Đình thờ Tam Công trên đất làng Đông Cao

Di tích lịch sử - văn hóa đình thờ Tam Quốc công trên đất làng (thôn) Đông Cao, xã Trung Chính.

Nếu kể tên những làng văn hóa truyền thống có tiếng ở xứ Thanh, không thể thiếu tên làng Đông Cao, xã Trung Chính - nằm dưới dãy Ngàn Nưa, bên sông Lãng Giang. Sự “có tiếng” của Đông Cao không chỉ ở bề dày truyền thống, không gian văn hóa mà nơi đây, gần 30 năm về trước - năm 1997 được công nhận là làng văn hóa cấp tỉnh đầu tiên của Thanh Hóa.

Việc lập dựng làng Đông Cao gắn liền với dấu ấn của dòng họ Đinh. Theo ghi chép và lưu truyền dân gian, làng Đông Cao có lịch sử hình thành cách ngày nay gần 6 thế kỷ. Vào đầu thế kỷ XV, giặc Minh xâm lược nước ta, Bình Định Vương Lê Lợi ở đất Lam Sơn phất cờ khởi nghĩa, quy tụ anh hùng, hào kiệt bốn phương cùng tìm về giúp sức, trong đó có 3 anh em họ Đinh ở đất Thủy Cối xưa (được cho là thuộc huyện Ngọc Lặc cũ) là Đinh Lễ, Đinh Bồ, Đinh Liệt.

Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng, Bình Định Vương Lê Lợi lên ngôi vua, lập nên nhà Lê, 3 anh em họ Đinh trở thành những bậc khai quốc công thần. Trong đó, dũng tướng Đinh Liệt không chỉ có công trong khởi nghĩa Lam Sơn mà còn phò tá các triều vua Lê. Đặc biệt, ông có công lớn trong dẹp loạn Nghi Dân, phò vua Lê Thánh Tông lên ngôi.

Đình thờ Tam Quốc công thờ 3 vị khai quốc công thần nhà Lê (Đinh Lễ, Đinh Bồ, Đinh Liệt) và ông Đinh Công Đột.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, mùa đông năm Kỷ Mão (1459), Lạng Sơn Vương Nghi Dân đang đêm lẻn vào cung giết vua Lê Nhân Tông và Tuyên Từ Hoàng Thái hậu rồi tự mình chiếm ngôi. Lên ngôi rồi, Nghi Dân không chăm lo việc nước mà lại tin dùng kẻ gian nịnh, giết hại bề tôi cũ khiến lòng người oán giận, các quan trong triều bất phục sự vô đạo của vua.

Bấy giờ, lão tướng Đinh Liệt đang làm quan đại thần trong triều đã cùng với nhiều quan lại, tướng sĩ âm thầm bàn định, thực hiện kế hoạch “xướng nghĩa” phế bỏ Nghi Dân, phò Gia Vương Lê Tư Thành lên ngôi vua - tức vua Lê Thánh Tông.

Sau khi lên ngôi, ổn định việc triều chính, vua Lê Thánh Tông đã phong thưởng cho những người có công phò tá. Trong đó, phong cho công thần Đinh Liệt làm Lân Quận công và ban cho “lộc điền”. Vâng lệnh cha, con trai của Đinh Liệt là Đinh Công Đột đã về xứ Thanh, đi tìm nơi đất tốt. Đến đất Đông Cao (ngày nay) đã quyết định dừng lại khai phá, lập ấp, dựng đền thờ tổ họ Đinh.

Cũng có ý kiến cho rằng, dưới thời vua Lê Thánh Tông, con trai của Lân Quận công Đinh Liệt là Đinh Công Đột làm đến chức Thượng thư. Vâng lệnh vua về việc khai phá các vùng đất mới, khi đến vùng đất này, thấy cảnh quan hữu tình, thế đất tốt tươi, rộng mở nên ông đã quyết định dừng lại để lập làng, dựng đền thờ tổ họ Đinh.

Ao phía trước đình thờ Tam Quốc công làng Đông Cao, phía xa là dãy Ngàn Nưa.

Sau khi ông Đinh Công Đột mất, dân làng Đông Cao đã dựng đình thờ ông và 3 vị khai quốc công thần nhà Lê.

“Gọi là đình thờ Tam quốc công - tức 3 vị tiền nhân họ Đinh là khai quốc công thần nhà Lê, là Đinh Lễ, Đinh Bồ, Đinh Liệt. Cùng với đó, tại đình còn thờ cả tiền nhân Đinh Công Đột. Tín ngưỡng thờ các vị tiền nhân họ Đinh có công với đất nước, triều đại và quê hương, qua năm tháng đã trở thành truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất và người Đông Cao”, ông Lê Xuân Phùng, thủ từ đình thờ Tam Quốc công làng Đông Cao chia sẻ.

Đình thờ Tam Quốc công khi xưa được dựng bằng gỗ lim chắc chắn. Trải qua thời gian và những thăng trầm lịch sử, đình không còn nguyên vẹn. Những năm 90 của thế kỷ XX, đình được dựng lại trên nền móng cũ. Qua những lần sửa chữa, tu tạo đã có diện mạo như ngày nay. Với những giá trị lịch sử, văn hóa và một số hiện vật còn lưu, nơi đây đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa đình thờ Tam quốc công.

Cổng làng Đông Cao.

Hằng năm, vào ngày 13 tháng Giêng (ngày mất của tiền nhân Đinh Liệt), người dân mở lễ hội rộn ràng, tươi vui, vừa bày tỏ tấm lòng tri ân, đồng thời gửi gắm những mong cầu tốt đẹp. Cùng với lễ hội đầu xuân, kỳ lễ ngày 17 tháng 5 âm lịch (ngày mất của ông Đinh Công Đột) ở đình có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương.