Điều gì xảy ra tiếp theo ở Trung Đông khi Houthi tham chiến?

Trong bối cảnh Trung Đông liên tục chìm trong bất ổn, sự tham gia ngày càng rõ nét của lực lượng Houthi vào diễn biến khu vực (KV) đã làm gia tăng đáng kể mức độ phức tạp của xung đột. Từ một phong trào vũ trang mang tính nội địa, Houthi đang từng bước chuyển mình thành tác nhân có ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới Yemen, góp phần định hình lại cục diện an ninh KV. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: Nếu xu hướng này tiếp tục, Trung Đông sẽ đi về đâu?

Houthi, còn được gọi Ansar Allah, là phong trào vũ trang xuất phát từ cộng đồng người Hồi giáo Zaidi ở miền Bắc Yemen. Ban đầu họ nổi lên như lực lượng chống lại Chính phủ Yemen và ảnh hưởng của Saudi Arabia, nhưng qua nhiều năm chiến tranh, Houthi đã phát triển thành lực lượng quân sự đáng gờm, kiểm soát phần lớn miền Bắc Yemen, bao gồm cả thủ đô Sanaa. Điều khiến Houthi trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Trung Đông là mối quan hệ gần gũi với Iran. Sau khi chiến tranh nổ ra ở Trung Đông, lực lượng Houthi đã lên tiếng ủng hộ đồng minh trước cuộc tấn công của Mỹ - Israel, không tham gia trực tiếp nhưng cảnh báo rằng họ luôn trong trạng thái sẵn sàng.

Ngày 28/3, Houthi thông báo đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các địa điểm quân sự của Israel. Theo nhà nghiên cứu Farea Al-Muslimi, được AFP dẫn lời cho biết, việc nhóm này tham gia vào cuộc xung đột "đánh dấu sự leo thang nghiêm trọng và đáng lo ngại, có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc chiến vốn đã bất ổn, với những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là đối với sự ổn định KV và thương mại toàn cầu".

Một binh sĩ Houthi điều khiển súng máy trên xe bán tải giữa cuộc biểu tình thể hiện sự đoàn kết với Iran ở Sanaa, Yemen hôm 27/3/2026. Ảnh: EPA

Những năm gần đây, Houthi bắt đầu tham gia vào các hoạt động có tác động trực tiếp đến an ninh KV, đặc biệt là các cuộc tấn công vào tàu thương mại và mục tiêu liên quan đến Israel ở Biển Đỏ. Sự tham gia sâu hơn của Houthi vào các cuộc xung đột Trung Đông có thể làm thay đổi đáng kể cán cân quyền lực.

Thứ nhất, nó tạo thêm áp lực lên Saudi Arabia - đối thủ truyền thống của Houthi. Riyadh vốn đã sa lầy trong cuộc chiến với Yemen nhiều năm nay, vì thế việc Houthi mở rộng hoạt động có thể buộc Saudi Arabia phải phân tán nguồn lực. Do Eo biển Hormuz bị đóng cửa, Saudi Arabia đã chứng kiến các tàu chở dầu phải chuyển hướng đến Cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nhưng đây là cửa ngõ an toàn cuối cùng đối với dầu mỏ của vương quốc này; trường hợp bị phong tỏa, Riyadh có thể từ bỏ lập trường hiện tại là "trung lập thận trọng" và có thể xem xét việc trả đũa.

Thứ hai, Israel cũng phải đối mặt với mặt trận mới từ phía Nam. Nếu trước đây các mối đe dọa chủ yếu đến từ Gaza hoặc Lebanon, thì giờ đây Yemen cũng có thể trở thành điểm nóng, làm gia tăng nguy cơ chiến tranh đa mặt trận, vốn là kịch bản mà Israel luôn tìm cách tránh. Cuối cùng, Mỹ và các đồng minh phương Tây sẽ phải cân nhắc lại chiến lược tại KV. Việc bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đỏ và bảo đảm an ninh cho các tuyến thương mại quốc tế có thể buộc họ phải tăng cường hiện diện quân sự, kéo theo nguy cơ đối đầu trực tiếp với các lực lượng thân Iran.

Một trong những kịch bản đáng lo ngại nhất là sự leo thang thành cuộc chiến KV toàn diện. Khi nhiều bên tham gia - từ các quốc gia đến lực lượng ủy nhiệm - nguy cơ hiểu lầm và tính toán sai lầm tăng lên đáng kể. Chẳng hạn, một cuộc tấn công của Houthi vào tàu thương mại có thể dẫn đến phản ứng quân sự từ Mỹ hoặc các nước phương Tây, từ đó có thể kéo theo sự can thiệp sâu hơn của Iran, tạo thành vòng xoáy leo thang khó kiểm soát.

Không chỉ là vấn đề an ninh, sự tham gia của Houthi khả năng còn gây ra những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng. Việc gián đoạn vận tải qua Biển Đỏ có thể làm tăng chi phí vận chuyển, kéo dài thời gian giao hàng và tạo áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đang phục hồi sau nhiều biến động, bất kỳ cú sốc nào đối với thương mại cũng có thể dẫn đến lạm phát tăng cao và tăng trưởng chậm lại. Điều này khiến xung đột Trung Đông không còn là vấn đề KV mà trở thành mối quan tâm toàn cầu.

PHẠM HỒNG (tổng hợp)