Đề xuất dùng AI, UAV trong quan trắc dự báo khí tượng thủy văn, giám sát môi trường

Sáng 10/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch 2026-2030.

Xây dựng bộ tiêu chí doanh nghiệp xanh

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Vương Quốc Thắng (đoàn Tp.Đà Nẵng) quan tâm đến lĩnh vực môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Đại biểu bày tỏ thống nhất với kết quả đánh giá của năm 2025 và giai đoạn 2021 - 2025 của Chính phủ. Trong đó có những chỉ tiêu đạt và vượt như: Chỉ tiêu thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 97,58% (vượt mục tiêu đề ra là 90%).

Tỉ lệ khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt 95,37% (vượt mục tiêu đặt ra là 92%); Tỉ lệ che phủ rừng duy trì được mức 42,03%; Các nguồn thải lớn được kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống quan trắc tự động và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý.

Song theo đại biểu, vẫn còn hạn chế, còn 38/435 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chưa hoàn thành xử lý triệt để tính đến tháng 9/2025.

Tỉ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom xử lý còn rất thấp, chỉ đạt được khoảng 18%. Đây là vấn đề cần phải hết sức quan tâm.

Đại biểu nêu ô nhiễm bụi mịn tại các đô thị lớn vẫn diễn biến phức tạp (Ảnh: Hữu Thắng).

Cùng với đó, ô nhiễm bụi mịn tại các đô thị lớn như Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh và ô nhiễm tại các khu vực sông như sông Nhuệ, Đáy, Bắc Hưng Hải vẫn diễn biến rất phức tạp.

Do vậy, đại biểu đề nghị cần làm rõ các nguyên nhân chủ quan, khách quan của các hạn chế.

Trong đó, đánh giá, phân tích kỹ các khía cạnh: Thiên tai và biến đổi khí hậu diễn biến cực đoan gây thiệt hại lớn cho hạ tầng.

Hạ tầng thu gom nước thải sinh hoạt tại các đô thị, thành phố lớn và đặc biệt là các làng nghề hiện nay còn rất thiếu đồng bộ, chưa được đầu tư tương xứng.

Công nghệ xử lý chất thải tiên tiến có giá thành còn rất cao, trong khi ngân sách địa phương còn hạn chế.

ĐBQH Vương Quốc Thắng.

Trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, theo ông Thắng cần phải quyết liệt tập trung triển khai một số các nhiệm vụ, giải pháp, đó là, thể chế hóa lộ trình vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ carbon trước năm 2027.

Cùng với đó, cần sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường; quy định bắt buộc tỉ lệ tái chế, tái sử dụng chất thải và xây dựng bộ tiêu chí doanh nghiệp xanh.

Đại biểu cũng đề xuất ứng dụng khoa học công nghệ trong bảo vệ môi trường, trong đó sử dụng AI, UAV trong quan trắc dự báo khí tượng thủy văn và giám sát môi trường. Tập trung nghiên cứu và phát triển công nghệ thu hồi carbon và pin lưu trữ hiệu suất cao.

Về khoáng sản, ưu tiên chế biến sâu các loại khoáng sản như đất hiếm, titan, bô xít phục vụ công nghiệp bán dẫn và năng lượng tái tạo.

Về an ninh năng lượng, đại biểu cho rằng cần sửa đổi Luật Điện lực, nghiên cứu ban hành Luật Biến đổi khí hậu, Luật Năng lượng tái tạo và phát triển mạnh thị trường hydro xanh, đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi.

Trụ sở cũ không sử dụng ẩm mốc, xuống cấp nghiêm trọng

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) quan tâm đến công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Theo đại biểu, trong báo cáo về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Chính phủ đã đánh giá những kết quả đạt được trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Tuy nhiên, đại biểu đặc biệt nhấn mạnh nội dung thực hành tiết kiệm trong quản lý, sử dụng trụ sở làm việc. Qua nghiên cứu báo cáo, khảo sát thực tế tại các địa phương, tiếp xúc cử tri và nắm tình hình cơ sở, đại biểu nhận thấy đây là một vấn đề hết sức quan trọng, được cử tri và nhân dân đặc biệt quan tâm.

Đại biểu cho biết, sau thời gian dài thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là sau khi sáp nhập tỉnh, thực tế cho thấy tại nhiều địa phương không còn đặt trụ sở chính ở địa điểm cũ, dẫn tới số lượng trụ sở làm việc dôi dư, bỏ không hiện nay là rất lớn.

