Định hướng tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính

Bộ GD&ĐT vừa trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036. GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) đã thông tin chi tiết về mô hình tổ chức và lộ trình triển khai.

Phương án bảo mật và xử lý sự cố khi thi trên máy

Theo GS.TS Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính là đổi mới công cụ và quy trình tổ chức, còn mục tiêu đánh giá chuẩn đầu ra của Chương trình giáo dục phổ thông vẫn được giữ ổn định.

Trước những lo ngại về nguy cơ sự cố đường truyền hay tấn công mạng, ông Chương cho biết nhiều người đang hiểu nhầm thi trên máy tính là thi qua Internet. Theo mô hình đề xuất, đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ tại điểm thi; thí sinh làm bài trong mạng LAN nội bộ, hoàn toàn không kết nối Internet. Mô hình này giúp hạn chế việc kỳ thi phụ thuộc vào đường truyền mạng và giảm rủi ro tấn công từ môi trường Internet.

Dữ liệu đề thi và bài thi được mã hóa, phân quyền truy cập, ghi nhật ký thao tác và sao lưu để bảo đảm an toàn. Việc ứng dụng công nghệ, bao gồm cả nghiên cứu ứng dụng AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi, nhằm tự động hóa tối đa các công đoạn, giảm thiểu sai sót và hạn chế sự can thiệp chủ quan của con người. AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, việc xây dựng, thẩm định và phê duyệt câu hỏi vẫn do đội ngũ chuyên gia thực hiện.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: HB

Đối với các tình huống kỹ thuật như mất điện, hỏng máy hoặc lỗi phần mềm, hệ thống có khả năng tự động lưu bài làm và ghi nhật ký thao tác. Tại các điểm thi phải bố trí máy tính dự phòng, nguồn điện dự phòng và quy trình xử lý phù hợp nhằm bảo đảm tối đa quyền lợi của thí sinh.

Bảo đảm công bằng và lộ trình triển khai thận trọng

Khẳng định bảo đảm công bằng là điều kiện tiên quyết, đại diện Bộ GD&ĐT cho biết việc tổ chức thi trên máy tính thực hiện theo lộ trình, chỉ áp dụng tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực. Học sinh phải được làm quen trước với hình thức thi và địa phương phải có phương án hỗ trợ học sinh ít có điều kiện sử dụng máy tính. Đối với học sinh khuyết tật hoặc có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt, việc hỗ trợ sẽ được đăng ký, xác minh và bố trí trước kỳ thi.

Dự kiến từ năm 2027, kỳ thi triển khai song song giữa thi trên máy tính và thi trên giấy. Các môn trắc nghiệm sử dụng chung nội dung đề thi, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả. Khi tổ chức nhiều ca thi, đề thi các ca không nhất thiết giống hệt nhau nhưng bảo đảm tương đương về nội dung, độ khó thông qua ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa và khoa học khảo thí. Đề thi từng ca được chọn từ ngân hàng đủ lớn, mã hóa và chuyển đến điểm thi sát giờ thi qua kênh bảo mật.

Để bảo đảm tính khả thi, Bộ GD&ĐT đã thực hiện thử nghiệm diện hẹp cuối năm 2024 với hơn 12.000 học sinh, tiếp đó đợt thử nghiệm tháng 4 và 5/2026 triển khai tại 15 tỉnh, thành phố với 36.178 thí sinh (khoảng 143.000 lượt thi). Kết quả bước đầu cho thấy hệ thống vận hành ổn định. Bộ sẽ tiếp tục đánh giá toàn diện trước khi mở rộng, không chạy theo tiến độ khi chưa bảo đảm an toàn và công bằng.

Bộ GD&ĐT khuyên học sinh tập trung vào kiến thức, năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông. Máy tính chỉ thay đổi cách làm bài, không thay đổi nội dung học tập và yêu cầu của kỳ thi. Bộ sẽ phối hợp với các địa phương, nhà trường cung cấp công cụ thực hành miễn phí để học sinh làm quen đầy đủ trước khi dự thi.