Đề xuất khung pháp lý riêng cho đấu giá tài sản tự nguyện

Ngày 27-3, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với hồ sơ chính sách Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp, chủ trì hội thảo. Ảnh: TRẦN MINH

Đề xuất bỏ một số thủ tục chưa phù hợp

Tại hội thảo, đại diện Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM trình bày tham luận “Thực tiễn thực hiện trình tự, thủ tục đấu giá tài sản và đề xuất hoàn thiện trong dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)”.

Từ thực tiễn triển khai, đại diện Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM cho biết vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần được xem xét, sửa đổi.

Trước hết, đối với việc niêm yết tại UBND cấp xã nơi có tài sản đấu giá là bất động sản, theo quy định tại khoản 3 Điều 35 Luật Đấu giá tài sản năm 2016 (được sửa đổi, bổ sung năm 2024), tổ chức hành nghề đấu giá tài sản phải lưu tài liệu, hình ảnh về việc niêm yết trong hồ sơ đấu giá; đồng thời, đối với trường hợp niêm yết tại UBND cấp xã nơi có bất động sản thì có thể lựa chọn việc lưu tài liệu, hình ảnh hoặc lập văn bản có xác nhận của UBND cấp xã về việc niêm yết.

Thực tế hiện nay, mẫu “Giấy xác nhận niêm yết” được thực hiện theo mẫu TP-ĐGTS-17 ban hành kèm theo Thông tư số 19/2024/TT-BTP ngày 31-12-2024 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Tuy nhiên, việc xác nhận niêm yết tại các UBND cấp xã chưa được thực hiện thống nhất. Có nơi UBND cấp xã xác nhận ngay và trả lại cho tổ chức đấu giá, nhưng cũng có nơi chỉ xác nhận sau khi hết thời hạn niêm yết, buộc tổ chức đấu giá phải quay lại nhận kết quả, làm phát sinh chi phí và kéo dài thời gian thực hiện thủ tục, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính.

Một vấn đề khác được nêu là quy định về thông báo công khai việc đấu giá tài sản. Theo khoản 1 Điều 57 Luật Đấu giá tài sản năm 2016 (được sửa đổi, bổ sung năm 2024), đối với tài sản là động sản có giá khởi điểm từ 50 triệu đồng trở lên và bất động sản, tổ chức hành nghề đấu giá phải thông báo công khai hai lần trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, mỗi lần cách nhau ít nhất 2 ngày và ít nhất một lần trên báo in hoặc báo hình của Trung ương hoặc địa phương nơi có tài sản đấu giá.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chủ trương chuyển đổi số, quy định bắt buộc đăng báo được cho là không còn phù hợp với xu hướng phát triển chung, đồng thời làm phát sinh thêm chi phí đấu giá tài sản. Điều này có thể làm giảm nguồn thu đối với tài sản công, giảm lợi ích của người có tài sản đấu giá, cũng như tăng gánh nặng đối với người phải thi hành án.

Ngoài các vấn đề về trình tự, thủ tục, Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM cũng chỉ ra những khó khăn liên quan đến chính tài sản đấu giá. Một số tài sản có tình trạng pháp lý phức tạp, phải tổ chức đấu giá nhiều lần hoặc gặp khó khăn trong việc bàn giao, hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu cho người trúng đấu giá.

Điều này dẫn đến tâm lý e ngại của người tham gia đấu giá, đặc biệt đối với tài sản thi hành án hoặc tài sản bảo đảm, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ và hiệu quả tổ chức đấu giá.

Từ những bất cập nêu trên, Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM kiến nghị một số nội dung cần được xem xét trong dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Thứ nhất, về hình thức đấu giá, cần tăng cường áp dụng đấu giá trực tuyến nhằm phù hợp với xu hướng chuyển đổi số. Tuy nhiên, không nên áp dụng đại trà mà cần có sự cân nhắc tùy theo từng loại tài sản và điều kiện của từng địa phương.

