Điều khiến đám cưới người Mường ở Ninh Bình trở thành di sản quốc gia
Đám cưới truyền thống của người Mường ở Yên Sơn (Ninh Bình) không chỉ là nghi lễ kết duyên đôi lứa mà còn là không gian văn hóa đặc sắc, nơi lưu giữ phong tục, tiếng cồng chiêng, làn điệu hát đúm, trang phục và nghệ thuật ứng xử cộng đồng.
Sự giao thoa mạnh mẽ của đời sống hiện đại đã khiến nhiều nghi lễ truyền thống trong đám cưới của người Mường ở xã Quảng Lạc, huyện Nho Quan (cũ) - nay là phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình dần bị mai một. Trước thực tế đó, người dân địa phương đã nỗ lực phục dựng, gìn giữ những giá trị văn hóa từng gắn bó với bao thế hệ.
Nhà trai mang lễ vật sang nhà gái để thưa chuyện cưới xin. Ảnh: N.L
Theo các bậc cao niên, đám cưới Mường xưa là một chuỗi nghi lễ chặt chẽ, gồm nhiều bước như tục “chọc sàn”, dạm ngõ, dạm hỏi, ăn hỏi, nạp tài, lễ cưới và lại mặt. Trong đó, mỗi nghi thức đều thể hiện sự tôn trọng giữa hai gia đình, sự gắn kết của cộng đồng và những chuẩn mực trong đời sống tinh thần của người Mường.
Điểm đặc sắc trong đám cưới truyền thống là tiếng cồng chiêng vang lên trong ngày vui, cùng những màn hát đúm (hát giao duyên) đối đáp giữa nhà trai và nhà gái. Đây không chỉ là hình thức chúc phúc cho đôi vợ chồng trẻ mà còn là cách cộng đồng trao truyền những câu hát, lời ăn tiếng nói và tri thức dân gian.
Đoàn rước dâu với trang phục truyền thống của người Mường. Ảnh: N.L
Khoảng hơn 30 năm trước, những đám cưới Mường vẫn giữ nhiều nét đặc trưng. Chú rể và nam giới lớn tuổi thường mặc áo gụ; cô dâu, các bà, các mẹ và thiếu nữ diện trang phục truyền thống với váy Mường duyên dáng. Các món ăn trong lễ cưới chủ yếu là ẩm thực bản địa, thưởng thức cùng rượu cần trong không khí sum vầy.
Tuy nhiên, theo thời gian, những phong tục này dần phai nhạt. Các đám cưới hiện đại với trang phục, nghi thức phổ biến đã thay thế nhiều nét truyền thống, khiến không gian văn hóa cưới hỏi của người Mường đứng trước nguy cơ bị lãng quên.
Các lễ vật nhà trai mang sang nhà gái. Ảnh: N.L
Năm 2017, bà Bùi Thị Năm (sinh năm 1961), một người con dân tộc Mường ở Yên Sơn, bắt đầu hành trình phục dựng đám cưới truyền thống của dân tộc mình. Với mong muốn giữ lại những giá trị văn hóa đang dần mất đi, bà tự xây dựng kịch bản, sưu tầm tư liệu và đề xuất với các cơ quan chức năng để cùng nghiên cứu, phục dựng.
Đoàn rước dâu nhà trai di chuyển sang nhà gái. Ảnh: N.L
“Ngày trước, ông bà, bố mẹ và chính tôi đều tổ chức cưới theo phong tục truyền thống. Nhưng đến khi con gái tôi lấy chồng thì đám cưới đã theo kiểu hiện đại. Tôi luôn trăn trở và quyết tâm phục dựng lại nét đẹp này để thế hệ sau hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình”, bà Năm chia sẻ.
Các bậc cao niên và đại diện hai họ thực hiện nghi thức dâng lễ và bàn giao dâu rể. Ảnh: N.L
Sau nhiều năm chuẩn bị, đến năm 2023, cùng với sự phối hợp của chính quyền địa phương, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đám cưới truyền thống của người Mường tại Yên Sơn đã được phục dựng sau hơn 30 năm mai một.
Đám cưới người Mường ở Yên Sơn mai một đang dần được gìn giữ, phục dựng. Ảnh: N.L
Theo bà Năm, trong các bước của đám cưới Mường, nghi thức quyết định ngày cưới (người miền xuôi thường gọi là “đi chơi nhà”) có ý nghĩa quan trọng. Khi nhà gái đồng thuận, nhà trai chuẩn bị các lễ vật như rượu, gà, bánh chưng, bánh sừng bò để tiến hành các nghi lễ tiếp theo.
Không gian đám cưới truyền thống còn thể hiện rõ vai trò của cộng đồng. Các bậc cao niên, đại diện hai họ cùng tham gia thực hiện nghi thức dâng lễ, bàn giao dâu rể; họ hàng, làng xóm cùng chung vui qua tiếng cồng chiêng, lời hát giao duyên và những mâm cỗ truyền thống.
Đại diện nhà trai và nhà gái chào hỏi nhau trong lễ cưới. Ảnh: N.L
Niềm vui của cộng đồng người Mường ở Yên Sơn càng được nhân lên khi đám cưới truyền thống của địa phương được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Quốc gia về Di sản văn hóa phi vật thể, thuộc loại hình Tập quán xã hội và tín ngưỡng vào đầu năm 2026.
Đám cưới truyền thống của người Mường là một chuỗi nghi lễ mang đậm bản sắc văn hóa. Ảnh: N.L
Người Mường ở Yên Sơn có nguồn gốc từ Mường Vang (Hòa Bình cũ), di cư đến vùng đất này cách đây khoảng 300-400 năm. Qua nhiều thế hệ, đám cưới truyền thống đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa, phản ánh quan niệm về gia đình, cộng đồng và sự gắn kết giữa con người với quê hương.
