Điểm tựa pháp lý vững chắc cho người dân

Đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần người dân

Với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đều, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn có sự chênh lệch, việc tiếp cận các dịch vụ pháp lý của một bộ phận người dân gặp không ít khó khăn. 

Một số người dân chưa nắm rõ quy định pháp luật, chưa nhận thức đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, e ngại khi tiếp xúc với các cơ quan chức năng. Khi phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn hoặc vướng mắc pháp lý, việc thiếu kiến thức và điều kiện tiếp cận dịch vụ tư vấn có thể khiến họ lúng túng, giải quyết sự việc không đúng trình tự, thậm chí để quyền lợi chính đáng bị ảnh hưởng.

Từ thực tế đó, chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí có ý nghĩa thiết thực, trở thành cầu nối giúp người dân tiếp cận pháp luật, được tư vấn, hướng dẫn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Không chỉ hỗ trợ giải quyết những vấn đề pháp lý cụ thể, hoạt động này còn góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa vi phạm và hạn chế những tranh chấp phát sinh ngay từ cơ sở.

Theo Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Nhà nước thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí cho những người thuộc diện được thụ hưởng thông qua các hình thức tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng. Đây không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ về mặt chuyên môn mà còn là cơ chế bảo đảm để những người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận công lý.

Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh chú trọng triển khai các hoạt động chuyên môn gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Từ tiếp nhận, giải quyết yêu cầu tại Trung tâm đến phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền cơ sở trong phát hiện, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, từng bước đưa chính sách đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu.

Công tác truyền thông, tư vấn và trợ giúp pháp lý lưu động tại cơ sở có vai trò quan trọng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm, thường gặp như: tranh chấp đất đai, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, quyền trẻ em, các chính sách an sinh xã hội. Việc lựa chọn hình thức truyền thông trực tiếp, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện và trình độ nhận thức của người dân vùng cao giúp thông tin pháp luật dễ tiếp nhận, dễ ghi nhớ, vận dụng.

Hoạt động xét xử lưu động góp phần tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người dân.

Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng vụ việc

Chất lượng trợ giúp pháp lý, đặc biệt là chất lượng tham gia tố tụng, có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp. Thực tế triển khai tại Cao Bằng cho thấy nhu cầu trợ giúp pháp lý ngày càng tăng, trong đó hoạt động tham gia tố tụng chiếm tỷ trọng chủ yếu.

Từ ngày 1/1 - 22/9/2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh thụ lý 672 vụ việc, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, tư vấn pháp luật 7 vụ việc, tham gia tố tụng 665 vụ việc, tăng 29,3%; không phát sinh vụ việc đại diện ngoài tố tụng. 

Trong hoạt động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, Trung tâm và các chi nhánh tiếp nhận 385 thông báo với 434 trường hợp, 153 thông tin với 212 trường hợp, 24 yêu cầu phân công người bào chữa. Trên cơ sở đó, ban hành 540 quyết định cử trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 665 người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, tăng 145 người so với cùng kỳ.

Thực hiện Kế hoạch số 712/KH-STP ngày 20/3/2026 của Sở Tư pháp về đánh giá chất lượng, hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý năm 2026, Trung tâm phối hợp tham mưu lựa chọn đánh giá ngẫu nhiên 70/342 hồ sơ vụ việc tham gia tố tụng đã hoàn thành trong thời gian từ ngày 1/11/2025 - 30/4/2026. Có 70/70 hồ sơ được đánh giá đạt chất lượng tốt, đạt 100%, trong đó có 50 hồ sơ đạt hiệu quả theo các tiêu chí đánh giá, chiếm 71,4%.

Kết quả đánh giá là cơ sở để nhìn nhận chất lượng hoạt động trợ giúp pháp lý, giúp Trung tâm tiếp tục nâng cao trách nhiệm, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, luật sư; hướng đến mục tiêu mỗi vụ việc trợ giúp pháp lý đều được thực hiện có chất lượng, thực chất, bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp.

Cùng với nâng cao chất lượng chuyên môn, việc cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin được chú trọng. Từ ngày 1/1 - 22/9/2026, Trung tâm tiếp nhận 665 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 437 hồ sơ trực tuyến, chiếm 65,7%. Có 664 hồ sơ được giải quyết đúng hạn, đạt 99,85%. Việc đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý.

Đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Trong bối cảnh hiện nay, công tác trợ giúp pháp lý đứng trước nhiều yêu cầu mới, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, tổ chức thực hiện và cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý theo hướng linh hoạt, thuận tiện, hiệu quả hơn.

Chuyển đổi số mở ra những điều kiện mới để nâng cao khả năng tiếp cận thông tin pháp luật. Việc khai thác các nền tảng số, hệ thống thông tin, tài liệu điện tử và các kênh truyền thông trực tuyến có thể giúp người dân tìm hiểu chính sách, tra cứu quy định và tiếp nhận hướng dẫn ban đầu thuận tiện hơn. Tuy nhiên chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế. Ở nhiều địa bàn vùng cao, một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh, khả năng tiếp cận Internet và điều kiện hạ tầng công nghệ. Các phương thức trực tiếp như: tư vấn tại cơ sở, trợ giúp pháp lý lưu động, qua hệ thống truyền thanh và đội ngũ cán bộ cơ sở cần được duy trì.

Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Nông Văn Dự cho biết: Trong tình hình mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác trợ giúp pháp lý không chỉ là giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh mà còn phải đưa chính sách đến với người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tiếp tục đổi mới phương thức truyền thông, tăng cường phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng và chính quyền cơ sở trong phát hiện, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp; chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ. Mục tiêu để hoạt động trợ giúp pháp lý ngày càng đi vào chiều sâu, lấy người được trợ giúp làm trung tâm, lấy chất lượng và hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân làm thước đo.