Di tích Thổ Hà, Nhà ngục Kon Tum được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Di tích Thổ Hà lưu giữ được những nét kiến trúc nghệ thuật truyền thống độc đáo cùng các tài liệu, hiện vật quý giá

Cụ thể, 2 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đợt này gồm:

Di tích kiến trúc nghệ thuật Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh.

Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.

Khu vực bảo vệ di tích được xác định theo Biên bản và Bản đồ các khu vực bảo vệ di tích trong hồ sơ xếp hạng.

Phó Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ VHTTDL, Chủ tịch UBND các cấp nơi có di tích được xếp hạng trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu, nội dung, Hồ sơ di tích đề nghị xếp hạng.

*Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà tọa lạc tại trung tâm làng Thổ Hà - ngôi làng cổ đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Căn cứ tư liệu Hán Nôm, đặc biệt là 30 bia đá cổ có niên đại từ thế kỷ XVII đến XIX cho thấy các di tích hình thành từ rất sớm, được trùng tu, tôn tạo vào các giai đoạn sau này. Các công trình thuộc quần thể di tích hiện vẫn lưu giữ được những nét kiến trúc nghệ thuật truyền thống độc đáo cùng các tài liệu, hiện vật quý giá.

Tại đây lưu giữ gần 100 pho tượng Phật cổ, hệ thống ngai thờ, kiệu thờ, bảo vật quốc gia cửa võng đình Thổ Hà, hệ thống bia đá, hoành phi, câu đối cùng các bát hương, lư hương bằng gốm - sản phẩm đặc sắc của làng gốm Thổ Hà.

Lễ hội truyền thống Thổ Hà diễn ra vào các ngày 20, 21, 22 tháng Giêng hằng năm tái hiện và phát huy các giá trị văn hóa dân gian tiêu biểu, góp phần gắn kết cộng đồng, bảo lưu truyền thống và tạo điểm nhấn cho phát triển du lịch văn hóa địa phương.

Với những giá trị nổi bật, quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà đã được Bộ VHTTDL xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; lễ hội Thổ Hà được ghi danh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; cửa võng đình Thổ Hà được công nhận là bảo vật quốc gia.

Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum

Ngục Kon Tum (hay còn gọi là nhà Ngục Kon Tum) được thực dân Pháp xây dựng rất sớm để giam giữ những người tù chính trị kiên trung. Từ năm 1929, thực dân Pháp đã đưa những người tù chính trị về đây. Đến năm 1930 - 1931 thì số lượng ngày càng nhiều lên.

Không chỉ đối xử tàn ác với những người tù chính trị của ta mà thực dân Pháp còn bắt đi lao động khổ sai trên công trường Đăk Pao, Đăk Pék nên các chiến sĩ không ngừng đấu tranh.

Gây tiếng vang lớn trong nước cũng như toàn cõi Đông Dương khi ấy là Cuộc đấu tranh lưu huyết diễn ra ngày 12.12.1931. Cuộc đấu tranh nhằm quyết liệt phản đối những âm mưu tàn độc, những hành động man rợ của thực dân, dù có phải đổ máu, hy sinh. Chết cho sự sống, chết một người để cứu sống muôn người, để thực dân Pháp phải thay đổi. Lúc ấy các chiến sĩ tù chính trị đã đồng tâm hô vang khẩu hiệu "phản đối đi làm đường", "phản đối chế độ thực dân cai trị".

Từ các cuộc đấu tranh này, cộng đồng các dân tộc anh em trên mảnh đất Kon Tum đã được chứng kiến những hành động chính nghĩa giữa người tù bị xiềng xích, gông cùm, bị hành hạ đến tàn tạ với kẻ địch là những tên lính hùng hổ, ác độc. Chúng còn có súng đạn cầm tay. Từ đó, người dân ở Kon Tum một lòng trân trọng và khâm phục sự đấu tranh của những người tù chính trị cộng sản.

Sức ảnh hưởng mạnh mẽ của Cuộc đấu tranh lưu huyết đã khiến thực dân Pháp thay đổi chế độ cai trị hà khắc. Chúng không đưa tù nhân ở đồng bằng lên Ngục Kon Tum nữa. Người tù ốm đau không còn bị hành hạ đi lao động khổ sai. Năm 1934, thực dân Pháp phải bỏ Ngục Kon Tum chuyển đi nơi khác.

Ngục Kon Tum là di tích lịch sử - văn hóa, nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho các tầng lớp nhân dân. Hàng loạt tư liệu, hình ảnh quý giá minh chứng cho một giai đoạn lịch sử không thể nào quên được lưu giữ một cách cẩn thận trong Ngục Kon Tum.

TÙNG QUANG