Đề xuất sửa Luật Bảo vệ môi trường

Tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam đang có nhiều cơ hội phát triển nhờ vị thế quốc tế được nâng cao, mạng lưới đối tác chiến lược mở rộng và khả năng thu hút đầu tư nước ngoài. Các xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tạo điều kiện thuận lợi để đạt mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2030.

Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng làm gia tăng áp lực lên môi trường, bao gồm ô nhiễm trong nước và nguy cơ ô nhiễm xuyên biên giới, nhập khẩu công nghệ lạc hậu và chất thải. Bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng nghiêm trọng cùng với việc thực hiện Thỏa thuận Paris đặt ra yêu cầu chuyển đổi sang mô hình phát triển các-bon thấp, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo.

Thực tiễn quốc tế cho thấy nếu không chú trọng bảo vệ môi trường (BVMT), chi phí môi trường sẽ vượt xa lợi ích kinh tế. Các cảnh báo cho thấy nếu GDP tăng nhanh mà không kiểm soát môi trường, mức độ ô nhiễm có thể tăng gấp nhiều lần, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững, song đồng thời đối mặt với nhiều thách thức về môi trường, công nghệ và thể chế. Nếu không có giải pháp kịp thời và hiệu quả, nguy cơ trở thành nơi tiếp nhận công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm cao là hiện hữu; ngược lại, nếu tận dụng tốt xu thế mới, Việt Nam có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong dài hạn.

Tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế xanh

Do đó, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là cần thiết nhằm tiếp tục cải cách mạnh mẽ TTHC, đặc biệt là các thủ tục về đánh giá tác động môi trường (ĐTM), giấy phép môi trường (GPMT), bảo đảm kiểm soát thực chất, hiệu quả các dự án, cơ sở có nguy cơ cao tác động xấu đến môi trường, đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

Tạo nền tảng pháp lý đủ mạnh, hiệu quả để chuyển đổi số trong quản lý môi trường, tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, trọng tâm là hoàn thiện các quy định về xây dựng và vận hành nền tảng số quản lý môi trường quốc gia, tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường, kiểm kê phát thải; các quy định về quản lý chất thải với quan điểm coi chất thải là tài nguyên, phải được quản lý chặt chẽ, tăng cường tái chế, tái sử dụng, giảm phát sinh, đồng thời cung cấp nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; phát triển ngành công nghiệp môi trường.

Đồng thời, hoàn thiện các chế định về quản lý chất lượng môi trường để phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguồn gây ô nhiễm, ảnh hưởng tới chất lượng môi trường, đi đôi với tăng cường các biện pháp dự báo, cảnh báo, công khai thông tin về chất lượng môi trường, đặc biệt là chất lượng môi trường nước, môi trường không khí. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong công tác kiểm soát ô nhiễm, dự báo, cảnh báo, công khai thông tin về chất lượng môi trường.

Tiếp tục rà soát tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật còn chưa được xử lý, không để cản trở sự phát triển, huy động và khơi thông mọi nguồn lực, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi.

Đơn giản hóa các quy định về tiêu chí môi trường trong phân loại dự án

Tại dự thảo Luật, Bộ Nông Nghiệp và Môi trường đề xuất đơn giản hóa các quy định về tiêu chí môi trường trong phân loại dự án để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư trong việc xác định trách nhiệm phải thực hiện các thủ tục hành chính gồm thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), thẩm định cấp giấy phép môi trường (GPMT).

Đồng thời, tiếp tục rà soát để cắt giảm đối tượng phải thực hiện thủ tục hành chính để đáp ứng với năng lực giải quyết tại các địa phương. Khi đó, việc phân loại dự án đầu tư được thực hiện theo 3 nhóm, tương ứng với các thủ tục hành chính về môi trường cần phải thực hiện gồm nhóm I (phải ĐTM chi tiết), nhóm II (thực hiện ĐTM đơn giản) và nhóm III (chỉ thực hiện đăng ký môi trường hoặc cấp GPMT trước khi triển khai).

Sửa đổi, bổ sung một số quy định về căn cứ cấp giấy phép môi trường

Dự thảo Luật cũng đề xuất đơn giản hóa quy trình thực hiện, tiếp tục phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của chủ dự án trong thực hiện thủ tục hành chính về môi trường:

Trong đó, bổ sung quy định mới theo hướng tiếp tục cắt giảm đối tượng phải thực hiện ĐTM đối với dự án trong khu, cụm công nghiệp, các dự án không thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, dự án có quy mô, công suất nhỏ và không có yếu tố nhạy cảm về môi trường. Sửa đổi quy trình thẩm định theo hướng chỉ ban hành thông báo kết quả thẩm định (không phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM) đối với các dự án thuộc đối tượng ĐTM đơn giản. Tiếp tục phân quyền cho địa phương theo hướng Bộ chỉ thực hiện thẩm định đối với các dự án có phạm vi tác động lớn, liên vùng hoặc liên quan đến điều ước quốc tế mà Bộ là cơ quan đầu mối.

Sửa đổi, bổ sung một số quy định về căn cứ cấp giấy phép môi trường theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn để bảo đảm đúng phạm vi cần kiểm soát, quản lý của Luật Bảo vệ môi trường; bổ sung thêm đối tượng không phải có giấy phép môi trường là "dự án đầu tư trụ sở làm việc của cơ quan thực hiện dịch vụ hành chính công; cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông".

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ./.