Định danh bất động sản: Liều 'vắc-xin' cho thị trường minh bạch

Từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường

Thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn thay đổi quan trọng khi hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản chính thức áp dụng cơ chế cấp mã định danh điện tử cho từng tài sản.

Theo quy định mới, từ 1/3/2026, mỗi bất động sản, từ nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư đến sản phẩm trong các dự án phát triển đô thị, sẽ được gắn một mã định danh riêng. Mã này được hình thành tự động trên hệ thống dữ liệu do Bộ Xây dựng quản lý và chứa các thông tin cơ bản liên quan đến tài sản như loại hình, vị trí, diện tích, tình trạng pháp lý cũng như một số dữ liệu quan trọng khác.

Việc thiết lập hệ thống mã định danh được xem như bước khởi đầu để xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về bất động sản. Ảnh minh họa

Trong nhiều năm qua, sự thiếu hụt thông tin minh bạch được xem là một trong những điểm yếu của thị trường bất động sản Việt Nam. Không ít giao dịch được thực hiện dựa trên những nguồn tin rời rạc hoặc chưa được xác thực, khiến người mua nhà gặp nhiều rủi ro khi tiếp cận thị trường.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết, việc xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường và cấp mã định danh cho từng bất động sản sẽ giúp thị trường minh bạch hơn. Khi thông tin về dự án và giao dịch được quản lý tập trung, nhà đầu tư và người mua nhà có thể tiếp cận dữ liệu chính xác hơn để đưa ra quyết định.

Không chỉ dừng lại ở việc định danh tài sản, hệ thống dữ liệu quốc gia cũng sẽ quản lý thông tin liên quan đến chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Theo đó, mỗi chứng chỉ sẽ được gắn với một mã nhận diện riêng trong hệ thống, qua đó giúp cơ quan quản lý theo dõi hoạt động của lực lượng môi giới.

Đặc biệt, khi lực lượng môi giới bất động sản phát triển mạnh trong những năm gần đây, việc quản lý thông tin hành nghề được xem là cần thiết. Thực tế cho thấy, vẫn tồn tại không ít trường hợp môi giới hoạt động tự phát, thiếu chứng chỉ hoặc cung cấp thông tin chưa chính xác, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người mua nhà cũng như sự ổn định của thị trường. Việc tích hợp dữ liệu chứng chỉ hành nghề vào hệ thống quản lý được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp của hoạt động môi giới, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý giám sát tốt hơn các giao dịch phát sinh trên thị trường.

Kỳ vọng hạn chế sốt đất và đầu cơ

Ngoài mục tiêu minh bạch hóa thông tin, cơ chế định danh bất động sản còn được kỳ vọng sẽ góp phần giảm bớt các hoạt động đầu cơ. Thực tế, thị trường bất động sản tại nhiều địa phương từng chứng kiến những đợt tăng giá đột biến chỉ trong thời gian ngắn. Không ít trường hợp giá đất tăng nhanh do những thông tin liên quan đến quy hoạch hoặc hạ tầng, dù nhiều thông tin trong số đó chưa được kiểm chứng rõ ràng.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là việc thiếu dữ liệu công khai và đáng tin cậy. Khi thông tin về dự án, quy hoạch hoặc giá giao dịch thực tế chưa được cập nhật đầy đủ, thị trường dễ bị tác động bởi tin đồn hoặc các hoạt động tạo “sóng” giá.

Do đó, việc xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất về bất động sản được xem là công cụ quan trọng giúp tăng cường khả năng giám sát thị trường. Khi các giao dịch được ghi nhận và cập nhật trong hệ thống dữ liệu chung, cơ quan quản lý có thể theo dõi diễn biến thị trường sát hơn và phát hiện sớm những biến động bất thường.

Ở góc độ nhà đầu tư, việc tiếp cận nguồn thông tin rõ ràng cũng giúp giảm bớt tâm lý đầu tư theo tin đồn, chạy theo đám đông (FOMO). Việc xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản là điều kiện quan trọng để thị trường phát triển bền vững. Khi dữ liệu thị trường rõ ràng, các quyết định đầu tư sẽ dựa nhiều hơn vào giá trị thực của tài sản thay vì những kỳ vọng mang tính đầu cơ.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng cho rằng việc định danh bất động sản khó có thể ngay lập tức chấm dứt tình trạng đầu cơ. Thị trường bất động sản vốn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như quy hoạch, hạ tầng, chính sách tín dụng cũng như tâm lý của nhà đầu tư.

Do đó, để cơ chế định danh phát huy hiệu quả, việc triển khai cần được thực hiện đồng bộ với các công cụ quản lý khác như chính sách thuế, tín dụng và kiểm soát quy hoạch. Khi những yếu tố này được kết hợp với hệ thống dữ liệu minh bạch, thị trường bất động sản sẽ có điều kiện vận hành ổn định và bền vững hơn.