Di sản 'đến trường' cùng học sinh

Các em học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch (phường Linh Xuân) nghe thuyết minh về chuyên đề “Người chiến sĩ hôm nay”

Rung động qua từng câu chuyện, hình ảnh

Tiếp nối chuỗi hoạt động trong tháng 3-2026, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh vừa triển khai hai triển lãm lưu động tại các trường học trên địa bàn TPHCM, gồm chuyên đề “Người chiến sĩ hôm nay” tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch (phường Linh Xuân) và “Áo dài phụ nữ Việt Nam đi qua khói lửa chiến tranh” tại Trường THPT Dương Văn Thì (phường Tăng Nhơn Phú).

Không gian sân trường, lớp học trở thành nơi tiếp nhận những câu chuyện lịch sử sinh động thông qua hình ảnh, hiện vật và lời kể của cán bộ bảo tàng. Chính sự thay đổi bối cảnh này đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn so với hình thức học tập truyền thống.

Đại diện Trường Tiểu học Nguyễn Văn Lịch cho biết, triển lãm “Người chiến sĩ hôm nay” đã mang đến những nội dung gần gũi, thiết thực, giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ của lực lượng vũ trang trong thời bình. Các em không chỉ mở rộng hiểu biết mà còn được bồi đắp tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn đối với những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước.

Ở bậc học cao hơn, tại Trường THPT Dương Văn Thì, triển lãm “Áo dài phụ nữ Việt Nam đi qua khói lửa chiến tranh” tạo nên những rung động sâu sắc trong học sinh về lịch sử và văn hóa nước nhà. Hình ảnh tà áo dài - biểu tượng của vẻ đẹp truyền thống - đặt trong bối cảnh chiến tranh, đã khắc họa rõ nét sự kiên cường, bất khuất của phụ nữ Việt Nam. Đại diện nhà trường chia sẻ, dù chương trình đã khép lại nhưng dư âm vẫn còn qua từng câu chuyện, hình ảnh. Những nội dung trưng bày không chỉ giúp học sinh hiểu thêm về lịch sử mà còn khơi gợi ý thức trân trọng hòa bình, trách nhiệm gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.

Hình thành thế hệ công chúng văn hóa mới

Hoạt động bảo tàng lâu nay khá “trầm lắng”. Một phần nguyên nhân đến từ đặc thù của loại hình này: đòi hỏi người xem phải quan tâm, kiên nhẫn và có nhu cầu tìm hiểu ở mức độ nhất định. Chính vì vậy, việc đưa bảo tàng đến gần hơn với học sinh - lớp công chúng văn hóa tương lai, được xem là hướng đi chiến lược. Không dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, các triển lãm lưu động còn góp phần định hình “gu thưởng thức” văn hóa cho thế hệ trẻ. Từ những trải nghiệm ban đầu, học sinh có thể phát triển thành nhu cầu khám phá bảo tàng, di sản trong tương lai, từ đó tạo nên một lớp công chúng mới, có hiểu biết, có sự gắn bó và trân trọng giá trị lịch sử.

TPHCM hiện có số lượng bảo tàng công lập xếp hạng I nhiều nhất cả nước (7/9 bảo tàng đạt chuẩn), việc đổi mới phương thức tiếp cận công chúng vừa là yêu cầu tự thân, vừa đáp ứng những đòi hỏi của xã hội. Không còn dừng lại ở chức năng lưu giữ, bảo tàng đã chủ động lan tỏa giá trị di sản, đưa các nội dung trưng bày hòa vào đời sống thường nhật của người dân. Bảo tàng lưu động chính là một trong những giải pháp hiệu quả.

Với những tín hiệu tích cực từ các chương trình triển lãm lưu động, có thể kỳ vọng rằng trong thời gian tới, mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng. Khi đó, mỗi trường học sẽ trở thành “điểm chạm” văn hóa, nơi lịch sử được kể lại một cách sống động và gần gũi…

Và từ những “điểm chạm” ấy, tình yêu di sản, niềm tự hào dân tộc sẽ được gieo mầm, lớn lên bền vững trong thế hệ trẻ, những người sẽ tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của đất nước trong tương lai. Ở góc độ rộng hơn, triển lãm lưu động cũng là một phần trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa của TPHCM. Khi di sản được khai thác và lan tỏa đúng cách, bảo tàng vừa là nơi lưu giữ quá khứ, vừa trở thành nguồn lực cho sáng tạo, giáo dục và du lịch.

THIÊN THANH