Doanh nghiệp cần thích ứng ra sao khi AI ngày càng chi phối quyết định mua sắm?

Khi AI Agent ngày càng tham gia sâu vào quá trình tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn sản phẩm, doanh nghiệp không chỉ phải cạnh tranh để thu hút sự chú ý mà còn cần bảo đảm thương hiệu được AI nhận diện, đề xuất và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Theo giới chuyên gia, AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo có khả năng thực hiện nhiệm vụ theo mục tiêu) đang làm thay đổi hành vi tiêu dùng và phương thức kinh doanh. AI không còn đơn thuần hỗ trợ tìm kiếm thông tin mà ngày càng tham gia vào quá trình lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi cách xây dựng thương hiệu và tổ chức hoạt động Marketing & Sales.

AI mở rộng lựa chọn nhưng niềm tin vẫn thuộc về con người

Tại VSMCamp & CSMOSummit 2026 diễn ra ngày 19/11 tại Hà Nội, ông Lê Quốc Vinh - Chủ tịch CSMO Việt Nam, Chủ tịch Le Bros chia sẻ, nếu trước đây công nghệ chủ yếu giúp doanh nghiệp hiểu và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn thì AI Agent đang tạo ra thay đổi căn bản khi tham gia vào quá trình khách hàng lựa chọn thương hiệu, sản phẩm và dịch vụ.

Dẫn báo cáo của Razorfish công bố tháng 9/2026 tại Mỹ, ông Vinh cho biết, 94% người thường xuyên sử dụng AI được khảo sát sẵn sàng mua sản phẩm do AI lựa chọn. Đáng chú ý, 59% từng mua sản phẩm của những thương hiệu mà trước đó họ chưa nghĩ đến.

Điều này cho thấy AI có thể mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng cho các thương hiệu mới. Doanh nghiệp vì thế không chỉ cần thu hút người tiêu dùng mà còn phải bảo đảm sản phẩm được AI nhận diện, hiểu đúng và đưa vào danh sách đề xuất.

Đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp tham gia sự kiện.

Đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp tham gia sự kiện.

Tuy nhiên, AI thúc đẩy mua sắm không đồng nghĩa người tiêu dùng hoàn toàn tin tưởng công nghệ này. Theo báo cáo Gartner tháng 9/2026 được ông Vinh dẫn lại, 65% người tiêu dùng Mỹ được khảo sát cho rằng thương hiệu đang sử dụng quá nhiều nội dung do AI tạo ra; 57% nói điều này khiến họ giảm niềm tin vào thông điệp thương hiệu.

Theo ông Vinh, doanh nghiệp cần khai thác AI có chọn lọc, tránh phụ thuộc vào nội dung tự động mà thiếu thông tin xác thực và dấu ấn con người.

Từ góc độ người tiêu dùng, bà Mai Thắm - đạo diễn, nhà sản xuất - cho rằng AI có ưu thế về khả năng cá nhân hóa. Người dùng càng cung cấp nhiều thông tin về sở thích, thói quen và nhu cầu thì tư vấn càng sát thực tế. Tuy nhiên, AI thường đưa ra nhiều phương án thay vì khẳng định một lựa chọn, khiến người mua đôi khi khó so sánh và quyết định.

Bà Thắm cũng lưu ý người dùng không nên tuyệt đối tin vào các đề xuất của AI mà cần tự đánh giá mức độ phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình. AI nên là công cụ tham khảo, không phải chủ thể quyết định thay con người.

Bà Mai Thắm (trái) chia sẻ tại sự kiện.

Bà Mai Thắm (trái) chia sẻ tại sự kiện.

Phát huy trải nghiệm và năng lực thấu hiểu khách hàng

AI không chỉ thay đổi cách khách hàng mua sắm mà còn tạo áp lực mới đối với người bán. Theo bà Mai Thắm, khách hàng ngày càng sử dụng AI để tìm ý tưởng, tham khảo thiết kế và hình thành yêu cầu. Điều này giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng hơn nhưng cũng có thể kéo dài quá trình triển khai khi khách liên tục thay đổi phương án theo những gợi ý mới. Người bán vì thế phải giúp khách nhận diện nhu cầu thực sự, lựa chọn giải pháp phù hợp với ngân sách và điều kiện thực tế.

Ông Trịnh Xuân Pháp - Founder Ron Kaufman tại Việt Nam cho biết, 55% khách hàng bắt đầu tìm kiếm nhà cung cấp bằng AI. Tuy nhiên, với những giao dịch phức tạp, đặc biệt là bán hàng giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), khách hàng vẫn lo ngại rủi ro và cần sự tư vấn từ con người.

Do vậy, người bán cần rèn luyện bốn năng lực: hiểu bối cảnh, xây dựng niềm tin, đưa ra phán đoán và tạo sự khác biệt. Theo dự báo của Gartner được ông dẫn lại, đến năm 2030, 75% người mua B2B sẽ ưu tiên trải nghiệm bán hàng coi trọng tương tác giữa con người với con người.

Một yêu cầu khác là nâng cao năng lực thực hành của đội ngũ bán hàng. Theo ông Trịnh Xuân Pháp, trang bị kiến thức về sản phẩm và quy trình chưa đủ để nhân viên xử lý tốt các tình huống thực tế. Họ cần được luyện tập, nhận phản hồi và điều chỉnh cách ứng xử để biết khi nào cần tư vấn, lắng nghe hoặc đưa ra giải pháp phù hợp với từng khách hàng.

Ở góc độ cạnh tranh thương hiệu, ông Nguyễn Trần Quang - CEO Future One Consulting - nhận định khi AI giúp tạo ra sản phẩm tốt hơn với chi phí thấp hơn, doanh nghiệp sẽ khó khác biệt nếu chỉ dựa vào thông số, tính năng và hiệu suất.

Giá trị khác biệt của con người nằm ở khả năng tạo trải nghiệm và cảm xúc khiến khách hàng sẵn sàng trả thêm tiền. Ông gọi đó là “Human Premium” - giá trị gia tăng từ tính người. Bên cạnh sản phẩm tốt, người tiêu dùng còn quan tâm đến những giá trị như ngon, hay, đẹp và sướng. Đây là những yếu tố khó đo lường bằng thông số kỹ thuật nhưng có ảnh hưởng đến quyết định mua hàng.

Do đó, nếu AI giúp tối ưu chất lượng, chi phí và công năng thì doanh nghiệp cần tạo dấu ấn bằng trải nghiệm, cảm xúc và bản sắc thương hiệu. Cùng với việc ứng dụng dữ liệu để hiểu khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp không thể đánh mất sự thấu cảm trong tương tác.

Nguyệt Minh

Nguồn Doanh Nghiệp: https://doanhnghiepvn.vn/chuyen-doi-so/doanh-nghiep-can-thich-ung-ra-sao-khi-ai-ngay-cang-chi-phoi-quyet-dinh-mua-sam/20261119062742630