Di sản Nguyễn Công Trứ và khát vọng vươn ra thế giới

Sáng 28.5, UBND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức Hội thảo khoa học “Danh nhân Nguyễn Công Trứ - Giá trị di sản và tầm ảnh hưởng”, hướng tới xây dựng hồ sơ khoa học trình UNESCO vinh danh Nguyễn Công Trứ nhân kỷ niệm 250 năm ngày sinh của ông vào năm 2028.

Hội thảo có sự tham gia của nhiều giáo sư, tiến sĩ, nhà nghiên cứu đến từ Bộ VHTTDL, các trường đại học trong và ngoài nước.

Toàn cảnh hội thảo

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Giám đốc Sở VHTTDL Hà Tĩnh Nguyễn Viết Trường nhấn mạnh, Nguyễn Công Trứ là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử văn hóa dân tộc, với những đóng góp đa lĩnh vực trên các phương diện văn học, văn hóa, giáo dục, kinh tế, chính trị và quân sự.

Không chỉ là nhà thơ lớn của dân tộc, Nguyễn Công Trứ còn được biết đến như một nhà cải cách kinh tế - xã hội, nhà quân sự, nhà doanh điền có nhiều đóng góp trong khai khẩn đất hoang, mở mang sinh kế cho người dân. Những giá trị mà ông để lại vượt ra ngoài khuôn khổ một nhân vật lịch sử thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa có sức sống lâu bền trong đời sống tinh thần dân tộc.

Giám đốc Sở VHTTDL Hà Tĩnh Nguyễn Viết Trường

Theo Ban tổ chức, trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc nghiên cứu, nhận diện và phát huy giá trị di sản Nguyễn Công Trứ không chỉ là nhu cầu khoa học mà còn là yêu cầu từ chiến lược phát triển văn hóa quốc gia.

Việc tiếp cận Nguyễn Công Trứ cần được đặt trong hệ quy chiếu rộng lớn hơn, từ quốc gia đến khu vực và quốc tế, từ giá trị truyền thống đến ý nghĩa phổ quát mang tầm nhân loại.

Hội thảo tập trung vào ba mục tiêu chính gồm: công bố các nghiên cứu, khảo cứu mới về Nguyễn Công Trứ theo tiêu chí vinh danh của UNESCO; làm rõ giá trị và tầm ảnh hưởng của tư tưởng, nhân cách, di sản Nguyễn Công Trứ trong không gian văn hóa dân tộc và quốc tế; đồng thời tạo diễn đàn học thuật để trao đổi các định hướng bảo tồn, phát huy di sản Nguyễn Công Trứ trong bối cảnh đương đại.

Các đại biểu chủ trì Hội thảo khoa học “Danh nhân Nguyễn Công Trứ - Giá trị di sản và tầm ảnh hưởng”

Nhiều tham luận tại hội thảo đã tiếp cận danh nhân Nguyễn Công Trứ dưới góc nhìn đa chiều, làm nổi bật sự thống nhất giữa chí kinh bang tế thế, nhân cách văn hóa và tầm ảnh hưởng vượt thời gian của ông.

Theo GS.TS Phan Xuân Sơn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Danh nhân, tư tưởng “Dân vi bản” và triết lý an dân chính là đỉnh cao trong tư tưởng chính trị của Nguyễn Công Trứ, thể hiện tầm nhìn vượt thời đại của một nhà tư tưởng thực tiễn lớn ở Việt Nam thế kỷ XIX.

Ông cho rằng, bằng việc đặt người dân vào vị trí trung tâm trong các chính sách kinh tế - xã hội, Nguyễn Công Trứ đã khẳng định chân lý “thế nước lòng dân”, lấy an dân làm gốc của thịnh trị. Dù còn những giới hạn của bối cảnh lịch sử, cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Uy Viễn Tướng công vẫn là di sản tinh thần có giá trị lâu bền, khơi dậy khát vọng cống hiến vì đất nước và nhân dân.

GS.TS Phan Xuân Sơn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Danh nhân

Tại hội thảo, các nhà nghiên cứu cho rằng, Nguyễn Công Trứ là hình mẫu hiếm có của sự kết hợp giữa hành động kiến tạo xã hội và sáng tạo tinh thần. Ông không chỉ ghi dấu trong lịch sử bằng công cuộc doanh điền, khai khẩn vùng Kim Sơn, Tiền Hải mà còn để lại một di sản văn chương giàu bản lĩnh cá nhân, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh giá trị vượt thời đại trong tư tưởng và nhân cách Nguyễn Công Trứ. Đó là tinh thần dấn thân, ý thức trách nhiệm với cộng đồng, bản lĩnh giữ gìn tự do tinh thần và phẩm giá cá nhân giữa những biến động của thời cuộc.

Hội thảo có sự tham gia của nhiều GS.TS

Theo các chuyên gia, di sản Nguyễn Công Trứ không chỉ hiện diện trong nghiên cứu học thuật mà còn sống động trong ký ức cộng đồng, trong đời sống văn hóa dân gian và trong nhiều địa danh gắn với công cuộc khai khẩn đất đai của ông. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO vinh danh Nguyễn Công Trứ như một danh nhân văn hóa có tầm ảnh hưởng rộng lớn và bền vững.

Hội thảo cũng được kỳ vọng sẽ góp phần khẳng định vị trí của Nguyễn Công Trứ trong không gian văn hóa Việt Nam và quốc tế, đồng thời mở ra thêm nhiều hướng tiếp cận mới đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập.