Đề xuất nhiều điểm mới trong phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng không dân dụng

Bộ Xây dựng đề xuất nhiều điểm mới trong phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng không dân dụng - Ảnh minh họa

Bộ Xây dựng cho biết, dự thảo Quy chế kế thừa các quy định còn phù hợp của Quyết định số 33/2012/QĐ-TTg, đồng thời sửa đổi, bổ sung, lược bỏ một nội dung. Cụ thể:

Nội dung sửa đổi, hoàn thiện

Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng (Điều 1, Điều 2): Dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi điều chỉnh từ việc phối hợp tìm kiếm, cứu nạn tàu bay dân dụng sang cơ chế phối hợp liên ngành, dân sự - quân sự, quốc tế, huấn luyện, diễn tập và bảo đảm; xác định đối tượng là tàu bay thực hiện hoạt động hàng không dân dụng; xác định phạm vi không gian theo vùng tìm kiếm, cứu nạn hàng không do Việt Nam đảm nhiệm (thay cho vùng thông báo bay do Việt Nam quản lý) phù hợp với Điều 129 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP; làm rõ mối quan hệ với Quy chế phối hợp tìm kiếm, cứu nạn trên biển và với các hoạt động khẩn nguy sân bay, an ninh hàng không, điều tra tai nạn.

Về nguyên tắc phối hợp (Điều 4): kế thừa nguyên tắc chỉ huy thống nhất, phối hợp kịp thời, ưu tiên cứu người; bổ sung các nguyên tắc: đặt dưới sự chỉ đạo thống nhất của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; mỗi tình huống có một cơ quan chủ trì chung tại một thời điểm, việc chuyển giao phải được xác nhận và không làm gián đoạn hoạt động; việc phối hợp không làm thay đổi thẩm quyền quản lý nhà nước, cấp phép bay, chỉ huy lực lượng; hành động ban đầu để cứu người không chờ hoàn tất thủ tục; trợ giúp người bị nạn không phân biệt quốc tịch; thông tin được cung cấp thống nhất; phù hợp điều ước quốc tế và tiêu chuẩn của ICAO.

Về lực lượng, phương tiện (Điều 6): Cập nhật theo Điều 21 và Điều 35 Luật Phòng thủ dân sự; bổ sung phương tiện bay không người lái; quy định các bộ, ngành, địa phương rà soát, báo cáo hằng năm danh mục lực lượng, phương tiện có khả năng tham gia tìm kiếm, cứu nạn hàng không, mức độ sẵn sàng và đầu mối liên lạc trực 24 giờ.

Về cơ quan chủ trì (Điều 5, Điều 7): thay thế Điều 5 Quyết định số 33/2012/QĐ-TTg; phân định 04 loại khu vực trách nhiệm (cảng hàng không và khu vực lân cận; khu vực trên biển; khu quân sự; khu vực đất liền, hải đảo còn lại) và cụ thể hóa Điều 128 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP: Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không chủ trì tìm kiếm xác định vị trí tàu bay; doanh nghiệp cảng hàng không chủ trì tại cảng hàng không và khu vực lân cận; cơ quan chủ trì trên biển xác định theo Quy chế phối hợp tìm kiếm, cứu nạn trên biển; Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự cấp tỉnh chủ trì cứu nạn trên đất liền; Bộ Quốc phòng chủ trì trong khu quân sự. Dự thảo quy định đầy đủ nội dung, trình tự, thời điểm hoàn thành chuyển giao trách nhiệm chủ trì; cách xử lý khi chưa xác định được cơ quan chủ trì, khi tàu bay lâm nạn tại khu vực giáp ranh giữa hai tỉnh hoặc giáp ranh với vùng tìm kiếm, cứu nạn của quốc gia kế cận.

Về phối hợp theo địa bàn và tại hiện trường (từ Điều 25 đến Điều 28): sửa đổi, chi tiết hóa Điều 12, Điều 13 Quyết định số 33/2012/QĐ-TTg đối với từng khu vực: tại cảng hàng không và khu vực lân cận; trên biển (Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không chủ trì xác định khu vực ưu tiên tìm kiếm theo khoản 2 Điều 128 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP, không chờ xác định được vị trí chính xác mới tổ chức tìm kiếm, cứu người); trên đất liền (vai trò của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã); nguyên tắc chỉ định chỉ huy hiện trường, vai trò của người chỉ huy đơn vị đến hiện trường đầu tiên và người điều phối nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn…

Nội dung bổ sung

Cơ chế chỉ đạo, điều phối liên ngành (Chương II): quy định hệ thống chỉ đạo, chỉ huy và điều phối từ Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đến Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các bộ, cấp tỉnh, Cục HKVN, Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không, Trung tâm khẩn nguy sân bay; Bộ trưởng Bộ Xây dựng với trách nhiệm thành viên Ban Chỉ đạo chủ trì tham mưu chuyên ngành; họp chuyên đề cấp nghiệp vụ ít nhất một lần trong năm và sau mỗi vụ việc nghiêm trọng; không thành lập tổ chức phối hợp liên ngành mới. Bổ sung hệ thống kế hoạch, phương án: Kế hoạch tìm kiếm, cứu nạn hàng không quốc gia (Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng, báo cáo Ban Chỉ đạo để trình Trưởng Ban Chỉ đạo ban hành); phương án cứu nạn tàu bay của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; kế hoạch khẩn nguy sân bay; kế hoạch tìm kiếm, cứu nạn của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không (bao gồm phương án duy trì hoạt động khi cơ sở chính bị gián đoạn); nội dung tối thiểu và chu kỳ rà soát văn bản hiệp đồng.

