Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh đề xuất tháo gỡ vướng mắc trong phát triển đô thị

Gỡ vướng cơ chế, phát huy lợi thế đô thị

Tham gia góp ý vào dự án Luật Phát triển đô thị, đồng chí Phạm Văn Thịnh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh khóa XVI cho rằng dự thảo Luật mở ra nhiều cơ chế, chính sách về đầu tư, xây dựng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Theo đồng chí, các địa phương có quy mô công nghiệp lớn như Bắc Ninh, Hải Phòng, Đồng Nai cần cơ chế mới để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút vốn, công nghệ, nhân lực. Góp ý khoản 3 và khoản 5 Điều 1về phạm vi điều chỉnh, đồng chí cho rằng quy định thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt chỉ được áp dụng một số cơ chế, chính sách khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền, đồng thời phải chờ Chính phủ quy định phạm vi áp dụng, có thể khiến chính sách chậm được triển khai.

Đồng chí Phạm Văn Thịnh phát biểu.

Đồng chí đề xuất hai phương án, một là cho phép các thành phố chưa phải đô thị đặc biệt được thực hiện một số cơ chế, chính sách quy định trong Luật mà không cần thêm điều kiện về chủ trương của cấp có thẩm quyền và quy định phạm vi áp dụng của Chính phủ. Hai là, nếu vẫn giữ điều kiện phải có chủ trương của cấp có thẩm quyền thì nên bỏ yêu cầu Chính phủ quy định phạm vi áp dụng, đồng thời lượng hóa cụ thể các tiêu chí về điều kiện, yêu cầu phát triển để xác định thành phố được áp dụng chính sách. Các tiêu chí có thể xem xét trên cơ sở quy mô nền kinh tế, năng lực sản xuất, hoạt động xuất nhập khẩu và khả năng kết nối với các đầu mối giao thông lớn…

Đồng chí cho rằng, việc dự thảo Luật quy định các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt không được áp dụng khoản 2 Điều 7 sẽ gây vướng mắc trong thực hiện các cơ chế, chính sách được phân cấp. Khoản 2, Điều 7 có 2 điểm; trong đó điểm a quy định chính quyền địa phương được ban hành thủ tục hành chính để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức thuộc thành phố; điểm b, quy định biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển thành phố mà khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang bộ. Như vậy những thành phố chưa là đô thị đặc biệt không được quyền thực hiện điểm a, khoản 2 Điều 7 nên chắc chắn các chính sách sẽ bị vướng vì nếu không được ban hành thủ tục hành chính cho các thẩm quyền được phân cấp mới thì sẽ không thể triển khai được trong thực tế. Vì vậy, đề xuất sửa khoản 3, khoản 4, Điều 1 từ cụm từ “trừ khoản 2 Điều 7 thành “trừ điểm b, khoản 2, Điều 7”.

Về Điều 2, đồng chí đề nghị sửa khái niệm “Khu thương mại tự do” theo hướng cho phép hình thành từ “một hoặc nhiều khu vực có ranh giới địa lý xác định, tiếp giáp hoặc không tiếp giáp nhau”. Quy định này giúp địa phương tận dụng hạ tầng, lợi thế sẵn có, rút ngắn thời gian chuẩn bị, giảm nguồn lực đầu tư ban đầu và sớm đưa các cơ chế, chính sách vượt trội vào thực tiễn.

Đồng chí nhấn mạnh, tạo điều kiện để các thành phố trực thuộc Trung ương chưa phải đô thị đặc biệt được áp dụng ngay một số cơ chế phù hợp sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước.

Cần thiết kế cơ chế đặc thù cho Đồng Nai theo loại hình đô thị để nhân rộng toàn quốc

Tham gia đóng góp ý kiến tại hội trường, đồng chí Trần Thị Vân, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh bày tỏ sự đồng tình cao với quan điểm: Đồng Nai cần có cơ chế đủ mạnh để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển mà Bộ Chính trị đã đề ra tại Nghị quyết số 16 -NQ/TW. Đồng chí nhấn mạnh, nếu hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều điểm nghẽn, cản trở Đồng Nai phát huy tối đa lợi thế về công nghiệp, dịch vụ logistics, cũng như vai trò kết nối vùng của sân bay Long Thành và phát triển đô thị, thì Dự án Luật Phát triển đô thị lần này phải tháo gỡ triệt để những điểm nghẽn đó.

Đồng chí Trần Thị Vân phát biểu thảo luận.

Tuy nhiên, đồng chí Trần Thị Vân cho rằng việc thiết kế một cơ chế riêng biệt chỉ ghi danh riêng cho Đồng Nai ngay trong điều khoản của luật chưa phải là phương án tối ưu. Bởi lẽ, Nghị quyết 16 mang tính định hướng chiến lược vĩ mô, trong khi văn bản quy phạm pháp luật đòi hỏi tính áp dụng chung, phổ quát. Nếu luật quy định riêng cơ chế cho Đồng Nai, sẽ rất khó lý giải khi các địa phương khác có cùng điều kiện phát triển tương tự đặt câu hỏi vì sao không được hưởng chính sách này.

Từ thực tiễn đó, đồng chí kiến nghị cần đi trước một bước mang tầm bao quát hơn: lấy chính những đặc thù mà Nghị quyết 16-NQ/TW đặt ra cho Đồng Nai để định hình loại hình đô thị đặc thù. Đó là mô hình đô thị đa trung tâm gắn liền với công nghiệp, logistics và hàng không. Đồng Nai sẽ là địa phương tiên phong, điển hình đầu tiên được áp dụng cơ chế này, nhưng về nguyên tắc pháp lý, đây là mô hình mở cho các địa phương có chung đặc điểm.

Cách làm này không làm giảm đi ý nghĩa của Nghị quyết 16, trái lại còn giúp thể chế hóa nghị quyết sâu sắc hơn; đưa chủ trương phát triển Đồng Nai thành mô hình pháp lý chuẩn mực để thực nghiệm, sau đó nhân rộng ra các tỉnh, thành có lợi thế tương tự. Lấy ví dụ thực tế từ địa phương, đồng chí chỉ rõ: nếu Đồng Nai có sân bay Long Thành, Bắc Ninh có sân bay Gia Bình; Đồng Nai giáp Thành phố Hồ Chí Minh, Bắc Ninh giáp Thủ đô Hà Nội. Cả hai tỉnh đều là trung tâm phát triển công nghiệp năng động và giữ vị trí chiến lược kết nối liên vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phía Bắc.

Các đại biểu dự thảo luận tại hội trường sáng 11/8.

Đồng chí khẳng định, đây là cách để Quốc hội giải quyết yêu cầu rất cụ thể của Đồng Nai, vừa giữ được tính thống nhất, công bằng và ổn định của hệ thống pháp luật. Đồng chí cho rằng, không phải Đồng Nai không cần cơ chế đặc thù, mà Đồng Nai cần có cơ chế đặc thù. Nhưng hãy thiết kế cơ chế đó cho loại hình đô thị mà Đồng Nai đang đại diện để Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị được thể chế hóa thành mô hình phát triển có thể đi trước, làm trước và nhân rộng.