Dệt may, da giày tăng tốc chuyển đổi xanh

Doanh nghiệp nỗ lực

“Muốn tồn tại thì phải thay đổi. Thay đổi để tuân thủ nghiêm túc các tiêu chí của nhà nhập khẩu”, ông Phạm Văn Việt, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Việt Thắng Jean (chuyên dệt may xuất khẩu) khẳng định. Theo đó, từ 2012 đến 2019, công ty chuyển đổi từ công nghệ bán tự động sang công nghệ 4.0 để nâng cao năng suất cũng như đáp ứng những yêu cầu khắt khe của châu Âu về sản phẩm thân thiện môi trường.

Giới thiệu thiết bị, công nghệ mới tại Triển lãm quốc tế ngành công nghiệp dệt may, thiết bị, nguyên phụ liệu và vải tại TPHCM, từ ngày 8 đến 11-4-2026

Cụ thể, công ty đã nhập công nghệ Lazer, thay thế các công đoạn thủ công, in tẩy truyền thống giúp giảm thời gian chế tạo, giảm lao động, triệt tiêu khí thải ra môi trường; công nghệ tẩy Ozone loại bỏ việc sử dụng hóa chất, đảm bảo sức khỏe người lao động; công nghệ Nano thay thế công nghệ nhuộm truyền thống, giảm 95% lượng hóa chất và gần như triệt tiêu việc sử dụng nước… Tổng chi phí đầu tư trong giai đoạn này là khoảng 25 triệu USD cho 2 dây chuyền. Những năm gần đây, Việt Thắng Jean tiếp tục cải tiến, đưa thêm nhiều công nghệ cũng như từng bước đi sâu vào đầu tư tái chế sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu sản xuất bền vững, tuần hoàn.

Ở lĩnh vực da giày, ông Nguyễn Chí Trung, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Gia Định, cho biết, liên quan đến sản xuất xanh, tuần hoàn, hiện có 2 vấn đề được doanh nghiệp quan tâm đầu tư. Thứ nhất, công ty đã đầu tư hệ thống pin mặt trời mái nhà 1MWp, để giảm phát thải khí nhà kính, giảm thải carbon; phần năng lượng này đã đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu sản xuất. Thứ hai là nghiên cứu sử dụng nguyên phụ liệu tái chế, bởi đây sẽ là xu hướng mà thị trường lớn châu Âu đang hướng tới. “Chúng tôi đang trong quá trình nghiên cứu. Đây là bài toán khó, đòi hỏi đầu tư công nghệ với chi phí lớn, nhưng doanh nghiệp phải làm vì có thể vài năm nữa EU sẽ áp dụng đại trà quy định Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số (DPP), trong đó có vấn đề tái chế”, ông Trung cho biết thêm.

Những năm gần đây, thị trường châu Âu liên tục đưa ra các quy định về sản xuất xanh, bền vững, như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Quy định thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR). Đối với ESPR, doanh nghiệp phải chuyển đổi theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu cao về độ bền, khả năng tái chế, minh bạch chuỗi cung ứng thông qua DPP và hạn chế tiêu hủy sản phẩm không bán được.

Nhà nước đồng hành

Theo Chiến lược phát triển ngành dệt may, da giày Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2035, mục tiêu đến năm 2035, ngành dệt may, da giày Việt Nam phát triển hiệu quả, bền vững theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đó là cơ sở pháp lý để các doanh nghiệp chuyển đổi phù hợp với xu hướng thế giới.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết, các doanh nghiệp dệt may đang nỗ lực chuyển sang mô hình sản xuất ít phát thải thông qua việc sử dụng năng lượng tái tạo, tối ưu hóa quy trình sản xuất. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn hiện nay là khả năng tiếp cận nguồn tài chính xanh, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài ra, trong quá trình dịch chuyển sang mô hình kinh tế tuần hoàn, Việt Nam vẫn cần một khung chính sách đồng bộ cho lĩnh vực này, bao gồm cơ chế khuyến khích đầu tư vào tái chế và sản xuất sạch hơn, tiêu chuẩn rõ ràng cho các sản phẩm tuần hoàn. “Các yêu cầu quốc tế như ESPR, DPP và EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) đang được triển khai rất nhanh, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cần thời gian đầu tư, chuẩn bị và sự hỗ trợ tích cực từ cơ quan quản lý nhà nước”, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai chia sẻ.

Đồng tình với nhận định này, ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Chủ tịch Hội Da giày TPHCM, cho rằng, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện đang đứng trước bài toán khó, dễ bị “hụt hơi”, bởi muốn đầu tư nhưng tài chính hạn hẹp, trong khi nếu không tiếp cận được nguồn tài chính để đầu tư thì vài năm tới, doanh nghiệp sẽ không thể có được đơn hàng từ thị trường lớn EU.

Ở góc độ đề xuất chính sách, TS Trần Công Chính, giảng viên Trường ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội) gợi mở một chính sách đồng bộ, không chỉ cho doanh nghiệp lớn mà lan tỏa đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, để đầu tư vào công nghệ tuần hoàn, góp phần xuất khẩu mạnh mẽ, đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.