Diễn đàn kinh tế thế giới Davos mở ra kỷ nguyên mới giữa biến động trật tự toàn cầu

Thông tin về Diễn đàn kinh tế thế giới WEF 2026 trên trang chủ. Ảnh: WEF

Hội nghị năm nay diễn ra khi những khác biệt sâu sắc về định hướng chính sách, đặc biệt từ Mỹ, đặt ra câu hỏi về vai trò và tương lai của mô hình hợp tác đa phương mà Davos theo đuổi suốt nhiều thập kỷ.

Theo hãng tin Reuters, sự xuất hiện dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu nghỉ dưỡng trên dãy Alps được xem là biểu tượng rõ nét cho những thách thức đó. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump đi ngược lại tinh thần đồng thuận và đối thoại vốn là nền tảng của WEF, kéo theo hàng loạt động thái gây tranh cãi như sử dụng thuế quan như công cụ trừng phạt, can thiệp quân sự tại Venezuela, đe dọa dùng vũ lực để giành quyền kiểm soát Greenland, cũng như thu hẹp hợp tác quốc tế trong các vấn đề khí hậu, y tế và các thách thức toàn cầu khác.

Căng thẳng còn gia tăng khi chính quyền Mỹ đe dọa truy cứu trách nhiệm hình sự Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang FED Jerome Powell, động thái khiến nhiều thống đốc ngân hàng trung ương trên thế giới phải lên tiếng bảo vệ tính độc lập của chính sách tiền tệ. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang dần nhường chỗ cho một hệ thống nơi các cường quốc ưu tiên lợi ích quốc gia bằng sức mạnh.

WEF lần thứ 56 mang chủ đề “Tinh thần Đối thoại” (A Spirit of Dialogue). Ban lãnh đạo diễn đàn cho rằng trong bối cảnh bất định hiện nay, việc các nhà lãnh đạo gặp gỡ trực tiếp để tìm lối đi chung cho kinh tế và chính trị toàn cầu là điều tối quan trọng. Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc WEF Borge Brende nhấn mạnh đối thoại không phải là một lựa chọn xa xỉ, mà là nhu cầu thiết yếu. Tuy vậy, nhiều ý kiến hoài nghi cho rằng khi Mỹ và Trung Quốc ngày càng tận dụng sức mạnh để phục vụ lợi ích riêng, Davos có nguy cơ trở nên lỗi thời. Theo ông Daniel Woker, cựu đại sứ Thụy Sĩ, trong một thế giới nơi mỗi quốc gia chỉ lo cho mình, rất khó để biện minh cho sự tồn tại của một diễn đàn cổ vũ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Hội nghị năm nay cũng diễn ra trong giai đoạn chuyển giao của chính WEF, sau khi nhà sáng lập Klaus Schwab, nay đã 87 tuổi, rời cương vị Chủ tịch vào tháng 4 năm ngoái. Tổ chức cho biết một cuộc điều tra nội bộ không phát hiện sai phạm nghiêm trọng nào liên quan đến ông Schwab, đồng thời bổ nhiệm Giám đốc điều hành BlackRock Larry Fink và Phó chủ tịch Roche André Hoffmann làm đồng chủ tịch tạm quyền.

Chương trình nghị sự của Davos 2026 được dự báo dày đặc, từ việc ứng phó với cách tiếp cận mới của Mỹ trong việc khẳng định ưu thế tại Tây bán cầu, đến tác động sâu rộng của trí tuệ nhân tạo đối với kinh tế và xã hội. Sự kiện cũng diễn ra ngay sau một thảm kịch nghiêm trọng tại Thụy Sĩ, khi một vụ cháy quán bar tại khu nghỉ dưỡng trượt tuyết khiến 40 người thiệt mạng, phủ bóng không khí trầm lắng lên hội nghị năm nay.

Trong các cuộc họp tiền hội nghị, WEF cố gắng thể hiện sự lạc quan trước những biến động toàn cầu, cho rằng doanh nghiệp đã thích nghi với mức thuế quan cao nhất của Mỹ kể từ thời “Đại suy thoái” và căng thẳng thương mại có dấu hiệu hạ nhiệt vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, khảo sát gần đây của WEF cho thấy hoạt động kinh doanh trở nên khó khăn hơn trong năm qua, trong khi triển vọng hợp tác quốc tế về hòa bình và an ninh tiếp tục ảm đạm.

Sự hiện diện của nhiều lãnh đạo châu Âu tại Davos được theo dõi sát sao, đặc biệt là cách họ phản ứng trước các thách thức từ Mỹ, bao gồm những tuyên bố cứng rắn liên quan đến Greenland và các chỉ trích nhằm vào nỗ lực của châu Âu trong việc siết quản lý các tập đoàn công nghệ Mỹ.

Theo WEF, các tập đoàn dầu khí lớn như Exxon Mobil, Shell, TotalEnergies, Equinor và ENI dự kiến sẽ quay trở lại Davos đông đủ hơn những năm gần đây, khi Tổng thống Trump thúc đẩy chiến lược “thống trị năng lượng” với trọng tâm là khai thác dầu khí, thay vì năng lượng tái tạo.

Một ẩn số khác là mức độ tham gia của Trung Quốc. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh thường cử các quan chức cấp cao tới Davos, song vẫn chưa rõ nước này sẽ xuất hiện với quy mô ra sao tại diễn đàn năm nay.

Davos 2026 không chỉ là nơi thảo luận các vấn đề kinh tế, mà còn là phép thử cho khả năng duy trì đối thoại và hợp tác toàn cầu trong một thế giới ngày càng phân mảnh.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc