Dịch Ebola: Tín hiệu phục hồi tích cực của bệnh nhân nhiễm chủng hiếm gặp Bundibugyo

Những bệnh nhân phục hồi sau khi nhiễm chủng Bundibugyo hiếm gặp của virus Ebola được xuất viện tại tỉnh Ituri, CHDC Congo ngày 31/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc vaccine được phê duyệt đối với chủng virus này. Đây là những trường hợp hồi phục đầu tiên được ghi nhận của một bệnh nhân nhiễm chủng Bundibugyo trong đợt dịch hiện tại.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, phát biểu ngày 31/5 tại lễ khai trương trung tâm điều trị virus Ebola mới ở Bunia, thủ phủ của tỉnh Ituri, miền Đông CHDC Congo, nơi đang là tâm điểm của đợt bùng phát dịch bệnh, ông Ghebreyesus thông báo: “Hôm nay sẽ có 4 người được xuất viện. Trước đó, có 1 người đã được xuất viện ngày 29/5”.

Người đứng đầu WHO nhấn mạnh việc phát hiện sớm và đến cơ sở y tế kịp thời có thể tạo khác biệt lớn đối với khả năng sống sót của bệnh nhân. Ông cũng khẳng định rằng việc chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu chủng Bundibugyo không có nghĩa là bệnh nhân không thể hồi phục, và kêu gọi mỗi người dân chủ động bảo vệ bản thân và quan tâm tới những người xung quanh để góp phần ngăn chặn dịch lây lan.

Trung tâm mới tại Bunia có quy mô 100 giường bệnh, trong đó hiện có 45 giường sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân, với trang thiết bị hiện đại phục vụ chăm sóc tích cực. Chính phủ CHDC Congo cho biết sẽ cử đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng và các chuyên gia hồi sức từ Kinshasa cùng lực lượng y tế địa phương tới vận hành cơ sở này. Trung tâm sẽ tiếp nhận toàn bộ bệnh nhân Ebola ở Bunia và khu vực lân cận.

Hội đồng Giám sát chuẩn bị toàn cầu của WHO ra báo cáo mới nhận định châu Phi và cả thế giới vẫn ở trong tình trạng chưa có sự chuẩn bị vững chắc cho đại dịch tiếp theo, dù những bài học từ dịch Ebola và dịch COVID-19 đã quá rõ ràng. Báo cáo cho rằng đầu tư cho năng lực phòng ngừa, phát hiện và ứng phó dịch bệnh hiện vẫn không theo kịp mức độ rủi ro ngày càng tăng.

Báo cáo nhấn mạnh điều đáng lo không phải là thiếu khuyến nghị, mà là các khuyến nghị quan trọng vẫn chưa được các nước thực hiện đầy đủ, đặc biệt tại châu Phi, nơi dịch bệnh thường xuyên bùng phát và hệ thống y tế còn dễ tổn thương.

Báo cáo nêu rõ châu Phi cần xây dựng niềm tin vào chính năng lực của mình trong việc chuẩn bị, ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh. Muốn vậy, khu vực này phải duy trì 5 trụ cột chính gồm theo dõi nguy cơ dịch bệnh một cách độc lập, giữ chân và nâng năng lực nhân viên y tế, bảo đảm tiếp cận công bằng với vaccine và các biện pháp đối phó, có nguồn tài chính bền vững và duy trì sự quan tâm chính trị liên tục.

Về dữ liệu y tế, các nước châu Phi cần tự chủ hơn trong việc xây dựng hệ thống giám sát và quản lý dữ liệu dịch tễ. Dữ liệu về bệnh tật và mầm bệnh là tài sản chiến lược, giúp nhận diện sớm dịch bệnh, hỗ trợ điều trị và phát triển vaccine, nên phải được quản lý an toàn và có trách nhiệm bởi chính các thể chế châu Phi thay vì phụ thuộc quá nhiều vào bên ngoài.

Châu Phi không chỉ cần đào tạo thêm nhân lực mà quan trọng hơn là giữ được người đã được đào tạo thông qua môi trường làm việc tốt hơn, an toàn hơn và có đủ trang thiết bị, vật tư, phòng xét nghiệm cũng như điều kiện nghề nghiệp ổn định. Khi có điều kiện phù hợp, đội ngũ y tế và nghiên cứu trong nước mới có thể tập trung giải quyết các vấn đề sức khỏe sát với thực tế của từng quốc gia.

Bên cạnh đó, các nước cần mở rộng sản xuất trong nước đối với vaccine, bộ chẩn đoán, thiết bị bảo hộ và các vật tư y tế cơ bản để giảm phụ thuộc vào viện trợ và chuỗi cung ứng bên ngoài khi khủng hoảng xảy ra.

Tài chính bền vững cũng được xem là điểm yếu lớn. Nhiều nước châu Phi không hẳn thiếu nguồn lực hoàn toàn, mà còn tồn tại tình trạng lãng phí và ưu tiên chi tiêu chưa đúng chỗ, nên chính phủ cần tăng đầu tư trong nước cho y tế đồng thời kết hợp thêm nguồn vốn công - tư để bù các khoảng trống còn lại.

Báo cáo kết luận với châu Phi, chuẩn bị cho đại dịch không chỉ là vấn đề y tế, mà còn là câu chuyện về chủ quyền dữ liệu, năng lực sản xuất và ý chí chính trị.