Điện Kremlin kêu gọi Nga và Mỹ khẩn trương nối lại đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 20/10 kêu gọi Nga và Mỹ khẩn trương nối lại đối thoại về ổn định chiến lược và kiểm soát vũ khí hạt nhân, cảnh báo việc thiếu vắng khuôn khổ pháp lý dựa trên hiệp ước trong lĩnh vực này đang tạo ra tình hình “cực kỳ nguy hiểm”. Ông Peskov cho rằng các cuộc đàm phán cần sớm được khởi động, dù quá trình thương lượng được dự báo sẽ phức tạp và kéo dài.
Lời kêu gọi được đưa ra sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ hết hiệu lực vào tháng 2/2026 mà không có thỏa thuận gia hạn hoặc văn kiện thay thế. Đây là hiệp ước song phương cuối cùng còn lại đặt giới hạn đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai nước.
Được ký năm 2010 và gia hạn năm 2021, New START giới hạn mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược được triển khai và 700 phương tiện mang phóng được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế minh bạch và kiểm chứng. Sau khi hiệp ước hết hiệu lực, Nga đề xuất hai bên tự nguyện duy trì các giới hạn về số lượng đầu đạn trong thêm một năm để tạo thời gian đàm phán thỏa thuận mới. Tuy nhiên, theo Moskva, Washington chưa đưa ra phản hồi chính thức đối với đề xuất này.
Một vấn đề khác là phạm vi tham gia của các quốc gia trong khuôn khổ kiểm soát vũ khí tương lai. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Trung Quốc cần tham gia bất kỳ thỏa thuận mới nào, trong khi Nga nhấn mạnh phải tính đến năng lực hạt nhân của các thành viên NATO tại châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp.
Ngày 19/10, Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng thảo luận về vũ khí hạt nhân và giải trừ vũ khí hạt nhân với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), dự kiến diễn ra tại Trung Quốc vào tháng tới. Tuy nhiên, khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên này vẫn chưa được xác nhận đầy đủ.
Trong khi đó, Pháp đang thúc đẩy sáng kiến “răn đe mở rộng”, theo đó có thể triển khai vũ khí hạt nhân của nước này tại các quốc gia châu Âu khác. Tháng 3 vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Paris sẽ không tiếp tục công khai quy mô kho vũ khí hạt nhân và nêu kế hoạch tăng số lượng đầu đạn. Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Pháp hiện sở hữu chưa đến 300 đầu đạn hạt nhân. Moskva bày tỏ quan ngại trước những động thái này, cho rằng Nga không thể bỏ qua việc gia tăng thành phần hạt nhân trong năng lực quân sự chung của NATO.
