Điệu trống quân Điếu Ngao còn vang mãi

Làng Điếu Ngao ở phường Nam Đông Hà, là một trong những ngôi làng cổ có lịch sử hình thành hơn 500 năm và được ví như một “ngôi làng giữa lòng phố”, mang đậm dấu ấn văn hóa độc đáo của vùng đất Quảng Trị, vừa hiện đại, vừa lưu giữ trọn vẹn mạch nguồn văn hóa có từ lâu đời. Trong hành trình khai hoang, mở đất hàng trăm năm về trước, những thế hệ tiền nhân đã dốc lòng khai phá từng tấc đất, gây dựng nên một làng quê Điếu Ngao trù phú với những giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền qua bao thế hệ.

Ông Hoàng Sung, Trưởng ban điều hành làng Điếu Ngao, phường Nam Đông Hà, cho biết: “Hàng trăm năm về trước, khi vùng đất này còn là chốn hoang sơ, các thế hệ tiền nhân đã không quản ngại gian khổ, dốc lòng khai sơn lập địa để gieo mầm sống và dựng xây nên làng Điếu Ngao. Trải bao biến thiên của lịch sử, làng Điếu Ngao hôm nay là một ngôi làng vừa mang nhịp sống hiện đại của phố phường Nam Đông Hà, vừa giữ trọn vẹn mạch nguồn văn hóa truyền thống có từ lâu đời”.

Tiếng trống quân Điếu Ngao ra đời gắn liền với thời kỳ khai hoang, lập làng - Ảnh: A.T

Theo các vị cao niên của làng kể lại, trong những ngày trọng đại của làng Điếu Ngao như ngày hội làng hay những dịp bái tạ tiền nhân, không thể thiếu vắng tiếng trống quân. Đó không chỉ là một nhạc cụ nghi lễ, mà là “linh hồn”, là tiếng nói tâm linh kết nối nhiều thế hệ người dân Điếu Ngao.

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất cổ Điếu Ngao, ông Hoàng Huệ cho biết gia đình ông có truyền thống lâu đời gắn bó với tiếng trống quân của làng. Đối với ông, ký ức tuổi thơ gắn liền với hình ảnh ông nội và cha mình tận tụy truyền dạy cách đánh trống quân cho nhiều thế hệ học trò trong làng.

“Trong trí nhớ của tôi, hình ảnh ông nội rồi đến cha tôi kiên trì dạy trống quân cho các thế hệ học trò trong làng không bao giờ phai nhạt. Ngày ấy, cứ mỗi độ chuẩn bị đến hội làng hay lễ bái tạ tiền nhân, sân nhà tôi lại rộn rã tiếng cười nói của trai làng đến học trống. Ông và cha tôi nghiêm khắc lắm, từng dáng đứng, cách cầm dùi, cho đến từng nhịp gõ sao cho tiếng trống phát ra phải vừa uy nghiêm, vừa trầm hùng”.

Tiếng trống quân Điếu Ngao vang lên như lời thỉnh cầu gửi đến đất trời, là lời nhắc nhở mỗi người con về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Trong những ngày hội làng, tiếng trống quân giòn giã như lời hiệu triệu, thúc giục, thắt chặt tình đoàn kết xóm làng để con cháu cùng hướng về cội nguồn. Nhịp trống ấy dồn dập, hào hùng như tái hiện bước chân mở cõi của tiền nhân, như chạm vào chiều sâu tâm thức, thức tỉnh niềm tự hào nguồn cội thiêng liêng của mỗi người dân Điếu Ngao. Để rồi dù đi đâu, ở đâu, chỉ cần nghe nhịp trống quân vang lên, ai cũng thấy lòng mình ấm lại trong tình quê, nghĩa xóm thân thương.

