Điện ảnh – động lực mới cho công nghiệp văn hóa Đà Nẵng

Từ nền tảng đó, điện ảnh đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: không chỉ tạo ra những bộ phim, mà còn mở thị trường, tạo việc làm, thúc đẩy dịch vụ và bổ sung sản phẩm văn hóa cho thành phố.

Từ một liên hoan phim đến hệ sinh thái điện ảnh

DANAFF ra đời năm 2023 với định hướng xây dựng một liên hoan phim thường niên có tầm quốc tế. Qua bốn kỳ, Liên hoan từng bước tạo dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới chuyên môn, tăng cường đối thoại giữa điện ảnh Việt Nam và châu Á, đồng thời hình thành các chương trình dành cho công chúng, đào tạo tài năng và phát triển dự án.

Đà Nẵng có thể từng bước hình thành một thị trường khán giả điện ảnh quanh năm thông qua các tuần phim chuyên đề, hoạt động chiếu phim tại trường học, không gian công cộng, giao lưu với người làm phim, câu lạc bộ điện ảnh hay chương trình dành cho thanh thiếu niên, sinh viên

DANAFF IV năm 2026 giới thiệu hơn 100 bộ phim đến từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ trong gần 200 buổi chiếu, thu hút hơn 1.000 đại biểu, khách mời, trong đó có hơn 300 đại biểu quốc tế, cùng hàng chục nghìn khán giả. Những con số này cho thấy năng lực tổ chức một sự kiện điện ảnh quốc tế của Đà Nẵng.

Nhưng theo TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc DANAFF, giá trị quan trọng hơn nằm ở những tài sản được tích lũy sau mỗi kỳ Liên hoan, từ uy tín thương hiệu, mạng lưới đối tác đến kinh nghiệm tổ chức và nguồn nhân lực.

Theo bà, DANAFF trước hết phải là một liên hoan phim có chất lượng. Chất lượng phim, tuyển chọn, các cuộc thảo luận chuyên môn và giải thưởng tạo dựng niềm tin trong giới làm nghề. Các chương trình phim Việt Nam và châu Á đưa tác phẩm vào đối thoại quốc tế, mở thêm cơ hội tiếp cận nhà phát hành, các liên hoan phim và đối tác mới.

Từ nền tảng đó, Đà Nẵng có thể từng bước hình thành một thị trường khán giả điện ảnh quanh năm thông qua các tuần phim chuyên đề, hoạt động chiếu phim tại trường học, không gian công cộng, giao lưu với người làm phim, câu lạc bộ điện ảnh hay chương trình dành cho thanh thiếu niên, sinh viên. DANAFF’s Cinephiles là một gợi mở theo hướng này.

Một cộng đồng khán giả có kiến thức và thói quen thưởng thức điện ảnh sẽ tạo nhu cầu đối với rạp chiếu, phát hành, truyền thông, giáo dục nghệ thuật và các dịch vụ liên quan. Với một thành phố du lịch, đây cũng là cách bổ sung sản phẩm văn hóa, để điện ảnh trở thành một phần trong đời sống đô thị chứ không chỉ xuất hiện trong thời gian Liên hoan.

Nghệ sĩ giao lưu với khán giả tại DANAFF IV

“Lượng khán giả trong một tuần là tín hiệu tốt, nhưng một cộng đồng xem phim hoạt động 12 tháng mới là nền tảng thị trường”, TS Ngô Phương Lan nhấn mạnh.

Nếu khán giả là đầu ra của thị trường thì kịch bản, dự án và con người lại là điểm khởi đầu của quá trình sản xuất. Đây cũng là một trong những hướng phát triển đáng chú ý của DANAFF.

Năm 2026, DANAFF Talents nhận hơn 350 hồ sơ, tuyển chọn tám dự án vào Script Lab phim Việt Nam và 10 dự án phim nghệ thuật châu Á.

Các nhóm dự án được đào tạo, thuyết trình và gặp gỡ đối tác tại chợ dự án; Script Lab có sự hợp tác chuyên môn với Đại học Columbia, trong khi Vườn ươm dự án phim nghệ thuật châu Á có sự tham gia của các chuyên gia Pháp và Hàn Quốc.

