Đi chậm để đi xa: Chuyện tỷ phú Trung Quốc xây dựng đế chế đồ chơi từ con số không

Nhờ sản xuất và kinh doanh đồ chơi sưu tập, Vương Ninh đã trở thành tỷ phú và đưa Pop Mart trở thành đế chế đồ chơi. Ảnh: Forbes.

Pop Mart, một công ty đồ chơi Trung Quốc có trụ sở tại Bắc Kinh nổi tiếng với việc bán đồ chơi và búp bê nhỏ sưu tầm theo hình thức "hộp mù", trong mấy năm qua đã “càn quét” thị trường toàn cầu.

Người sáng lập, CEO Vương Ninh mới đây tiết lộ, sản phẩm nổi bật Labubu của hãng đã đạt doanh số vượt 100 triệu đơn vị trong cả năm 2025, lập kỷ lục mới. Tổng doanh số tất cả các sản phẩm và IP của hãng đạt trên 400 triệu, với hoạt động kinh doanh phủ sóng hơn 100 quốc gia và khu vực, hơn 700 cửa hàng trên toàn cầu và sở hữu 6 trung tâm chuỗi cung ứng lớn.

Vương Ninh đã biến Pop Mart từ một cửa hàng nhỏ ở Bắc Kinh thành một đế chế đồ chơi sưu tập toàn cầu, với hàng trăm triệu người hâm mộ khắp thế giới.

Vương Ninh và một số sản phẩm của Pop Mart. Ảnh: Baidu.

Vương Ninh đã đoạt giải "Nhân vật kinh tế mới nổi Trung Quốc năm 2020", Nhân vật khởi nghiệp tiên phong Trung Quốc U40 của Hurun, được Forbes vinh danh "CEO xuất sắc nhất Trung Quốc năm 2024", đồng thời trở thành CEO trẻ nhất trong lịch sử.

Năm 2025, anh được đánh giá là “Doanh nhân kinh tế mới 2024” và xuất hiện trên bìa tạp chí "Nhân vật kinh tế Trung Quốc 2024" và bìa tạp chí "China News Weekly". Tháng 6/2025, với tài sản trị giá 20,5 tỷ USD anh trở thành tỷ phú giàu nhất tỉnh Hà Nam, xếp thứ 10 trong danh sách tỷ phú Trung Quốc của Forbes.

Sinh ra để khởi nghiệp

Năm 1987, Vương Ninh sinh ra tại Tân Hương, tỉnh Hà Nam. Bố mẹ và người thân đều làm đủ loại hình kinh doanh nhỏ lẻ. Cha mẹ Vương Ninh lần lượt buôn bán băng video, đồng hồ, dụng cụ câu cá… Tuổi thơ và thời gian rảnh sau giờ học của cậu hầu như đều gắn liền với cửa hàng của gia đình.

Mỗi ngày, đủ loại khách hàng ra vào mua sắm khiến Vương Ninh dần hình thành niềm hứng thú kinh doanh mạnh mẽ. Điều này giúp anh sớm nhạy bén với thông tin thương mại và nuôi ý chí: lớn lên nhất định sẽ làm ăn, phải khởi nghiệp.

Vương Ninh và các sản phẩm của mình. Ảnh: Baidu.

Sau khi tốt nghiệp cấp ba, Vương Ninh bắt đầu khởi nghiệp đầu tiên trong đời. Đá bóng giỏi nên anh đã tranh thủ kỳ nghỉ trước khi vào đại học để mở một lớp bóng đá mùa hè ngay tại quê nhà. Dù không có sân tập, không có kinh nghiệm giảng dạy, cũng chẳng có văn phòng, nhưng Vương Ninh vẫn xoay xở in rất nhiều tờ rơi và phát trước cổng các trường tiểu học, nhanh chóng tuyển được vài chục học viên. Vương Ninh dẫn các em ra quảng trường gần nhà tập luyện, một mình kiêm luôn nhiều vai trò.

Số tiền kiếm được đầu tiên tuy không nhiều, nhưng đó là một trải nghiệm và sự khởi đầu tốt đẹp. Năm 2005, Vương Ninh theo học ngành quảng cáo tại Học viện Quốc tế Sias, Đại học Trịnh Châu. Nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động, điều này khơi gợi trong anh ý tưởng ghi lại những khoảnh khắc ấy để chia sẻ với gia đình và bạn bè.

Anh quay lại sinh hoạt đời sống trong trường thành các video MV, sau đó ghi ra đĩa CD; những chiếc đĩa này trở nên phổ biến trong lớp và toàn trường, nhiều sinh viên tìm đến nhờ anh sao chép. “Chủ yếu chỉ là hình ảnh và cuộc sống của chính mình mà lại có nhiều người muốn có như vậy. Nếu làm thành phim ghi lại đời sống đại học của toàn trường, rồi phát hành dưới dạng đĩa CD, chắc sẽ có rất nhiều người mua?”, ý nghĩ này khiến Vương Ninh phấn khích. Trực giác mách bảo anh đây sẽ là ý tưởng kinh doanh rất tốt.