Ông Hoàng Sung, Trưởng ban điều hành làng Điếu Ngao, phường Nam Đông Hà, nói thêm: “Theo sử sách và lời các vị cao niên truyền lại, tiếng trống quân của làng Điếu Ngao ra đời gắn liền với thời kỳ khai hoang, lập làng hơn 500 năm trước. Trong hành trình đầy gian khổ của các thế hệ tiền nhân, tiếng trống quân ban đầu có vai trò thúc giục con em trong làng ra trận, là tiếng gọi của tinh thần đoàn kết, kết nối cộng đồng nơi vùng đất mới. Giữa nhịp sống đô thị hiện đại hôm nay, tiếng trống quân vẫn ngân vang như lời nhắc nhở con cháu về cội nguồn và bản sắc văn hóa không bao giờ phai nhạt”.

Ông Hoàng Dũng, ở làng Điếu Ngao, phường Nam Đông Hà, xúc động nhớ lại: “Ngày còn nhỏ, mỗi lần đến ngày hội lớn của làng là lũ trẻ chúng tôi nôn nao, háo hức, mất ăn mất ngủ để đón xem màn trình diễn trống quân. Khi tiếng trống vừa cất lên, nhịp đầu uy nghiêm, nhịp sau dồn dập, vang rền cả một góc sân đình, trong lòng bất cứ ai cũng trào dâng một cảm giác thiêng liêng khó tả.

Hình ảnh các cụ, các anh thanh niên tay cầm dùi nhún nhảy theo từng nhịp trống đã in sâu vào tâm trí tôi từ bé. Mấy chục năm trôi qua, làng Điếu Ngao giờ đã lên phố, nhưng mỗi lần nghe lại nhịp trống quân, cảm giác nôn nao, háo hức của đứa trẻ năm nào trong tôi lại vẹn nguyên như mới hôm qua”.

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng trống quân vẫn ngân vang như lời nhắc nhở con cháu về cội nguồn - Ảnh: A.T

Hơn 500 năm kể từ ngày dựng đất lập làng, trải qua bao biến thiên của lịch sử, tiếng trống quân vẫn sống mãi trong tâm thức nhiều thế hệ người dân Điếu Ngao. Trong nhịp sống hôm nay, chính nhờ sự tâm huyết gìn giữ của các bậc cao niên và sự tiếp nối của thế hệ trẻ, tiếng trống quân Điếu Ngao vẫn rộn rã vang xa, là niềm tự hào bền bỉ của dân làng Điếu Ngao. Tiếng trống ấy không chỉ vọng về từ quá khứ, mà còn được tiếp nối ở hiện tại, để ngôi làng cổ giữa lòng phố thị vẫn mang đậm nét văn hóa Việt.

Giữa nhịp sống hiện đại, việc bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của làng quê không chỉ gìn giữ ký ức hay nếp cũ, mà chính là nuôi dưỡng và khẳng định bản sắc riêng của mỗi làng quê, nơi “mạch ngầm” di sản bồi đắp cho tâm hồn và thắp sáng niềm tự hào dân tộc qua từng thế hệ.

Ông Hoàng Dũng, ở làng Điếu Ngao, phường Nam Đông Hà, cho rằng: “Tiếng trống quân là di sản văn hóa quý báu của cha ông để lại. Chúng tôi may mắn được lớn lên trong nhịp trống ấy, nên càng thấy rõ trách nhiệm của mình đối với mai sau. Điều tôi mong mỏi nhất bây giờ là thế hệ trẻ của làng Điếu Ngao sẽ tiếp nối được truyền thống của cha ông. Mong rằng các cháu không chỉ nghe, mà phải yêu, phải tự hào và học đánh trống quân. Giữ được tiếng trống là giữ được cái gốc của làng. Tôi tin rằng với sự tâm huyết của thế hệ đi trước và niềm tự hào của các bạn trẻ, tiếng trống quân Điếu Ngao sẽ còn vang xa qua nhiều thế hệ nữa”.

Giữa dòng chảy của cuộc sống hiện đại, việc duy trì nghi lễ truyền thống và tiếng trống cội nguồn chính là cách người Điếu Ngao giữ gìn ngọn lửa văn hóa quê hương không bao giờ tắt, để ngôi làng giữa phố hôm nay vẫn thấm đẫm cốt cách văn hóa Việt, đậm đà đạo lý nghĩa tình và vững vàng bước tiếp cùng thời gian.