Điều Mỹ muốn 'che giấu'

Đường phố Tehran trong lệnh ngừng bắn. Ảnh: Reuters.

Theo Reuters, ngày 26/5, Iran lên tiếng cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào khu vực gần eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh động thái của Mỹ có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực chấm dứt xung đột.

Iran duy trì thái độ cứng rắn

Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc không kích của Mỹ tại miền Nam Iran trong ngày 25/5 là “sự vi phạm nghiêm trọng” đối với lệnh ngừng bắn mong manh đã kéo dài gần 7 tuần.

Phía Mỹ nói các cuộc tấn công chỉ mang tính phòng vệ, nhằm vào các bệ phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang tìm cách rải thủy lôi.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả các cuộc không kích của Mỹ. Lực lượng này cho biết hệ thống phòng không Iran đã bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ, đồng thời khai hỏa vào một tiêm kích và một UAV khác bị cho là đã xâm nhập không phận Iran.

Tàu hàng neo đậu gần eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Theo truyền thông Iran, trưởng đoàn đàm phán Mohammad Baqer Qalibaf vừa trở về từ Doha sau khi tiến hành đàm phán thông qua trung gian Qatar, nhằm thúc đẩy yêu cầu giải phóng khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.

Hãng thông tấn Fars dẫn một nguồn tin cho biết vấn đề tài sản phong tỏa của Iran đang là trở ngại cuối cùng của thỏa thuận. Trong khi đó, hãng tin ISNA nhận định các cuộc đàm phán tại Qatar diễn ra “khá tích cực”.

Theo các nguồn tin Iran, thỏa thuận ban đầu mà Mỹ và Iran hướng tới sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày và có thể mang lại một phần hỗ trợ tài chính cho Iran. Những vấn đề khó đàm phán hơn, như chương trình hạt nhân Iran, sẽ được thảo luận ở các vòng đối thoại sau.

Mỹ mềm mỏng và lộ điểm yếu

Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), các cuộc không kích vừa được Mỹ thực hiện ở miền Nam Iran nhằm mục đích “tự vệ”, để “bảo vệ lực lượng Mỹ trước các mối đe dọa do lực lượng Iran gây ra”.

Theo New York Times, một quan chức quân sự cấp cao của Mỹ cho biết các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran đã đe dọa gần hai chục tàu chiến Hải quân Mỹ, bao gồm hai tàu sân bay và các tàu hộ tống đang hoạt động tại vịnh Oman và biển Arab. Các tàu này hiện diện nhằm thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào cảng Iran.

Bên cạnh đó, một số tàu của Iran bị cho là đang “tìm cách gài thủy lôi” tại eo biển Hormuz. Phía Mỹ xem đây là hành động khiêu khích nghiêm trọng, đặc biệt trong bối cảnh hai bên đang tiến gần tới các cuộc đàm phán hòa bình thực chất.

Đòn tấn công mới nhất của Mỹ vào miền Nam Iran, khu vực gần eo biển Hormuz, đang thu hút sự quan sát và phân tích của giới chuyên gia. Ảnh: Reuters.

Theo CNN, phản ứng của hai bên trước đòn tấn công mới nhất của Mỹ vào miền nam cho thấy nhiều điều.

Tehran cáo buộc các cuộc không kích của Mỹ là hành động “vi phạm” lệnh ngừng bắn một cách trắng trợn, đồng thời đe dọa đáp trả.

Trong khi đó, phía Mỹ khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn “đang tiếp tục được duy trì”, dù Washington cáo buộc Iran là bên phát tín hiệu gây hấn.

Phát ngôn viên CENTCOM, đại úy Tim Hawkins, khẳng định: “Bộ Chỉ huy Trung tâm sẽ tiếp tục bảo vệ lực lượng Mỹ trong khi vẫn thể hiện sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra”.

Theo CNN, cách phản ứng hiện tại cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang rất muốn sớm kết thúc chiến sự, nhưng chính yếu tố tâm lý có thể làm suy giảm vị thế của Mỹ trong đàm phán.

Trong khi phản ứng của Iran vẫn mang tính cứng rắn, phản ứng của Mỹ lại mềm mỏng. Ngoài việc CENTCOM khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn “đang được duy trì”, Ngoại trưởng Marco Rubio hai lần tìm cách né tránh câu hỏi của phóng viên xoay quanh các cuộc tấn công mới nhất của Mỹ vào miền Nam Iran.

Lần đầu được hỏi, ông Rubio chuyển sang nói về các cuộc đàm phán hòa bình. Lần thứ hai được hỏi, ông Rubio chọn đề cập tới sự cần thiết phải mở lại eo biển Hormuz. Nhìn chung, ông tránh đề cập trực diện tới các cuộc tấn công, đây là cách để tránh làm nóng tình hình.

Các diễn biến hiện tại gợi nhớ tới hai sự kiện diễn ra hồi đầu tháng 5.