Búp bê Labubu càn quét khắp thế giới. Ảnh: Cee.

Khi khóa sinh viên mới nhập học, Vương Ninh thành lập một câu lạc bộ mang tên “Days Studio”, ghi lại từ cảnh tân sinh viên nhập học, đêm hội chào đón, các hoạt động câu lạc bộ cho đến giao lưu liên trường… Lô đĩa đầu tiên gồm 1.000 chiếc đã bán hết sạch chỉ trong một ngày.

Vương Ninh và đội ngũ “Days Studio” nhanh chóng nổi tiếng trong trường. Nhiều sinh viên năng động tìm đến xin gia nhập, trong đó có những người sau này theo anh khởi nghiệp hơn 10 năm, trở thành các “công thần” đầu tiên.

Dù kinh doanh đĩa CD không phải là một ngành lớn, nhưng từ khâu sáng tạo, lên ý tưởng, chọn bối cảnh, quay phim, đến hậu kỳ, quảng bá, bán hàng và chăm sóc sau bán, cả đội đã trải nghiệm một quy trình kinh doanh khá hoàn chỉnh, đặt nền móng cho những dự án sau này.

Về sau, khi các trang web video ngày càng phát triển, phim tài liệu bị sinh viên đăng tải lên mạng xã hội, số người mua đĩa giảm mạnh. Vương Ninh chuyển sang kinh doanh bán buôn – bán lẻ, cùng đội ngũ đi Hàng Châu, Nghĩa Ô… khảo sát thị trường, nhập những món hàng nhỏ thú vị rồi bán lại.

CEO Apple Tim Cook giao lưu với Vương Ninh. Ảnh: Sina.

Đầu năm 2008, Vương Ninh và các cộng sự phát hiện ra mô hình “cửa hàng ô vuông” (grid shop) – một hình thức bán lẻ mới nổi. Những “ô nhỏ” này có thể tập hợp nhiều loại hàng hóa khác nhau, chủ yếu là sản phẩm sáng tạo, rất thu hút dòng người tiêu dùng.

Khi “cửa hàng ô vuông” trở nên nổi tiếng, người làm theo ngày càng nhiều. Chỉ trong hai tháng, quanh trường đã xuất hiện hơn chục shop tương tự. Dù cửa hàng của Vương Ninh rất thành công, nhưng mô hình này không bền vững do cạnh tranh khốc liệt, các cửa hàng tự triệt tiêu lẫn nhau và cuối cùng không ai kiếm được tiền.

Thành lập Pop Mart

Mặc dù cửa hàng ô vuông sản phẩm phong phú, nhưng mô hình lại gây ra hàng loạt vấn đề: khó kiểm soát chất lượng, phong cách sản phẩm không đồng nhất, biên lợi nhuận thấp.

Móc túi Labubu. Ảnh: Baidu.

Vì vậy, Vương Ninh muốn xây dựng một mô hình bán lẻ dựa trên nền tảng này nhưng mua hàng tập trung, kiểm soát chất lượng tốt, đồng thời vẫn giữ được sự đa dạng sản phẩm. Khoảng năm 2010, thị trường bán lẻ Trung Quốc còn rất thiếu danh mục lớn mang tên đồ dùng – hàng hóa xu hướng. Anh cho rằng đây là cơ hội ngàn năm có một.

Vương Ninh cùng team đi nhiều thành phố khảo sát các khu bán lẻ sành điệu nhất, cuối cùng phát hiện tại Hong Kong có một công ty tên là Log On trưng bày và bán các sản phẩm xu hướng, mở rất nhiều cửa hàng và kinh doanh cực kỳ thành công.

Ngay khi thấy mô hình này, Vương Ninh nghĩ: “Đây chính là thứ mình đang tìm”. Thế là anh quyết định quay về Bắc Kinh, dựa theo mô hình đó để sáng lập Pop Mart, dốc toàn bộ số vốn tích lũy từ khởi nghiệp vào dự án.

Tháng 11/2010, cửa hàng Pop Mart đầu tiên chính thức khai trương tại trung tâm thương mại Âu Mỹ Hối, Trung Quan Thôn (Bắc Kinh). Áp lực lập tức kéo đến. Nếu như thời cửa hàng ô vuông, đối thủ chủ yếu là tiểu thương nhỏ, thì khi Pop Mart mở trong trung tâm thương mại cao cấp, đối thủ đã là các thương hiệu bán lẻ có thực lực.

Vương Ninh trở thành gương mặt trang bìa của Forbes.

Giai đoạn đầu khởi nghiệp, Pop Mart do nhóm người trẻ hơn 20 tuổi vận hành, không tuyển được nhân sự có kinh nghiệm quản lý bán lẻ. Lượng khách ít, nhân viên rảnh rỗi, cuối cùng xin nghỉ việc hàng loạt.

