Đô thị đặc biệt được thí điểm chính sách mới

Ngày 24/8, với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị. Gồm 5 chương, 66 điều, Luật có hiệu lực từ 1/10, tạo khung pháp lý mới cho phát triển đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

TPHCM và thành phố khác là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại luật này. TP Hà Nội thực hiện theo quy định tại Luật Thủ đô.

Điểm đáng chú ý tại Luật Phát triển đô thị là việc quy định TPHCM, thành phố khác là đô thị đặc biệt (gọi tắt là thành phố) được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định.

Song, việc thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách không thực hiện trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua. Ảnh: Media Quốc hội

Phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách bao gồm:

- Mô hình mới về tổ chức bộ máy các cấp chính quyền của thành phố, mô hình quản trị, kiến tạo tiên tiến, hiện đại; chế độ công vụ, công chức;

- Mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, văn hóa, thể thao, du lịch, y tế và chăm sóc sức khỏe;

- Mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị, nông nghiệp giảm phát thải khí nhà kính;

- Mô hình quản lý đô thị, nông thôn, không gian và phát triển bền vững;

- Phương thức khai thác, huy động, phân bố và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển và quản trị thành phố;

- Giải pháp xử lý các vấn đề ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp đến chất lượng sống của người dân hoặc sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố;

- Cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Trên cơ sở chấp thuận của cấp có thẩm quyền, HĐND thành phố ban hành nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách, trong đó xác định rõ mục tiêu, phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian, không gian, địa bàn thí điểm.

Trường hợp đề xuất thí điểm cơ chế, chính sách có tác động đến vùng đô thị đặc biệt, UBND thành phố có trách nhiệm đánh giá tác động kinh tế - xã hội vùng, quốc gia, lấy ý kiến của UBND cấp tỉnh của các địa phương có liên quan trước khi trình HĐND thành phố xem xét, quyết định.

UBND thành phố cũng có trách nhiệm xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện; tạm dừng thực hiện thí điểm và báo cáo HĐND thành phố xem xét, quyết định trong trường hợp việc thí điểm có ảnh hưởng tiêu cực vượt quá mức độ đã được dự báo.

Kết quả biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị. Ảnh: Quốc hội

Cơ chế phát triển Khu kinh tế đặc biệt

Luật Phát triển đô thị đã dành riêng một chương quy định về cơ chế, chính sách phát triển Khu kinh tế đặc biệt.

Theo đó, xã, phường, đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí: có vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, có quy mô dân số, diện tích tự nhiên lớn. Chính phủ công nhận khu kinh tế đặc biệt sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong việc quy định điều kiện đối với phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài, nhằm kiểm soát rủi ro về ngoại hối, phòng chống rửa tiền và hạn chế sức ép cạnh tranh bất cân xứng với ngân hàng trong nước.

Chính phủ được giao quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ chế độ ưu tiên hải quan đối với các khu này.

Với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế được điều chỉnh theo hướng giao cho HĐND Thành phố, đồng thời phải có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Các hoạt động tài chính tại Trung tâm phải tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.