Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình thảo luận, góp ý 3 dự án luật về lĩnh vực tư pháp hình sự

Đoàn ĐBQH tỉnh tham gia thảo luận tại Tổ 10 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La.

Tham gia thảo luận tại Tổ 10 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La có các đồng chí: Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội; Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh và các vị đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình.

Đại biểu Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) phát biểu thảo luận tại Tổ.

Qua thảo luận, các đại biểu đánh giá cao sự nỗ lực của Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trong việc chuẩn bị 3 dự án luật; đồng thời, cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện các luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và tổ chức cơ quan điều tra.

Góp ý đối với dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các đại biểu tập trung cho ý kiến vào những nội dung có tác động trực tiếp đến tổ chức, thẩm quyền của cơ quan điều tra, nhất là việc quy định tổ chức bộ máy cơ quan điều tra trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân; thẩm quyền điều tra của Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã; nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) phát biểu tham luận tại Tổ.

Về đề xuất giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức bộ máy cơ quan điều tra thuộc ngành mình, đại biểu Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, cần cân nhắc kỹ và nhất trí với quan điểm nên quy định cụ thể tổ chức bộ máy cơ quan điều tra trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân ngay trong luật. Theo đại biểu, Bộ luật Tố tụng hình sự trao thẩm quyền cụ thể cho từng cấp cơ quan điều tra, do đó hệ thống tổ chức cơ quan điều tra cũng cần được quy định rõ ràng, thống nhất trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Đối với thẩm quyền của Trưởng, Phó trưởng Công an cấp xã khi được giao thực hiện hoạt động điều tra, đại biểu đề nghị đánh giá đầy đủ tình hình thực tiễn. Đại biểu lưu ý, Trưởng, Phó trưởng Công an cấp xã hiện phải thực hiện nhiều nhiệm vụ trong điều kiện chính quyền địa phương 2 cấp, trong khi hoạt động điều tra hình sự đòi hỏi tính chuyên nghiệp, thời hạn và trình tự, thủ tục tố tụng chặt chẽ. Vì vậy, đề nghị Bộ Công an có tổng kết cụ thể việc thực hiện thẩm quyền này từ khi được triển khai để Quốc hội có thêm thông tin xem xét.

Về đề xuất bỏ thẩm quyền điều tra toàn bộ vụ án hình sự trong thời hạn 1 tháng đối với Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ nguyên nhân, cơ sở thực tiễn trước khi quyết định. Theo đại biểu, đây là những lực lượng hoạt động tại các địa bàn đặc thù như: trên biển, trong rừng sâu, khu vực biên giới, nơi cơ quan điều tra chuyên trách không phải lúc nào cũng có thể có mặt kịp thời. Do đó, cần phân tích rõ việc các cơ quan này thực hiện chưa nhiều vụ án xuất phát từ điều kiện cơ sở vật chất, năng lực, công tác đào tạo, bồi dưỡng hay do phạm vi thẩm quyền được giao, từ đó mới xem xét việc có nên bỏ thẩm quyền này hay không.

Đại biểu Nguyễn Hải Dũng, Ủy viên, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) phát biểu tham luận tại Tổ.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình phát biểu tham luận tại Tổ.

Đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình phát biểu tham luận tại Tổ.

Tham gia thảo luận về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu tập trung góp ý vào những quy định liên quan trực tiếp đến trình tự, thủ tục tố tụng, quyền con người, quyền công dân và yêu cầu kiểm soát quyền lực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. Các nội dung được quan tâm gồm: nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự; bảo quản, xử lý vật chứng, tài sản; tạm giam; giám sát điện tử; các biện pháp cưỡng chế và thủ tục rút gọn. Đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình, nhấn mạnh đây là bộ luật liên quan trực tiếp đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tố tụng nhanh hơn, tinh gọn hơn mà còn phải rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn. Cho ý kiến cụ thể về Điều 445 quy định thủ tục rút gọn đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng khoan hồng, đại biểu tán thành chủ trương bổ sung cơ chế này. Theo đại biểu, nếu được thiết kế chặt chẽ, đây có thể là một bước đổi mới quan trọng, khuyến khích người phạm tội thành khẩn, hợp tác khắc phục hậu quả, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết vụ án và tiết kiệm nguồn lực tố tụng.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục chỉnh lý Điều 445, trước hết là làm rõ cụm từ “chấp nhận hình phạt”. Bởi ở giai đoạn điều tra, truy tố, Tòa án chưa quyết định hình phạt, quá trình tranh tụng chưa kết thúc; nếu quy định không rõ có thể dẫn đến cách hiểu như một sự thỏa thuận trước về mức án. Đại biểu đề nghị sửa điểm a khoản 1 Điều 445 theo hướng người bị buộc tội tự nguyện thừa nhận hành vi do mình thực hiện và các tình tiết khách quan chủ yếu của vụ án; nội dung nhận tội phù hợp với các chứng cứ khác được thu thập hợp pháp; tự nguyện đồng ý áp dụng thủ tục rút gọn và đề nghị được hưởng khoan hồng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và Bộ luật Hình sự.

Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc bỏ điều kiện “người bị buộc tội phải thừa nhận tội danh”. Theo đại biểu, người bị buộc tội có thể thừa nhận hành vi mình đã thực hiện, nhưng việc hành vi đó cấu thành tội gì là vấn đề áp dụng pháp luật; việc xác định đúng tội danh là trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng và cuối cùng thuộc quyền phán quyết của Tòa án. Đáng chú ý, đại biểu đề nghị kiểm tra thực chất tính tự nguyện trước khi áp dụng thủ tục rút gọn. Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 445 quy định cơ quan tiến hành tố tụng phải kiểm tra, xác định việc nhận tội, đồng ý áp dụng thủ tục rút gọn và đề nghị được hưởng khoan hồng là hoàn toàn tự nguyện; trường hợp có căn cứ cho rằng việc nhận tội hoặc đồng ý áp dụng thủ tục rút gọn không tự nguyện thì không được áp dụng hoặc phải hủy quyết định áp dụng thủ tục rút gọn, chuyển sang giải quyết vụ án theo thủ tục chung.

Bên cạnh đó, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh cũng góp ý về Điều 112 liên quan đến xử lý sớm vật chứng, tài sản; Điều 129 về giám sát điện tử và các quy định về tạm giam, biện pháp cưỡng chế. Nhìn chung, các ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ điều kiện, căn cứ, trình tự, thủ tục áp dụng để vừa nâng cao hiệu quả tố tụng, vừa bảo đảm quyền con người, quyền công dân và kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện quyền lực trong tố tụng hình sự.

Cũng trong chương trình thảo luận Tổ, các đại biểu đã tập trung thảo luận sâu và có nhiều ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).