Thực tế cho thấy các hình thức đấu giá khác như đấu giá bằng bỏ phiếu gián tiếp, đấu giá trực tiếp bằng lời nói tại phiên đấu giá hoặc đấu giá bằng bỏ phiếu kín vẫn đạt hiệu quả tốt, dễ tiếp cận và phù hợp với nhiều đối tượng tham gia.

Đặc biệt, tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế, trình độ tiếp cận công nghệ của người dân chưa đồng đều, nên việc triển khai đấu giá trực tuyến có thể gặp nhiều khó khăn. Ngay cả đối với tài sản thi hành án hoặc tài sản bảo đảm, người có tài sản nhiều khi cũng hạn chế trong việc sử dụng công nghệ, dẫn đến khó khăn trong việc tham gia, giám sát và có thể phát sinh khiếu nại.

Do đó, việc lựa chọn hình thức đấu giá cần linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng loại tài sản và từng nhóm đối tượng, bảo đảm hiệu quả và hạn chế rủi ro.

Thứ hai, đối với quy định niêm yết tại UBND cấp xã nơi có bất động sản đấu giá, Trung tâm đề nghị xem xét bỏ quy định này. Thay vào đó, tổ chức hành nghề đấu giá chỉ cần gửi văn bản kèm theo thông báo, quy chế cuộc đấu giá cho UBND cấp xã để cơ quan này nắm thông tin, thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Trường hợp vẫn giữ quy định niêm yết, cần sửa đổi theo hướng thống nhất, rõ ràng và có chế tài phù hợp để bảo đảm tính hiệu quả, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Thứ ba, đối với quy định đăng thông báo đấu giá trên báo in hoặc báo hình, nếu tiếp tục duy trì thì nên quy định đăng trên một tờ báo hoặc tạp chí chuyên ngành về đấu giá tài sản để người dân dễ tiếp cận, đồng thời giảm chi phí.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: TRẦN MINH

Cần khung pháp lý riêng cho đấu giá tài sản tự nguyện

Tại hội thảo, bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, đại diện Công ty đấu giá hợp danh Lạc Việt, cũng nêu một số vấn đề liên quan đến đấu giá tài sản tự nguyện.

Theo bà Hạnh, pháp luật hiện hành mới chỉ quy định mang tính nguyên tắc về đấu giá tài sản tự nguyện, cho phép tổ chức, cá nhân lựa chọn đấu giá nhưng chưa có một khung pháp lý riêng, đầy đủ và có tính hệ thống. Điều này dẫn đến khoảng trống pháp lý, gây khó khăn trong quá trình áp dụng.

Một trong những vấn đề đáng lưu ý là chưa có quy định rõ ràng về trách nhiệm đối với nguồn gốc tài sản đưa ra đấu giá, tiềm ẩn rủi ro pháp lý và có thể phát sinh tranh chấp sau khi đấu giá thành công. Ngoài ra, hoạt động đấu giá hiện nay còn thiếu cơ chế liên kết giữa các tổ chức đấu giá, chủ yếu hoạt động độc lập, chưa có hành lang pháp lý cho việc hợp tác, kể cả với đối tác nước ngoài.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, pháp luật cũng chưa theo kịp các phương thức đấu giá mới. Một số hình thức như đấu giá qua điện thoại, trả giá trước hoặc kết hợp nhiều phương thức chưa được quy định cụ thể, làm hạn chế tính linh hoạt và khả năng phát triển của thị trường đấu giá.

Từ đó, bà Hạnh đề xuất cần xây dựng một khung pháp lý riêng cho đấu giá tài sản tự nguyện, có thể dưới dạng một chương riêng trong Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), bảo đảm quyền tự do thỏa thuận của các bên, đồng thời quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể tham gia.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm của người có tài sản đối với tính hợp pháp và nguồn gốc tài sản, cũng như bổ sung quy định về trách nhiệm của người tham gia đấu giá nhằm bảo đảm tính minh bạch, trung thực và hạn chế các hành vi vi phạm như thông đồng, dìm giá hoặc bỏ cọc.

TRẦN MINH