Doanh nghiệp đứng trước 'luật chơi kép'

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là con đường ngắn nhất, rẻ nhất để Việt Nam hướng tới một tương lai phát triển tốt đẹp, bền vững

Tấm vé bước vào các thị trường cao cấp

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh không chỉ là việc ứng dụng công nghệ mà còn thay đổi quy trình xử lý công việc, quy trình sản xuất - kinh doanh nhằm nâng cao hiệu suất, tính hiệu quả hoạt động, giảm phát thải, hướng tới kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn... Đây được xác định là con đường ngắn nhất, rẻ nhất để Việt Nam hướng tới một tương lai phát triển tốt đẹp, bền vững. Cũng vì vậy, Việt Nam đã xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là lựa chọn chiến lược, là động lực chính của tăng trưởng kinh tế và hai chuyển đổi này cũng sẽ đảm bảo cho quốc gia phát triển nhanh và bền vững...

Với vai trò quan trọng này, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đã được đề cập trong các Nghị quyết quan trọng của Đảng và Nhà nước. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch về chuyển đổi xanh như Chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050; Kế hoạch hành động về tăng trưởng xanh; Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải…

Thực tiễn triển khai tại Việt Nam hiện nay đang có nhiều tầng nấc. Trong đó, nhóm dẫn dắt gồm các tập đoàn đa quốc gia (FDI) và những doanh nghiệp nội địa đầu đàn đang thể hiện vai trò tiên phong, nhanh chóng tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào cốt lõi kinh doanh; trong khi khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) vẫn đang loay hoay tìm lời giải cho bài toán chi phí và công nghệ; còn khu vực siêu nhỏ và các hộ kinh doanh cá thể hiện mới chỉ dừng lại ở bước tiếp cận khái niệm.

Dù đang ở lộ trình nào chính sự chuyển dịch này sẽ xác lập nên một hệ sinh thái kinh doanh mới, nơi những thực thể thích nghi sớm không chỉ nắm giữ lợi thế cạnh tranh mà còn sở hữu khả năng định hình các chuẩn mực bền vững cho tương lai. Theo bà Nguyễn Việt Huệ, Cục Phát triển Doanh nghiệp Tư nhân và Kinh tế Tập thể (Bộ Tài chính) khẳng định, chuyển đổi kép không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tuân thủ quy định quốc tế, mà quan trọng hơn là giúp người lao động được làm việc trong môi trường an toàn, hiện đại, năng suất hơn.

Theo đại diện FPT Digital, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, dù là hai khái niệm độc lập, nhưng lại gắn bó mật thiết và phụ thuộc lẫn nhau trong mục tiêu hướng đến phát triển bền vững. Chuyển đổi số, hay quá trình tích hợp công nghệ vào mọi khía cạnh của cuộc sống, sẽ tạo ra những thay đổi sâu sắc trong cách con người tương tác với thế giới. Công nghệ số giúp con người thu thập, phân tích, và sử dụng dữ liệu theo những cách chưa từng có trước đây.

Không chỉ vậy, sự tương hỗ này còn mở ra cơ hội tạo ra các mô hình kinh doanh mới, nơi mà cả hai xu hướng số hóa và xanh hóa cùng nhau mang lại lợi ích lâu dài. Các doanh nghiệp, khi chuyển đổi số để đạt hiệu quả hoạt động cao hơn, đồng thời đầu tư vào chiến lược phát triển bền vững, sẽ củng cố vị trí của mình trong lòng khách hàng và thị trường. Điều này tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực, trong đó chuyển đổi số giúp thúc đẩy quá trình xanh hóa, và quá trình xanh hóa lại tạo động lực cho chuyển đổi số, đại diện FPT Digital khẳng định.

Đã có mặt tại Việt Nam từ năm 1993 Siemens - tập đoàn công nghệ hàng đầu của Đức - đã không ngừng đầu tư vào công nghệ, con người và hỗ trợ Việt Nam hiện đại hóa hệ thống điện, tích hợp năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Những nỗ lực này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh dài hạn cho Việt Nam. Đặc biệt, việc hợp tác với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) để triển khai công nghệ lưới thông minh đã giúp tăng cường độ ổn định và tích hợp năng lượng tái tạo vào lưới điện quốc gia.

Trong khi đó, Công ty TNHH Dệt và Nhuộm Hưng Yên, thành viên của Tập đoàn Carvico S.P.A (Ý), đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ tái chế và sử dụng năng lượng tái tạo. Khoảng 80% vải sản xuất tại cơ sở Hưng Yên được làm từ sợi tái chế, giúp giảm đáng kể tác động tới môi trường. Đồng thời, công ty cũng đang lắp đặt hệ thống xử lý và tái chế nước thải mới, cho phép tái sử dụng tới 60% lượng nước dùng trong quá trình nhuộm. Những sáng kiến này không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên gốc hóa thạch mà còn thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn trong ngành dệt may.

Ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm, nhiều tiền năng

Để kết hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh thành công như trên, các chuyên gia cho biết, doanh nghiệp cần trải qua 7 bước cơ bản. Đó là đánh giá hiện trạng và xác định mục tiêu; Thiết kế chiến lược phối hợp; Triển khai công nghệ thích hợp; Đào tạo và thay đổi văn hóa doanh nghiệp; Quản lý dự án và giám sát; Hỗ trợ hợp tác và truyền thông; Đảm bảo tuân thủ quy định. Đồng thời rất cần sự tư vấn, hướng dẫn từ chuyên gia, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bằng việc giảm chi phí hoạt động, nâng cao hiệu quả vận hành và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

Về nguồn lực tài chính, một chuyên gia cho rằng, nhiều giải pháp, trong đó thông thường sẽ qua các chính sách thuế; doanh nghiệp hợp tác chặt chẽ với ngân hàng, tức là ngân hàng không chỉ là đối tác tài chính mà còn là cổ đông trong quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp. Điều này mang lại sự tự tin cho doanh nghiệp về mặt tài chính và đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các chiến lược liên quan đến tài chính xanh của doanh nghiệp

Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam, để khai thác tiềm năng chuyển đổi số - chuyển đổi xanh, tạo ra phát triển kép về cả kinh tế số và kinh tế xanh, Việt Nam cần tiên phong phát triển các lĩnh vực gồm trí tuệ nhân tạo, chíp bán dẫn, xe điện thông minh dùng công nghệ xanh. Do đó, dần tập trung nhân lực, tài chính cho những lĩnh vực công nghệ trọng điểm này.

Cùng chung nhận định này, giới chuyên gia khuyến nghị cần có nhìn nhận đúng về vấn đề và dành sự ưu tiên cho lĩnh vực, đồng thời phải chú trọng đầu tư hạ tầng số, đặc biệt khu vực có nhu cầu phát triển và thực hiện theo thứ tự ưu tiên. Một số giải pháp khác là huy động nguồn lực ngoài ngân sách; đào tạo nguồn nhân lực; có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là các startup tham gia; và cố gắng từng bước 'ngồi trên vai người khổng lồ' bằng cách khai thác tốt các thành tựu của thế giới.

Hương Giang