Những hoạt động này tạo thêm cơ hội để một ý tưởng tiến gần hơn tới bộ phim có khả năng sản xuất và tìm kiếm thị trường. Với Đà Nẵng, lợi ích không chỉ là có thêm một liên hoan phim quốc tế mà còn là cơ hội để nhân lực trẻ miền Trung làm việc với chuyên gia, nhà sản xuất và bạn nghề quốc tế.

Tuy nhiên, từ một dự án được lựa chọn đến một bộ phim được sản xuất vẫn là chặng đường dài. Để giá trị đào tạo chuyển thành hoạt động kinh tế, cần tiếp tục theo dõi và hỗ trợ dự án sau Liên hoan, đồng thời kết nối những dự án phù hợp với nhân lực, cơ sở dịch vụ và bối cảnh tại địa phương.

TS Ngô Phương Lan chia sẻ

Kếtnối điện ảnh tạogiá trị kinh tế

Một dấu mốc đáng chú ý của DANAFF IV là Industry Days, với sự tham gia của 10 công ty sản xuất phim Việt Nam và hơn 20 đơn vị phát hành quốc tế đến từ hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Khi những cuộc gặp trực tiếp về thị trường, phát hành và hợp tác diễn ra tại Đà Nẵng, thành phố không chỉ là nơi tổ chức một sự kiện mà bắt đầu trở thành địa điểm diễn ra các hoạt động chuyên môn của ngành.

Theo TS Ngô Phương Lan, sự hiện diện của các nhà mua phim chưa tự động tạo thành hợp đồng, cũng không đồng nghĩa với việc dự án sẽ được quay tại Đà Nẵng. Điều cần thiết là một bộ phận kết nối chuyên nghiệp, có cơ sở dữ liệu đối tác, nắm nhu cầu của từng nhà sản xuất và theo sát các cuộc gặp sau Liên hoan.

Vì vậy, hướng phát triển Industry Days thành Industry Connect được đặt ra, với việc mở rộng quy mô, chuẩn bị hồ sơ dự án, sắp xếp gặp gỡ đúng đối tác và theo dõi kết quả sau 3, 6 hoặc 12 tháng.

Khi đó, những chỉ số quan trọng không chỉ là số người tham dự mà còn là số cuộc gặp có bước tiếp theo, số thỏa thuận phân phối, đồng sản xuất, khảo sát bối cảnh và công việc được thực hiện tại địa phương.

Đây cũng là điểm điện ảnh bắt đầu gắn trực tiếp với công nghiệp văn hóa. Một dự án phim được triển khai kéo theo nhu cầu về nhân lực, thiết bị, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, bối cảnh, hậu cần, truyền thông và nhiều dịch vụ khác. Giá trị tạo ra vì thế không chỉ nằm trên màn ảnh mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực của nền kinh tế địa phương.

Đà Nẵng có biển, sông, đô thị, núi, không gian di sản và khả năng kết nối với các địa phương lân cận. Hệ thống lưu trú, giao thông, hội nghị và công nghệ cũng là những lợi thế để thu hút hoạt động điện ảnh.

Tuy nhiên, một địa điểm đẹp chưa đủ để trở thành bối cảnh được lựa chọn. Nhà sản xuất còn quan tâm đến thủ tục, chi phí, nhân lực, thiết bị, an toàn và khả năng phối hợp khi phát sinh vấn đề.

Vì thế, theo TS Ngô Phương Lan, Đà Nẵng cần một đầu mối hỗ trợ đoàn phim có thẩm quyền phối hợp rõ ràng, có thể là một tổ chức xúc tiến điện ảnh hoặc mô hình phù hợp với bộ máy hiện có.

Đầu mối này không chỉ lập danh mục cảnh đẹp mà cần cung cấp thông tin song ngữ về bối cảnh, điều kiện tiếp cận, yêu cầu ghi hình, nhân lực, thiết bị và dịch vụ; đồng thời xây dựng quy trình liên ngành hỗ trợ đoàn phim trong khảo sát, xin phép, tổ chức giao thông, bảo vệ di sản và môi trường.

“Nhà sản xuất có thể chấp nhận một quy trình nghiêm túc, nhưng khó chấp nhận việc không biết phải bắt đầu từ đâu và mất bao lâu”, bà Ngô Phương Lan cho biết.

Từ đó, có thể bắt đầu bằng một số bối cảnh và nhà cung cấp đã được xác minh, mời các nhà sản xuất từng tham gia DANAFF đến khảo sát theo nhu cầu dự án, ghi nhận những vướng mắc thực tế để hoàn thiện quy trình. Sau một số trường hợp được xử lý hiệu quả, thành phố sẽ có một hồ sơ năng lực đáng tin cậy hơn những khẩu hiệu quảng bá.

