SpaceX sẽ giúp Elon Musk trở thành tỷ phú nghìn tỉ USD đầu tiên như thế nào?

Tuần này, Elon Musk trở thành người đầu tiên có tài sản vượt mốc 800 tỉ USD, với giá trị ròng hiện vào khoảng 845 tỉ USD, theo tạp chí Forbes. Elon Musk hiện có tài sản nhiều lớn ba người giàu tiếp theo cộng lại là Larry Page và Sergey Brin (hai nhà đồng sáng lập Google) cùng Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta).

Khối tài sản chưa từng có của Elon Musk tăng vọt sau khi hãng hàng không vũ trụ SpaceX mua lại công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo xAI của chính ông hôm 2.2. Thương vụ này định giá công ty hợp nhất ở mức 1.250 tỉ USD.

Vì Elon Musk sở hữu khoảng 43% cổ phần trong công ty hợp nhất, nên phần tài sản của ông tại đây có giá trị hơn 530 tỉ USD. Như vậy, khối tài sản của Giám đốc điều hành SpaceX đã tăng vọt chỉ trong thời gian rất ngắn.

Các ưu tiên của Elon Musk cũng có thể đang thay đổi, khi ông tập trung nhiều hơn vào SpaceX thay vì Tesla. Đây là điều mà hãng ô tô điện này thừa nhận trong hồ sơ ủy quyền gần nhất, khi lưu ý rằng “phần lớn tài sản của Elon Musk hiện đến từ các dự án kinh doanh khác”.

Tỷ phú giàu nhất thế giới xác nhận muốn SpaceX chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2026. Điều này sẽ khiến Tesla chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong tài sản có tính thanh khoản của ông. Tuy nhiên, Elon Musk vẫn cần sự đồng thuận của các nhà đầu tư thị trường đại chúng, vì họ có thể ngần ngại định giá cao cho công ty kết hợp giữa nhà thầu quốc phòng và kinh doanh vệ tinh với hãng phát triển mô hình AI đang “đốt tiền” để cạnh tranh với Google, OpenAI, Anthropic.

Theo nghiên cứu của công ty phân tích dữ liệu FedScout, SpaceX đã nhận hơn 20 tỉ USD từ các hợp đồng với chính phủ liên bang Mỹ, và còn nhiều hợp đồng giá trị lớn hơn đang chờ phía trước. Elon Musk mô tả thương vụ SpaceX mua lại xAI là bước tiếp theo hướng tới “các trung tâm dữ liệu trong không gian”.

Greg Martin, Giám đốc điều hành Rainmaker Securities - đơn vị chuyên thực hiện giao dịch cho các công ty trước IPO, nhận định: “Nếu bạn chỉ là cổ đông của riêng SpaceX thì câu chuyện đầu tư khá rõ ràng. Song sau khi SpaceX sáp nhập với xAI, bức tranh trở nên phức tạp hơn vì công ty giờ không chỉ kinh doanh trong lĩnh vực hàng không vũ trụ mà còn có thêm mảng AI đang đốt nhiều tiền. Thế nên, việc tiếp cận thị trường vốn lớn hơn là hợp lý”.

xAI đang bị các cơ quan chức năng ở châu Âu, châu Á, Úc và bang California (Mỹ) điều tra, sau khi chatbot Grok cho phép người dùng tạo ảnh AI khiêu dâm liên quan đến phụ nữ lẫn trẻ vị thành niên.

Hiện chưa rõ thương vụ sáp nhập SpaceX và xAI có phải trải qua quy trình rà soát của cơ quan quản lý hay không. Tuần này, các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã kêu gọi Lầu Năm Góc điều tra SpaceX về các nhà đầu tư Trung Quốc không được tiết lộ trong công ty.

SpaceX cần đạt mức định giá 1.600 tỉ USD để Elon Musk trở thành tỷ phú nghìn tỉ USD?

Elon Musk vẫn có động lực lớn để tập trung vào Tesla. Cuối năm ngoái, cổ đông đã bỏ phiếu thông qua gói thù lao mới cho ông có thể tới 1.000 tỉ USD, được chi trả thành 12 đợt nếu Tesla đạt được các cột mốc nhất định, gồm cả vốn hóa thị trường tăng lên 8.500 tỉ USD và hiệu suất hoạt động, trong thập kỷ tới. Đợt trao cổ phiếu đầu tiên cho Elon Musk sẽ diễn ra khi Tesla đạt mức vốn hóa thị trường 2.000 tỉ USD, tức là cao hơn khoảng 460 tỉ USD so với giá trị hiện tại của công ty.

