Đề xuất bổ sung giải pháp kiểm soát, phòng ngừa tác hại của thuốc lá

Kiểm soát hoạt động kinh doanh thuốc lá

Đại biểu Quốc hội tỉnh tỉnh Thanh Hóa Bùi Văn Dũng phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Tán thành mục tiêu Chính phủ đặt ra khi sửa Luật là chủ động phòng bệnh, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, bảo vệ sức khỏe nhân dân, đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) cũng thống nhất với nội dung xác định kinh doanh thuốc lá là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tuy nhiên, đại biểu đề nghị phân hóa công cụ quản lý cho phù hợp.

Theo đó, đối với sản xuất, nhập khẩu, phân phối và bán buôn thuốc lá theo quy mô lớn, cần tiếp tục quy định cấp giấy phép để kiểm soát sản lượng, nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, nguồn cung và phạm vi kinh doanh. Đối với cơ sở bán lẻ nhỏ, siêu nhỏ, đại biểu đề nghị áp dụng thủ tục xác nhận đáp ứng điều kiện kinh doanh tại UBND cấp xã.

“Quy mô nhỏ không đồng nghĩa với rủi ro thấp, một quầy hàng nhỏ vẫn có thể bán thuốc lá cho nhiều học sinh. Vì vậy, tiêu chí phân loại phải công khai, minh bạch, kết hợp quy mô với địa điểm, phương thức bán và lịch sử chấp hành, ngăn việc chia nhỏ cơ sở để né tránh yêu cầu quản lý. Cơ sở rủi ro cao vẫn phải cấp phép”, đại biểu nêu quan điểm.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá. Với quan điểm giấy phép không thay thế việc kiểm tra chấp hành; cơ chế xác nhận phải đi kèm khả năng phát hiện vi phạm và buộc cơ sở khắc phục, chấm dứt hành vi vi phạm, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị tập trung kiểm tra nguồn hàng, việc bán cho người chưa đủ 18 tuổi, địa điểm bán và hành vi quảng cáo, tiếp thị bị cấm; quan tâm cơ sở có dấu hiệu vi phạm hoặc tái phạm. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu, phối hợp kiểm tra và xử lý của từng cơ quan, tránh giao thêm việc cho cấp xã mà thiếu nhân lực thực hiện; tuyên truyền cần hướng dẫn người bán cách kiểm tra tuổi, nhận diện nguồn hàng hợp pháp và trách nhiệm từ chối bán sai đối tượng, gắn với giáo dục thanh thiếu niên và hỗ trợ người hút thuốc bỏ thuốc.

Đánh giá cao Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến thảo luận tại tổ đối với dự thảo Luật, nhất là việc xác lập trách nhiệm không bán thuốc lá cho người không chứng minh được đủ tuổi và bổ sung lộ trình giảm sản lượng tiêu dùng thuốc lá, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (thành phố Hải Phòng) góp ý về quy định ngoại lệ đối với giao dịch thuốc lá trên môi trường điện tử tại khoản 9 Điều 9 được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật.

Bày tỏ đồng tình với việc cho phép các chủ thể kinh doanh hợp pháp sử dụng phương tiện điện tử để giao kết, thực hiện hợp đồng trong chuỗi cung ứng, tuy nhiên, đại biểu thành phố Hải Phòng cho rằng cần quy định rõ giới hạn của ngoại lệ này, bởi đây chỉ là quy định về phương thức giao dịch, không thay thế các điều kiện kinh doanh, phạm vi giấy phép cũng như quy định về xuất khẩu, nhập khẩu thuốc lá.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Cơ quan soạn thảo làm rõ quy định về ngoại lệ áp dụng đối với giao dịch giữa các chủ thể kinh doanh trong chuỗi cung ứng; đồng thời chỉnh lý quy định theo hướng xác định cụ thể tính chất giao dịch và tư cách pháp lý của các bên tham gia, nhất là chủ thể nước ngoài, tránh cách hiểu bao gồm cả hoạt động bán lẻ trực tuyến cho người tiêu dùng. Việc xác thực chủ thể và kiểm tra phạm vi giao dịch có thể giao Chính phủ quy định, bảo đảm phù hợp với pháp luật liên quan, tính khả thi và không phát sinh yêu cầu thu thập, lưu giữ thông tin quá mức cần thiết.

