Định hình khung pháp lý cho hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học

Cô trò Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ) trong giờ học.

Hành lang pháp lý đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên.

Từ góc độ đơn vị đồng hành cùng nhà trường trong triển khai các chương trình giáo dục, ông Nguyễn Tiến Trình - Tổng Giám đốc iSMART Education đánh giá cao việc Bộ GD&ĐT xây dựng dự thảo Thông tư nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học.

Theo ông Nguyễn Tiến Trình, điểm đáng chú ý là dự thảo bước đầu làm rõ nguyên tắc tổ chức, trách nhiệm quản lý và các điều kiện triển khai đối với các hoạt động giáo dục tăng cường. Điều này giúp nhà trường có cơ sở thuận lợi hơn trong xây dựng, tổ chức các hoạt động đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của học sinh.

Ông Nguyễn Tiến Trình cũng đánh giá cao việc dự thảo ghi nhận các lĩnh vực đang trở thành nhu cầu thiết yếu của người học trong bối cảnh mới như ngoại ngữ, AI, STEM/STEAM, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và phát triển kỹ năng. Đây là những năng lực quan trọng giúp học sinh thích ứng với yêu cầu của thời đại chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

“Một điểm tích cực khác là dự thảo tạo điều kiện để các nhà trường tiếp cận, kết nối hiệu quả hơn với các nguồn lực chuyên môn phù hợp nhằm mở rộng cơ hội học tập cho học sinh dưới sự quản lý của nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục.

Ở góc độ người học, dự thảo góp phần bảo đảm tính ổn định trong quá trình tiếp cận các hoạt động giáo dục tăng cường đã và đang đáp ứng tốt nhu cầu thực tế của học sinh, đồng thời tạo thêm cơ hội để các em được phát triển năng lực toàn diện theo tinh thần của Chương trình GDPT 2018”, ông Nguyễn Tiến Trình nhận định.

Nghiên cứu dự thảo Thông tư, bà Trần Thị Bích Hạnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ) nhấn mạnh điểm đáng chú ý là dự thảo đã phân biệt rõ hoạt động giáo dục tăng cường với dạy thêm, học thêm, giúp nhà trường có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn khi tổ chức hoạt động bổ trợ cho học sinh. Nhà trường được phép tổ chức các hoạt động đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học, như bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh còn hạn chế về năng lực học tập, tăng cường ngoại ngữ, tin học, kỹ năng sống, STEM, nghệ thuật, thể thao...

Dự thảo Thông tư quy định rõ, việc tổ chức phải dựa trên nhu cầu tự nguyện của học sinh và phụ huynh, góp phần bảo đảm quyền lựa chọn của người học. Cùng với đó, làm rõ trách nhiệm của nhà trường, giáo viên và các bên liên quan trong xây dựng kế hoạch, quản lý tài chính, công khai thông tin, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình triển khai.

“Trước đây, nhiều cơ sở giáo dục có nhu cầu tổ chức các lớp phụ đạo, bồi dưỡng hoặc câu lạc bộ nhưng còn lúng túng về cơ sở pháp lý. Dự thảo giúp nhà trường có căn cứ rõ ràng hơn để tổ chức các hoạt động này theo hướng công khai, minh bạch và đúng quy định.

Dự thảo cũng tạo điều kiện để học sinh được hỗ trợ phù hợp với năng lực, nhu cầu và sở thích cá nhân, thay vì chỉ tham gia các hoạt động trong chương trình chính khóa; đồng thời, góp phần giảm áp lực cho giáo viên, nhà trường trong tổ chức các hoạt động hỗ trợ học tập, tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý”, bà Trần Thị Bích Hạnh đánh giá thêm.

Cần thiết xây dựng hành lang pháp lý cho các hoạt động giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học.

Tránh biến tướng, bảo đảm quyền lựa chọn của người học

Từ thực tiễn tại cơ sở, bà Trần Thị Bích Hạnh đề xuất cần quy định cụ thể hơn về mức thu, nguyên tắc thu - chi và cơ chế quản lý tài chính để bảo đảm thống nhất trong quá trình thực hiện, tránh tình trạng mỗi địa phương hoặc mỗi trường áp dụng một cách khác nhau. Bên cạnh đó, cần hướng dẫn rõ về hồ sơ chuyên môn đối với các hoạt động này theo hướng bảo đảm chặt chẽ nhưng không làm phát sinh thêm nhiều loại hồ sơ, tạo điều kiện để nhà trường tập trung cho công tác chuyên môn.

Ngoài ra, cần có tiêu chí rõ ràng để xác định nhu cầu của người học, tránh tổ chức tràn lan hoặc biến tướng thành dạy thêm, học thêm bắt buộc. Việc quy định số tiết tối đa đối với các hoạt động giáo dục tăng cường cũng là cần thiết nhằm bảo đảm học sinh không bị quá tải.

Bà Hạnh cũng đề xuất ưu tiên cơ chế hỗ trợ đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn để các em vẫn có cơ hội tham gia các hoạt động cần thiết; đồng thời khuyến khích các nhà trường phát triển những hoạt động chú trọng rèn luyện kỹ năng, năng lực thực hành và trải nghiệm sáng tạo, thay vì chỉ tập trung bổ sung kiến thức văn hóa.

Để các hoạt động giáo dục tăng cường phát huy hiệu quả và hạn chế những biểu hiện chưa phù hợp trong quá trình triển khai, ông Nguyễn Tiến Trình nhấn mạnh đầu tiên việc bảo đảm tính tự nguyện thực chất của người học và phụ huynh. Các thông tin về mục tiêu, nội dung, thời lượng, học liệu, kinh phí cần được công khai, minh bạch để phụ huynh, học sinh có đầy đủ cơ sở lựa chọn phù hợp với nhu cầu của mình.

Cùng với đó, cần tiếp tục tạo điều kiện để nhà trường tiếp cận các nguồn lực chuyên môn phù hợp phục vụ nâng cao chất lượng giáo dục. Trong bối cảnh nhu cầu học ngoại ngữ, công nghệ số, AI, STEM, các kỹ năng mới ngày càng gia tăng, việc huy động đội ngũ chuyên gia, giáo viên và các tổ chức có năng lực sẽ góp phần mở rộng cơ hội học tập cho học sinh và hỗ trợ nhà trường thực hiện các mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Tiến Trình đồng thời cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện công tác thẩm định và giám sát chất lượng chương trình. Bên cạnh quy định rõ trách nhiệm của các đơn vị triển khai, có thể nghiên cứu bổ sung tiêu chí chuyên môn phù hợp đối với hoạt động thẩm định học liệu, chương trình và đội ngũ thực hiện; đồng thời bảo đảm quy trình đánh giá được thực hiện khách quan, minh bạch, nhất quán giữa các địa phương.

Cuối cùng, cần bảo đảm tính khả thi, tính ổn định trong quá trình triển khai chính sách. Đối với những hoạt động giáo dục tăng cường đã và đang đáp ứng tốt nhu cầu của học sinh, có thể nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp phù hợp nhằm bảo đảm sự liên tục trong quá trình học tập, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch triển khai lâu dài.

“Chúng tôi tin rằng khi bảo đảm được các nguyên tắc về tự nguyện, minh bạch, chất lượng chuyên môn và trách nhiệm giải trình, các hoạt động giáo dục tăng cường sẽ tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người học và góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu đổi mới giáo dục”, ông Nguyễn Tiến Trình khẳng định.