện biên bản ghi nhớ hợp tác ngày 8/9/2025 giữa UBND tỉnh và Công ty Toàn Cầu.

Trước đó, để xử lý dứt điểm các vấn đề phát sinh, hạn chế phát sinh thêm nghĩa vụ và rủi ro đối với các HTX, hộ dân tham gia liên kết với Công ty Toàn Cầu, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã giao Công an tỉnh chỉ đạo Cơ quan CSĐT tiếp nhận hồ sơ, tài liệu vụ việc trên; khẩn trương kiểm tra, phân loại, xác minh và xử lý theo thẩm quyền.