Theo đại biểu, báo cáo của Chính phủ cũng đã đề cập việc tổng hợp tình hình và các giải pháp Bộ Tài chính giao cho các tỉnh nhằm xây dựng phương án bố trí, sắp xếp hiệu quả các trụ sở dôi dư, bảo đảm tài sản nhà nước không bị thất thoát, hư hỏng.

ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Ảnh: Media Quốc hội).

Trong báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, đặc biệt ở mục thực hành tiết kiệm trong quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, nội dung này cũng đã được đánh giá; Bộ Tài chính đã ban hành văn bản chỉ đạo để các địa phương tổng hợp, xây dựng lộ trình thực hiện.

Tuy nhiên, theo bà Ngọc, quá trình triển khai trên thực tế đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là liên quan đến phân cấp, phân quyền, quy trình, thủ tục và việc tổ chức thực hiện ở cơ sở. Đây cũng là nội dung mà cử tri rất quan tâm và thường xuyên kiến nghị trong các buổi tiếp xúc cử tri tại địa phương.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho biết sau khi sáp nhập tỉnh, từ ngày 1/7, nhiều trụ sở cũ không còn sử dụng đã bắt đầu xuống cấp rất nhanh.

"Khi chúng tôi quay trở lại để dọn dẹp đồ đạc, chỉ qua vài tháng nhưng toàn bộ hệ thống đã ẩm mốc và xuống cấp rất nghiêm trọng", đại biểu nêu thực tế, đồng thời cho rằng nếu vấn đề này không được xử lý quyết liệt trong thời gian tới thì mức độ lãng phí sẽ vô cùng lớn.

Đại biểu cũng chỉ ra một khó khăn khác là việc quy trách nhiệm quản lý rất phức tạp. Hiện nay, nhiều cơ quan không có kinh phí để thuê lực lượng bảo vệ trông coi các trụ sở bỏ không. Trong khi đó, nhiều tài sản bên trong vẫn chưa được xử lý dứt điểm, vẫn còn để lại trong các tòa nhà, làm gia tăng nguy cơ hư hỏng, thất thoát.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ cần có chỉ đạo quyết liệt hơn đối với nội dung này, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong xử lý thủ tục hành chính liên quan đến tài sản dôi dư, đặc biệt là các trụ sở làm việc.

Theo đại biểu, đối với những trụ sở có thể tiếp tục khai thác, sử dụng hiệu quả, cần sớm có phương án giao cho các cơ quan quản lý, bố trí công năng phù hợp để tránh lãng phí. Còn đối với những trụ sở phải xử lý theo phương án khác thì cũng cần xây dựng các bước đi và giải pháp rất quyết liệt mới có thể giải quyết dứt điểm.

Đại biểu lưu ý, có những trụ sở đã dôi dư từ 3-4 năm trước, từ giai đoạn sáp nhập trước đây nhưng đến nay vẫn chưa xử lý được.

Đặc biệt, tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, việc đấu giá, chuyển nhượng tài sản là vô cùng khó khăn do gắn với đất đai, vị trí không thuận lợi và hiệu quả khai thác sau khi mua không cao.

"Nếu đấu giá với mức giá cao thì rất khó có người mua, còn mua xong để đưa vào khai thác, kinh doanh cũng không hiệu quả", đại biểu phân tích.

Theo đại biểu, mặc dù đã có chỉ đạo nhưng đến nay chưa thấy chuyển biến rõ ràng ở cơ sở, trong khi các địa phương vẫn rất lúng túng. Ngay cả những cơ quan đang trực tiếp quản lý tài sản này cũng rất lo lắng trước nguy cơ cháy nổ, hư hỏng, thất thoát tài sản; nếu sau này xem xét trách nhiệm cá nhân thì cũng rất khó xác định.

"Hiện nay, ở nhiều nơi, công tác quản lý các tài sản này đang bị bỏ ngỏ", đại biểu nêu rõ.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị Chính phủ cần sớm có giải pháp căn cơ, quyết liệt hơn, ban hành các văn bản chỉ đạo tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương xây dựng và triển khai phương án xử lý hiệu quả các trụ sở dôi dư, tránh thất thoát, lãng phí tài sản công.