Những định hướng này cũng có cơ sở từ Biên bản ghi nhớ ngày 2.11.2024 giữa UBND thành phố Đà Nẵng và Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam.

Văn bản đặt mục tiêu xây dựng DANAFF thành sự kiện điện ảnh có uy tín, qua đó thúc đẩy công nghiệp điện ảnh, công nghiệp văn hóa, du lịch và hợp tác quốc tế; đồng thời xác định vai trò của thành phố trong điều phối, hoàn thiện chính sách thu hút đoàn phim và vai trò của VFDA trong nội dung chuyên môn, mạng lưới phim, chuyên gia và các hoạt động của DANAFF.

Sau bốn kỳ DANAFF, Đà Nẵng đã có những điều kiện khởi đầu quan trọng: một liên hoan phim có sức hút, mạng lưới quốc tế ngày càng mở rộng, khán giả hưởng ứng và sự phối hợp giữa chính quyền thành phố với tổ chức nghề nghiệp

Khuôn khổ hợp tác giai đoạn 2025-2030 vì thế mở ra khả năng hoạch định những công việc không thể hoàn thành trong một kỳ Liên hoan.

Theo TS Ngô Phương Lan, điều cần thiết hiện nay là cụ thể hóa khuôn khổ đó thành chương trình hợp tác về công nghiệp điện ảnh, trong đó DANAFF giữ vai trò hạt nhân. Phần lớn hoạt động đào tạo, phát triển dự án, hỗ trợ đoàn phim và xây dựng thị trường cần diễn ra giữa hai kỳ DANAFF, còn Liên hoan là nơi giới thiệu, kết nối và kiểm chứng kết quả.

Một lộ trình có thể bắt đầu từ việc xây dựng đầu mối hỗ trợ đoàn phim, cơ sở dữ liệu bối cảnh và dịch vụ; củng cố Industry Connect và cơ chế theo dõi đối tác; mở chương trình thực tập gắn với DANAFF Talents.

Sau đó, thành phố thử nghiệm hỗ trợ một số dự án khảo sát hoặc sản xuất, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp địa phương và tổ chức hoạt động điện ảnh định kỳ cho công chúng.

Quan trọng hơn, quá trình này cần được đo lường bằng những kết quả cụ thể: số dự án khảo sát hoặc sản xuất tại địa phương, giá trị dịch vụ được sử dụng, số người được đào tạo có việc làm, số cuộc gặp chuyển thành hợp tác, số hoạt động điện ảnh được duy trì giữa hai kỳ Liên hoan.

Khán giả hào hứng tại DANAFF IV

Sau bốn kỳ DANAFF, Đà Nẵng đã có những điều kiện khởi đầu quan trọng: một liên hoan phim có sức hút, mạng lưới quốc tế ngày càng mở rộng, khán giả hưởng ứng và sự phối hợp giữa chính quyền thành phố với tổ chức nghề nghiệp.

Điều đó chưa đồng nghĩa Đà Nẵng đã có một ngành công nghiệp điện ảnh hoàn chỉnh, nhưng đã mở ra một hướng đi rõ hơn: từ chương trình phim đến khán giả; từ đào tạo đến dự án; từ cuộc gặp đến hợp đồng; từ hình ảnh điểm đến đến quyết định sản xuất và sử dụng dịch vụ địa phương.

Theo cách tiếp cận đó, điện ảnh có thể trở thành một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Đà Nẵng. Giá trị của DANAFF sẽ không chỉ được tính bằng số phim, số khách mời hay số ngày diễn ra Liên hoan, mà ở khả năng để những kết nối, dự án, nhân lực và thị trường tiếp tục vận động sau khi màn chiếu cuối cùng khép lại.

Nếu mỗi kỳ DANAFF tạo thêm những đường nối từ khán giả đến thị trường, từ đào tạo đến dự án, từ cuộc gặp đến hợp đồng, từ trải nghiệm điểm đến đến quyết định sản xuất, thì điện ảnh sẽ không chỉ đến Đà Nẵng trong một kỳ Liên hoan, mà có thể từng bước làm việc, sáng tạo và tạo giá trị tại thành phố quanh năm.