Trong hồ sơ ủy quyền mô tả kế hoạch này, Tesla cho biết cấu trúc gói thù lao nhằm “ngăn Elon Musk ưu tiên các dự án kinh doanh khác”.

Tuy nhiên, Dorothy Lund, giáo sư về luật doanh nghiệp và chứng khoán tại Đại học Columbia (Mỹ), nói với kênh CNBC rằng chiến lược này có thể không hiệu quả.

“Hiện Elon Musk đàm phán các gói thù lao tại từng công ty, với mỗi hội đồng quản trị đều cố gắng thu hút sự chú ý của ông thông qua tiền thưởng. Nếu SpaceX/xAI trả cho ông ấy nhiều tiền hơn và cổ phần lớn hơn thì gói thù lao tại Tesla có thể trở nên kém hấp dẫn”, Dorothy Lund nhận xét.

Hành trình trở thành tỷ phú nghìn tỉ USD đầu tiên của Elon Musk nhiều khả năng sẽ được thúc đẩy bởi SpaceX - Ảnh: MTG

Trước thương vụ mua lại xAI, Elon Musk sở hữu khoảng 42% cổ phần SpaceX và kiểm soát 80% quyền biểu quyết, theo báo cáo của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ. Hiện tại, Elon Musk sở hữu 11% đến 15% số cổ phiếu Tesla đang lưu hành, tùy thuộc quyền chọn mua cổ phiếu, cổ phiếu thưởng hoặc các quyền lợi liên quan khác của ông, theo các hồ sơ công khai.

Khi bối cảnh giá trị thương hiệu và doanh số ô tô điện suy giảm, còn các dự án robotaxi và robot hình người được hứa hẹn từ lâu vẫn đang trong giai đoạn phát triển, cổ phiếu của Tesla đã giảm khoảng 9% từ đầu năm.

Dựa trên tỷ lệ sở hữu của Elon Musk tại SpaceX và giả định cổ phiếu Tesla không tăng, công ty tên lửa và AI này sẽ cần đạt mức định giá khoảng 1.600 tỉ USD để ông chính thức trở thành tỷ phú nghìn tỉ USD.

“Musk làm sao có thể cạnh tranh và trở thành một thế lực trong lĩnh vực AI?”

Ross Gerber, Giám đốc điều hành công ty đầu tư Gerber Kawasaki, cho rằng Elon Musk có thể sẽ không bao giờ muốn đưa SpaceX lên sàn giao dịch với tư cách một thực thể độc lập. Thay vào đó, Ross Gerber dự đoán sẽ có sự sáp nhập giữa SpaceX với Tesla và suy đoán rằng công ty hợp nhất có thể niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York với mã cổ phiếu X. Đây là mã từng thuộc về tập đoàn sản xuất thép nổi tiếng U.S. Steel (Mỹ) trước khi được Nippon Steel (Nhật Bản) mua lại với giá 14 - 15 tỉ USD.

Ross Gerber là nhà đầu tư lâu năm vào Tesla và hiện nắm giữ cổ phần SpaceX sau khi Gerber Kawasaki từng ủng hộ thương vụ Elon Musk mua lại Twitter bằng đòn bẩy tài chính vào năm 2022 với giá 44 tỉ USD. Sau đó, Elon Musk đổi tên Twitter thành X và năm ngoái đã sáp nhập mạng xã hội này với xAI.

Ross Gerber cho rằng việc hợp nhất các công ty trong đế chế của Elon Musk là hợp lý, vì điều đó giúp ông thực hiện tham vọng điều hành một tập đoàn khổng lồ duy nhất dưới thương hiệu X. Sau khi Alphabet (công ty mẹ Google) thông báo sẽ chi tới 185 tỉ USD cho đầu tư vốn trong năm 2026, Ross Gerber nhận định rằng Elon Musk sẽ cần huy động được những khoản tiền khổng lồ nếu muốn cạnh tranh.

“Thực thể khổng lồ này sẽ giúp họ dễ dàng huy động vốn và vay nợ hơn. Nếu không thì Musk làm sao có thể cạnh tranh và trở thành một thế lực trong lĩnh vực AI?”, Ross Gerber nhận xét.

Elon Musk chưa đưa ra bình luận về nhận định này.

Sơn Vân