Trong sự kiện đầu tiên, ngày 5/5, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết Iran đã 9 lần nổ súng vào tàu thương mại, bắt giữ hai tàu container và thực hiện “hơn 10” vụ tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ.

Tuy nhiên, ông Caine lập tức nói thêm rằng tất cả các vụ việc đều “chưa vượt ngưỡng để Mỹ tái khởi động các chiến dịch tác chiến quy mô lớn”. Ông mô tả đây chỉ là các hoạt động quân sự “cường độ thấp”.

Khi được hỏi liệu lệnh ngừng bắn có còn hiệu lực hay không, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định là lệnh ngừng bắn chưa kết thúc.

Có thời điểm, chính quyền ông Trump còn định tiến hành chiến dịch tự do hàng hải trên eo biển Hormuz, đồng thời tách biệt những gì xảy ra tại eo biển Hormuz với chiến dịch quân sự Cơn thịnh nộ dữ dội.

Khi đó, phía Mỹ cũng kêu gọi Iran “hành động thận trọng” và đảm bảo các hành động quân sự không vượt qua “giới hạn” vi phạm lệnh ngừng bắn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tham gia lễ đặt vòng hoa tại Mộ Chiến sĩ Vô danh ở Nghĩa trang Quốc gia Arlington, bang Virginia, Mỹ, ngày 25/5. Ông Trump được cho là đang rất nóng lòng đạt được thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến sự. Ảnh: Reuters.

Trong sự kiện thứ hai xảy ra vài ngày sau, Mỹ tiến hành không kích các cơ sở quân sự mà Washington cho là liên quan tới các vụ tấn công nhằm vào tàu chiến Mỹ ở eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tiếp tục nỗ lực hạ thấp mức độ nghiêm trọng của sự việc.

“Lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, vẫn còn hiệu lực”, ông nhấn mạnh với ABC News trong ngày 7/5, đồng thời mô tả các cuộc không kích mới của Mỹ chỉ là “cú đánh nhẹ”.

Hiện tại, mọi việc cũng diễn ra tương tự: Chính quyền ông Trump tiếp tục trấn an dư luận rằng lệnh ngừng bắn vẫn tồn tại. Nhưng Iran khẳng định thỏa thuận ngừng bắn đã bị Mỹ vi phạm. Iran tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả, đồng thời nhấn mạnh việc hỏa lực Iran nhằm vào tiêm kích và UAV Mỹ là “đòn đáp trả tương xứng”.

Ngoài ra, hiện còn có một thực tế: Iran tiếp tục kiểm soát chặt eo biển Hormuz. Khi ông Trump công bố lệnh ngừng bắn hôm 8/4, ông từng khẳng định rõ ràng rằng thỏa thuận này chỉ tồn tại nếu Iran mở lại eo biển Hormuz.

Khi đó, trong bài đăng trên mạng xã hội, ông từng viết: “Với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz hoàn toàn, ngay lập tức và tuyệt đối an toàn, tôi đồng ý đình chỉ hoạt động ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần”.

Tuy nhiên, việc mở lại eo biển một cách “hoàn toàn, ngay lập tức và tuyệt đối an toàn” như ông Trump yêu cầu đã không xảy ra. Sau 7 tuần ngừng bắn, eo biển Hormuz vẫn trong tình trạng “tắc nghẽn”.

Việc liên tục khẳng định lệnh ngừng bắn đang có hiệu lực, đồng thời giảm nhẹ các động thái căng thẳng của đôi bên, cho thấy chính quyền ông Trump đang nỗ lực ngăn chiến sự bùng phát trở lại, đồng thời nóng lòng đạt được một thỏa thuận.

Ông Trump đã nhiều lần bỏ qua các thời hạn do chính mình đặt ra trong vấn đề Iran, đồng thời tránh nối lại hoạt động tấn công quy mô lớn, dù ông vẫn thường xuyên đưa ra cảnh báo cứng rắn.

Theo CNN, cách tiếp cận này đang tiết lộ vị thế mới của Washington trong đàm phán với Iran. Iran vẫn cứng rắn, Mỹ chọn mềm mỏng. Mỹ có thể đã rất nóng ruột, còn Iran vẫn đang bình tĩnh. Cách phản ứng khác biệt của đôi bên trước diễn biến mới nhất là một tín hiệu quan trọng.

Dù vậy, có một thực tế khá phổ quát trong cuộc sống nói chung: Dục tốc thường bất đạt. Nóng lòng đạt được điều gì đó có thể vô tình khiến mục tiêu càng trở nên xa tầm tay.

Tiêm kích F/A-18 Super Hornet ngăn chặn tàu chở dầu Iran Tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải quân Mỹ đã tấn công trực diện vào hệ thống ống khói của hai tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman. Đòn tấn công này đã vô hiệu hóa cả con tàu ngay trước khi tiến vào cảng.