Đề xuất không hồi tố quy định thời hạn sử dụng chung cư, bảo đảm quyền lợi người dân
Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM (HoREA) kiến nghị sửa đổi quy định về thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo hướng chỉ áp dụng đối với công trình mới, không hồi tố với các chung cư xây dựng từ năm 1995 đến trước khi luật có hiệu lực.
Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó tập trung vào quy định về thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn xây dựng công trình.
Theo HoREA, Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 3 (khóa 14) chỉ đề cập đến "thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn xây dựng công trình", không sử dụng khái niệm "sở hữu nhà chung cư có thời hạn". Vì vậy, dự thảo luật cần thống nhất cách diễn đạt là "thời hạn sử dụng nhà chung cư", tránh gây hiểu nhầm rằng quyền sở hữu của người dân bị giới hạn theo thời gian.

Đề xuất không hồi tố quy định thời hạn sử dụng chung cư, bảo đảm quyền lợi người dân.
Hiệp hội cũng cho rằng một tòa nhà chung cư không chỉ bao gồm căn hộ để ở mà còn có các khu thương mại, văn phòng, officetel, condotel và nhiều diện tích chức năng khác. Do đó, thời hạn sử dụng cần được xác định đối với toàn bộ công trình theo niên hạn xây dựng, thay vì chỉ áp dụng cho căn hộ.
Theo HoREA, tuổi thọ công trình gồm tuổi thọ thiết kế và tuổi thọ thực tế. Trên thực tế, chất lượng xây dựng và công tác bảo trì có thể khiến tuổi thọ thực tế chênh lệch đáng kể so với thiết kế. Hiệp hội dẫn trường hợp chung cư 518 Võ Văn Kiệt (Tp.HCM) có tuổi thọ thiết kế hơn 50 năm nhưng phải phá dỡ sau 19 năm do xuống cấp, trong khi nhiều công trình lâu đời vẫn được sử dụng an toàn nhờ bảo trì hiệu quả.
Đáng chú ý, HoREA đề nghị quy định về chấm dứt quyền sở hữu cần cụ thể hơn. Theo đó, quyền sở hữu nhà chung cư chỉ nên chấm dứt khi công trình buộc phải phá dỡ và các chủ sở hữu không còn chiếm hữu, sử dụng công trình. Lý do là trên thực tế, từ thời điểm có quyết định phá dỡ đến khi hoàn tất di dời, bồi thường và tái định cư có thể kéo dài, cư dân vẫn tiếp tục sinh sống tại công trình.
Một nội dung khác được HoREA nhấn mạnh là không áp dụng hồi tố đối với các chung cư xây dựng từ năm 1995 đến trước khi Luật Nhà ở (sửa đổi) có hiệu lực. Theo Hiệp hội, nhóm công trình này nên được áp dụng cơ chế cải tạo, xây dựng lại tương tự các chung cư xây dựng trước năm 1994 nhằm bảo đảm công bằng và không làm phát sinh thêm nghĩa vụ pháp lý cho chủ sở hữu.
HoREA cũng kiến nghị bổ sung cơ chế cho phép cư dân thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại chung cư khi hết thời hạn sử dụng; đồng thời làm rõ phương thức doanh nghiệp bất động sản tham gia góp vốn hoặc đầu tư cùng cư dân. Chỉ trong trường hợp cư dân không đủ khả năng tài chính hoặc không lựa chọn được nhà đầu tư phù hợp mới xem xét phương án Nhà nước tiếp nhận quỹ đất để tổ chức đầu tư lại dự án.
Cùng quan điểm, Viện Nghiên cứu & Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) đề xuất làm rõ tiêu chí xác định niên hạn công trình, quy trình kiểm định, cơ chế tài chính khi xây dựng lại cũng như quyền lợi của chủ sở hữu sau tái thiết. Đồng thời, cần có lộ trình áp dụng phù hợp, quy định chuyển tiếp rõ ràng và tăng cường truyền thông để người dân hiểu đúng bản chất của chính sách, bảo đảm quyền sử dụng đất lâu dài không thay đổi.