Cuối năm 2011, Pop Mart bắt đầu cân nhắc chuyển hướng. Sau một năm tìm kiếm, Vương Ninh lựa chọn được một số nhà cung ứng và sản phẩm phù hợp với phong cách Pop Mart, nhưng doanh thu và hiệu quả vận hành cửa hàng vẫn rất thấp.

Để tìm lối đi khác, Vương Ninh mở nền tảng Taohuo, đóng gói tài nguyên bán lẻ thành dịch vụ và bán lại cho những người muốn mở cửa hàng giống mình. Làm website không khó, nhưng quảng bá và vận hành lại cần nguồn vốn khổng lồ. Vì vậy, anh bắt đầu tiếp xúc với các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Năm 2012, Vương Ninh và team gặp gỡ hơn chục công ty đầu tư nhưng không ai chịu rót vốn. Bất ngờ, một ngày tháng 8, nhà đầu tư thiên thần nổi tiếng Trung Quốc Mạch Cương chủ động tìm đến, bày tỏ rất quan tâm đến Pop Mart. Mạch Cương quyết định đầu tư 2 triệu NDT, tuy không quá lớn, nhưng thực sự là “phao cứu sinh”.

Pop Mart tiến quân vào thị trường Pháp. Ảnh: Sina.

Giai đoạn 2012–2015, Pop Mart nhanh chóng trỗi dậy trong thị trường giới trẻ, thu hút hàng loạt tổ chức đầu tư, trong đó có cả các nhà đầu tư chiến lược ngành bán lẻ, giúp hoàn thiện mạnh mẽ hệ thống vận hành. Từ một nhóm khởi nghiệp vài người Pop Mart đã phát triển thành doanh nghiệp quy mô, chuẩn hóa, với hiệu quả quản lý cửa hàng ngày càng cao.

Chuyển mình thành công

Tuy nhiên, đến năm 2015, Vương Ninh cảm nhận rõ ngành bán lẻ đang thay đổi: doanh số cửa hàng offline sụt giảm, biên lợi nhuận đi xuống, môi trường kinh doanh ngày càng khó khăn.

Giữa lúc bối rối, một búp bê đồ chơi mang tên Sonny Angel đã mở ra cánh cửa mới. Đây là mẫu figure (nhân vật) cao khoảng 8 cm, có hàng trăm kiểu dáng. Ban đầu chỉ là một danh mục rất bình thường trong Pop Mart, nhưng từ nửa cuối năm 2015, nó bất ngờ bùng nổ.

Doanh số từ vài nghìn chiếc mỗi tháng tăng vọt lên hàng chục nghìn rồi hàng trăm nghìn. Nhiều phiên bản giới hạn vừa ra đã bán sạch, thậm chí xuất hiện cảnh khách xếp hàng tranh mua.

Sonny Angel đã mang đến cho Pop Mart một thị trường khổng lồ: thị trường đồ chơi sưu tầm. Các mô hình figure dựa trên nhân vật anime, manga, game, phim ảnh có lượng fan cực lớn, nhưng phần lớn IP (sở hữu trí tuệ) đều ở nước ngoài và chưa phát triển mạnh tại Trung Quốc.

Vương Ninh diễn thuyết về lý thuyết sống và kinh doanh. Ảnh: Baidu.

Vương Ninh nhận ra thị trường figure “nhị thứ nguyên” (2D, mô hình 3D) và đồ chơi sưu tầm có sự giao thoa. Blind box IP phần lớn là sáng tác nghệ thuật, không cần tích lũy nội dung lâu dài, người tiêu dùng mua vì ngoại hình đẹp, đáp ứng gu thẩm mỹ cá nhân hóa của giới trẻ.

Nắm bắt nhu cầu này, Vương Ninh đã chuyển Pop Mart từ một công ty bán lẻ đơn thuần thành nền tảng doanh nghiệp chuỗi giá trị hoàn chỉnh, bao gồm: kinh tế nghệ sĩ, ươm tạo IP, bán lẻ, quảng bá văn hóa xu hướng.

Pop Mart dần chuyển mình từ nhà phân phối đồ tạp hóa xu hướng sang nhà bán lẻ đồ chơi xu hướng, thậm chí là đơn vị vận hành thương hiệu IP. Hàng loạt IP và series ra mắt sau đó đã bùng nổ một thị trường hoàn toàn mới. Pop Mart ngày càng được nhiều người biết đến và bước vào giai đoạn tăng trưởng thần tốc.

Ngày 11/12/2020, Pop Mart chính thức niêm yết trên Sàn chứng khoán Hong Kong, trở thành công ty có giá trị thị trường hàng trăm tỷ. Sau khi lên sàn, với Pop Mart và Vương Ninh, hành trình thành công đã thực sự bắt đầu…

Theo Wforum, Ctee, Baidu

Thu Thủy