Điểm tựa xây dựng nông thôn mới

Chuyển biến từ đồng ruộng đến trang trại

Theo Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, thành phố Bắc Ninh đặt mục tiêu trên 70% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tăng gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020.

Giống lúa T58 được gieo trồng tại thôn Cẩm Trung (xã Xuân Cẩm) ghi nhận khả năng thích ứng tốt, ít sâu bệnh và năng suất vượt trội.

Với quan điểm chỉ đạo nhất quán “không chạy theo thành tích hay tiến độ đơn thuần, lấy chất lượng cuộc sống của người dân làm thước đo”, cả 7 xã đăng ký về đích nông thôn mới năm 2026 đang rà soát kỹ từng tiêu chí. Trong đó, tổ chức lại sản xuất để nâng cao thu nhập cho bà con được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Trên địa bàn xã Xuân Cẩm, việc chuyển đổi phương thức canh tác đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Vụ mùa năm 2026, UBND xã phối hợp với các đơn vị chức năng đưa giống lúa thuần T58 vào gieo cấy tại thôn Cẩm Trung, ghi nhận khả năng thích ứng tốt, ít sâu bệnh và năng suất vượt trội. Cùng với đưa giống mới vào đồng ruộng, mô hình “Cánh đồng không dấu chân” ứng dụng thiết bị bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật trên diện tích 50 ha tại hai thôn Cẩm Bào và Cẩm Trung đã giúp giải phóng sức lao động, giảm thiểu độc hại cho nông dân, nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu bệnh, tăng năng suất trên diện tích canh tác.

Không dừng lại ở cây lúa, việc chuyển đổi những diện tích đất màu kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị kinh tế cao cũng đem lại nguồn thu nhập lớn cho nhiều hộ nông dân trong thành phố. Điển hình như Hợp tác xã Nông nghiệp và phát triển nông thôn công nghệ cao Huyền Trang (xã Tân Yên) đã chủ động phối hợp với Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang chuyển đổi 4.000 m² đất sang trồng nho hạ đen trong nhà màng, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động. Ông Giáp Văn Nhân, Giám đốc Hợp tác xã Huyền Trang cho biết, với sản lượng trung bình 4 tấn/năm, giá bán ổn định từ 150 nghìn - 200 nghìn đồng/kg, mô hình đem lại doanh thu gần 700 triệu đồng mỗi năm, mở ra hướng làm giàu bền vững cho kinh tế trang trại ở địa phương.

Sức bật từ làng nghề, sản phẩm OCOP

Trong phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, các địa phương đã chủ động gắn kết sản xuất nông nghiệp với mở mang ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) nhằm tạo việc làm tại chỗ, tăng thu nhập cho người dân.

Sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ tại Hợp tác xã Minh Trưởng, thôn Quảng Phú, xã Lâm Thao.

Tại xã Lâm Thao, điểm mạnh trong phát triển kinh tế của xã nhờ phát huy lợi thế các làng nghề truyền thống. Ông Lê Mạnh Quý, Phó Chủ tịch UBND xã chia sẻ, với hạ tầng giao thông kết nối thuận tiện, xã đã quy hoạch mặt bằng, khuyến khích các hộ ở làng gỗ mỹ nghệ Quảng Phú và làng đúc đồng Quảng Bố mở rộng sản xuất. Đến nay, toàn xã có hơn 450 cơ sở tiểu thủ công nghiệp và thương mại - dịch vụ, giải quyết việc làm, mang lại thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động địa phương, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân.

Năm 2026, 7 xã đăng ký về đích nông thôn mới gồm: Xuân Cẩm, Tân Yên, Tân Dĩnh, Phật Tích, Đông Cứu, Lâm Thao và Trung Chính. Các địa phương đang rà soát kỹ từng tiêu chí. Trong đó, tổ chức lại sản xuất để nâng cao thu nhập cho bà con được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Cùng với làng nghề, chương trình OCOP tiếp tục khẳng định hướng đi đúng khi giúp nhiều nông sản địa phương nâng cao giá trị và bán được giá hơn. Các hợp tác xã kiểu mới ở xã Trung Chính đang phát huy tốt vai trò "đầu tàu" dẫn dắt sản xuất sạch. Tiêu biểu là Hợp tác xã Thảo dược Cát Cát (thôn Thiên Đức) đã tận dụng nguồn thảo mộc tự nhiên tại chỗ để sản xuất thành công các sản phẩm OCOP, được thị trường ưa chuộng như: Nhang bồ kết, nhang ngải cứu, bộ dầu gội - xả bồ kết hà thủ ô... Từ đó giúp bà con nông dân trong vùng tiêu thụ nguyên liệu ổn định, tạo thêm việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Mối liên kết giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội cũng được thể hiện rõ nét ở xã Tân Dĩnh. Ông Nguyễn Văn Thực, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, để hoàn thành mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới năm nay, xã triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sản xuất, dạy nghề ngắn hạn, tạo sinh kế đa dạng để bà con có công ăn việc làm ổn định, giảm nghèo bền vững.

Định hướng của thành phố, phát triển kinh tế nông thôn tại các xã xây dựng nông thôn mới phải từng bước chuyển sang các mô hình xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua đó, nâng cao giá trị sản xuất, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, góp phần thu hẹp khoảng cách nông thôn, đô thị. Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới, Sở phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát, quy hoạch vùng sản xuất tập trung ứng dụng công nghệ cao và mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Đồng thời, đẩy mạnh hỗ trợ các hợp tác xã và chủ thể OCOP đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử, đa dạng hóa kênh tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

7 xã phấn đấu về đích nông thôn mới năm 2026 đã hoàn thành các tiêu chí chính; phấn đấu từ nay đến hết năm sẽ cơ bản hoàn thành những tiêu chí còn lại.