Mở rộng cảnh báo sức khỏe, xây dựng môi trường không khói thuốc

Góp ý về diện tích cảnh báo trên bao bì sản phẩm thuốc lá, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên (An Giang) đề nghị Cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì. Theo đó, cần quy định ngay trong Luật mục tiêu diện tích cảnh báo bằng hình ảnh tối thiểu 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá; Chính phủ quyết định lộ trình và thời điểm bắt buộc thực hiện.

Ủng hộ chủ trương tăng diện tích cảnh báo sức khỏe, tiến tới chuẩn hóa bao bì nhằm loại bỏ sức hấp dẫn của thương hiệu thuốc lá, theo đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên, bao bì thuốc lá là phương tiện tiếp xúc thường xuyên với người tiêu dùng, do đó cảnh báo rõ ràng, dễ nhận biết có ý nghĩa trực tiếp trong nâng cao nhận thức và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo đại biểu tỉnh An Giang, Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị diện tích cảnh báo sức khỏe nên chiếm từ 50% trở lên và lý tưởng nhất là 85% diện tích mỗi mặt chính của bao bì. Nhiều quốc gia đã áp dụng quy định tăng diện tích cảnh báo và chuẩn hóa bao bì thuốc lá. Vì vậy, nếu chỉ giao Chính phủ quy định lộ trình mà không xác định mục tiêu cuối cùng trong Luật thì định hướng chính sách chưa đủ rõ mà cần xác lập mục tiêu cụ thể ngay trong luật; đồng thời có quy định chuyển tiếp đối với bao bì sản phẩm đã được sản xuất hoặc nhập khẩu hợp pháp trước thời điểm áp dụng mức cảnh báo mới.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu Cà Thị Thắm phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Liên quan đến quy định địa điểm cấm hút thuốc lá trong cơ sở giáo dục tại điểm b khoản 1 Điều 11, được sửa đổi tại khoản 4 Điều 1 và điểm e khoản 10 Điều 1 dự thảo Luật, theo đại biểu Cà Thị Thắm (Lai Châu), dự thảo đã sửa đổi quy định, cụ thể, phạm vi cấm hút thuốc lá đã được mở rộng không chỉ trong nhà trường mà toàn bộ khuôn viên cơ sở giáo dục.

Bày tỏ đồng tình với mục tiêu bảo vệ môi trường học đường, bảo vệ sức khỏe học sinh, sinh viên, tuy nhiên, để quy định này thực hiện được đồng bộ, đại biểu tỉnh Lai Châu cho rằng cần quan tâm đến trách nhiệm tổ chức thực hiện tại từng cơ sở giáo dục. Đại biểu nêu thực tế, ở các tỉnh miền núi, tại nhiều trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, học sinh học tập và sinh hoạt ngay trong khuôn viên nhà trường. Vì vậy, đại biểu Cà Thị Thắm đề nghị bổ sung quy định hoặc cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục trong việc phổ biến quy định, bố trí biển báo, kiểm tra, nhắc nhở và phối hợp xử lý vi phạm. Nội dung tuyên truyền cũng cần phù hợp với lứa tuổi, ngôn ngữ và điều kiện sinh hoạt của học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đại biểu Cà Thị Thắm đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng quy định rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và có hướng dẫn cụ thể để địa phương thuận tiện trong tổ chức thực hiện. Đặc biệt đối với địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, cần đảm bảo các quy định của luật không chỉ đúng về mặt pháp lý mà còn phù hợp với điều kiện thực tế để công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá thực sự đi vào đời sống.