Chia sẻ dữ liệu giám sát, thông tin chuyến bay giữa dân sự và quân sự (Điều 15); cung cấp thông tin cho thân nhân người bị nạn, báo chí và thông báo quốc tế, bảo đảm thống nhất đầu mối phát ngôn và bảo vệ dữ liệu cá nhân (Điều 17).

Phối hợp dân sự - quân sự (Chương IV): Nội dung phối hợp; trình tự đề nghị thông thường và trường hợp khẩn cấp đối với việc điều động lực lượng, phương tiện của Quân đội nhân dân, Công an nhân dân (kể cả khi chưa có văn bản hiệp đồng); tiếp nhận, giải quyết cấp phép bay tìm kiếm, cứu nạn 24 giờ trong ngày, thiết lập khu vực hạn chế bay, khu vực nguy hiểm tạm thời, ưu tiên cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay; hiệp đồng điều hành bay, chỉ định người điều phối tàu bay tại hiện trường, tránh xung đột giữa tàu bay có người lái và phương tiện bay không người lái; cử sĩ quan liên lạc; tìm kiếm, cứu nạn trong khu quân sự và tại sân bay dùng chung; hỗ trợ lẫn nhau khi tàu bay quân sự, tàu bay của Công an nhân dân lâm nguy, lâm nạn.

Cứu nạn quy mô lớn, bảo đảm y tế, tiếp nhận người bị nạn (Điều 29); phối hợp giữa tìm kiếm, cứu nạn với bảo vệ hiện trường, điều tra tai nạn, xử lý xác tàu bay và trường hợp có dấu hiệu hành vi can thiệp bất hợp pháp (Điều 30).

Tạm dừng, kết thúc hoạt động tìm kiếm, cứu nạn (Điều 31): Cụ thể hóa khoản 2 Điều 130 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP, theo đó cơ quan chủ trì quyết định sau khi tham vấn Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, có ý kiến của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không, chỉ huy hiện trường và cơ quan chuyên môn, lập hồ sơ về căn cứ quyết định; phân biệt việc tạm dừng tại hiện trường, kết thúc giai đoạn tìm kiếm vị trí tàu bay và kết thúc toàn bộ hoạt động tìm kiếm, cứu nạn; làm rõ mối quan hệ với việc xác định tàu bay mất tích theo khoản 3 Điều 48 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam. Tổng kết, rút kinh nghiệm trong thời hạn 30 ngày và lưu trữ hồ sơ vụ việc (Điều 32).

Phối hợp quốc tế (Điều 33, Điều 35): Đàm phán, ký kết, duy trì thỏa thuận tìm kiếm, cứu nạn với quốc gia kế cận; văn bản phối hợp nghiệp vụ giữa Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không với trung tâm phối hợp cứu nạn của quốc gia kế cận; tìm kiếm, cứu nạn tàu bay Việt Nam ở nước ngoài và việc lực lượng Việt Nam tham gia tìm kiếm, cứu nạn ở nước ngoài.

Huấn luyện, diễn tập và chế độ, chính sách (Điều 36, Điều 37, Điều 39): Diễn tập cấp quốc gia theo Điều 131 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP; lồng ghép tình huống tai nạn tàu bay vào diễn tập phòng thủ dân sự của địa phương; luyện tập thông tin, hiệp đồng hằng năm; đánh giá sau diễn tập; huấn luyện phối hợp; chế độ, chính sách theo Điều 41 Luật Phòng thủ dân sự và các điều 42, 43 và 44 Nghị định số 200/2025/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất bổ sung, cụ thể hóa trách nhiệm của Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, cơ quan báo chí, Ủy ban nhân dân cấp xã, Cục Hàng không Việt Nam, doanh nghiệp bảo đảm hoạt động bay và Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không, người khai thác cảng hàng không, người khai thác tàu bay và doanh nghiệp bảo hiểm (từ Điều 44 đến Điều 54)…

Nội dung lược bỏ

Dự thảo đề xuất lược bỏ các quy định về vai trò, thẩm quyền của Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm cứu nạn (thông qua phương án tìm kiếm, điều động tàu bay, chủ trì cấp phép cho lực lượng nước ngoài…) do cơ quan này đã được tổ chức lại; các nhiệm vụ tương ứng được chuyển sang Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và cơ quan có thẩm quyền theo Luật Phòng thủ dân sự.

Lược bỏ quy định giao doanh nghiệp cung cấp dịch vụ không lưu chủ trì tìm kiếm, cứu nạn tàu bay lâm nạn trên biển theo Quyết định số 103/2007/QĐ-TTg; việc xác định cơ quan chủ trì trên biển thực hiện theo Quy chế phối hợp tìm kiếm, cứu nạn trên biển và trong vùng nước cảng biển và khoản 2 Điều 128 Nghị định số 222/2026/NĐ-CP.

Lược bỏ các quy định trùng lặp với Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Luật Phòng thủ dân sự và các Nghị định số 200/2025/NĐ-CP, 205/2026/NĐ-CP, 221/2026/NĐ-CP, 222/2026/NĐ-CP (khái niệm tàu bay lâm nguy, lâm nạn; vùng tìm kiếm, cứu nạn; thẩm quyền cấp phép bay…), chuyển sang hình thức dẫn chiếu…

Mời bạn đọc xem toàn văn dự thảo và góp ý tại đây./.