Đám cưới không chỉ là việc kết duyên đôi lứa mà còn là nghi lễ gắn kết cộng đồng sâu sắc. Ảnh: N.L
Giá trị đặc biệt của di sản này nằm ở sự kết hợp giữa nghi lễ cưới hỏi, nghệ thuật hát đúm, văn hóa cồng chiêng và ẩm thực “cỗ lá” đặc trưng. Việc phục dựng và gìn giữ đám cưới truyền thống không chỉ giúp bảo tồn bản sắc của người Mường mà còn góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa của tỉnh Ninh Bình trong dòng chảy hội nhập hiện nay.
Tin nóng
Theo thông tin trên trang web của Turkish Airlines, các tuyến bay mới sẽ kết nối thủ đô Moskva (Nga) với La Habana (Cuba), thông qua điểm quá cảnh ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ).
Một buổi chiều nước ròng cuối tháng Bảy, gió đầu nguồn sông Tiền mang hương phù sa len qua bụi điên điển vàng rực ven sông. Trước hiên nhà, ông Bảy Hổ - người đã đi gần trọn thế kỷ - lặng lẽ vuốt chiếc roi trâu nhẵn bóng mồ hôi. Câu hỏi hồn nhiên của đứa cháu nội về những mùa nước nổi ngày xưa đưa ông trở về một thời mưu sinh lênh đênh, khắc nghiệt nhưng ấm áp nghĩa tình. Đó không chỉ là câu chuyện của mùa len trâu, mà còn là ký ức về đất, về nước, về người, về một miền quê in đậm dấu ấn từ những mùa nước lũ.
Ngày 14.8.1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng khai mạc tại Tân Trào, bàn và quyết định những vấn đề quan trọng để phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. N sự kiện đáng chú ý khác cũng diễn ra vào ngày 14.8, ghi dấu trong lịch sử cách mạng, báo chí, văn hóa, thể thao và kiến trúc thế giới.
Tối 13/8, Nhà hát Cải lương Hà Nội chính thức công diễn vở cải lương Người con gái Hà Thành. Tác phẩm tiếp nối chuỗi sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội, góp phần làm phong phú đời sống sân khấu và từng bước xây dựng những sản phẩm văn hóa đặc sắc phục vụ công chúng, du khách.
Hơn cả một công trình tôn giáo thuần túy, Nhà thờ Đức Bà ở TP.HCM là chứng nhân lịch sử thầm lặng và biểu tượng văn hóa, trước kia nó được gọi là Nhà thờ Sài Gòn.
Không cần tìm kiếm những 'siêu thực phẩm' đắt tiền, một số loại rau củ quen thuộc cũng có thể tạo nên chế độ ăn cân bằng, lành mạnh cho gia đình bạn.
Tin mới
Lũng Nọi là một xóm nhỏ thuộc thôn Tô Hiệu, xã Bình Gia. Nơi đây, từ thời kỳ tiền khởi nghĩa đã sớm hình thành các cơ sở cách mạng trung kiên. Đồng bào ở đây một lòng theo cách mạng, ủng hộ giúp đỡ cán bộ hoạt động bí mật trên địa bàn, góp phần to lớn vào thành công của cách mạng tháng Tám năm 1945.
Trong khuôn khổ Ngày quốc tế Thanh niên 2026, nhóm sinh viên thực hiện dự án "Planet My Homeland - Địa cầu quê tôi Gen 2" đã mang thông điệp về hòa bình, đối thoại và sự kết nối của người trẻ đến không gian giao lưu tại Hà Nội.
Xã Sơn Kim 1 được ví như "viên ngọc xanh" nơi đại ngàn phía tây Hà Tĩnh khi sở hữu cảnh quan hùng vĩ, nguyên sơ và ẩm thực đặc sắc, mở ra nhiều trải nghiệm hấp dẫn cho du khách.
Hoàng tử bé không chỉ tồn tại trên những trang sách. Nhiều địa danh ngoài đời được cho là đã trở thành chất liệu để Saint-Exupéry tạo nên thế giới của mình.
Muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam không chỉ cần mạnh về kinh tế và năng lực bảo vệ chủ quyền, mà còn cần một nền văn hóa biển mạnh, đủ sức trở thành nguồn lực phát triển, sức mạnh mềm và những “cột mốc chủ quyền” bền vững trong lòng mỗi người Việt Nam.
Chiêng trống nổi lên. Dập dìu theo vũ điệu tâng tung da dá, các già làng Cơ Tu đại diện đồng bào địa phương trên địa bàn xã Tây Giang cùng hò reo, khấp khởi trong niềm vui hội làng. Với chủ đề “Tây Giang ngày mới - Giai điệu ngày mùa”, ngày hội tái hiện nghi thức mừng lúa mới, tạo ra không gian “bữa cơm chung” ấm áp sau một năm sáp nhập.
Báo Guardian đưa tin, giá phòng khách sạn đã tăng vọt tại các thành phố lớn ở châu Âu "ăn theo" sự kiện nhật thực toàn phần vào chiều 12/8 (tức đêm 12/8 giờ Việt Nam). Đây là lần đầu tiên hiện tượng thiên văn này có thể quan sát được từ lục địa già kể từ năm 1999…
Trong ký ức của cụ Đàm Yên, 101 tuổi đời, 78 năm tuổi Đảng, hiện sinh sống tại thôn Phai Rọ, xã Tân Đoàn, những năm tháng tham gia cách mạng thời tiền khởi nghĩa vẫn còn vẹn nguyên. Khi ấy, cụ tham gia các hội Cứu quốc, cùng Nhân dân địa phương góp sức gây dựng và phát triển phong trào cách mạng trên địa bàn.