Doanh nghiệp tự tạo điện sạch: Từ giảm chi phí đến lợi thế cạnh tranh xanh

Hệ thống điện mặt trời áp mái tại Nhà máy Phân bón Bình Điền Long An - Ảnh: chinhphu.vn/Ngọc Vân

Từ mái nhà xưởng đến nguồn điện cho sản xuất

Công ty CP Phân bón Bình Điền vừa khởi động dự án điện mặt trời áp mái tại Nhà máy Bình Điền – Long An. Đây là một bước trong lộ trình chuyển đổi xanh và sử dụng năng lượng tái tạo của doanh nghiệp.

Theo thông tin được Báo Chính phủ đăng tải, doanh nghiệp đặt mục tiêu đến cuối năm 2027, nguồn điện mặt trời có thể đáp ứng nhu cầu điện phục vụ hoạt động sản xuất tại nhà máy.

Việc một doanh nghiệp sản xuất chủ động đầu tư nguồn điện ngay tại cơ sở cho thấy năng lượng tái tạo đang dần chuyển từ câu chuyện trách nhiệm môi trường sang một bài toán kinh tế cụ thể. Với những nhà máy có diện tích mái lớn và nhu cầu điện cao vào ban ngày, điện mặt trời mái nhà có thể giúp giảm lượng điện mua từ hệ thống, đồng thời tăng khả năng chủ động về một phần chi phí năng lượng.

Điều đáng chú ý là xu hướng này diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang hoàn thiện cơ chế cho phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống điện và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch.

“Xanh” đang trở thành một yêu cầu của chuỗi cung ứng

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, giá trị của điện sạch không chỉ nằm ở hóa đơn tiền điện.

Các thị trường và đối tác lớn ngày càng quan tâm đến lượng phát thải trong quá trình sản xuất, nguồn năng lượng sử dụng cũng như khả năng truy xuất dữ liệu môi trường của sản phẩm. Điều này khiến đầu tư tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo và công nghệ sản xuất ít phát thải từng bước trở thành một yếu tố của năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, khi Liên minh châu Âu triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và nhiều tập đoàn quốc tế đưa tiêu chí giảm phát thải vào quá trình lựa chọn nhà cung cấp, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng phải tính toán không chỉ sản xuất được bao nhiêu, với giá thành thế nào, mà còn sản xuất bằng nguồn năng lượng nào và phát thải ra sao.

Ở góc độ này, điện mặt trời mái nhà có thể góp phần hỗ trợ doanh nghiệp giảm phát thải gián tiếp từ điện năng tiêu thụ và cải thiện hồ sơ môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả cụ thể phải được đo lường dựa trên sản lượng điện thực tế, cơ cấu nguồn điện, phương pháp kiểm kê khí nhà kính và các tiêu chuẩn được áp dụng.

Muốn tạo lợi thế “xanh” phải có dữ liệu chứng minh

Đây cũng là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Việc sử dụng điện tái tạo không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể mặc nhiên quảng bá toàn bộ sản phẩm là “xanh”, “không phát thải” hay “trung hòa carbon”.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia từng cảnh báo về hiện tượng “tẩy xanh” – sử dụng những tuyên bố, thông tin môi trường không chính xác, không rõ ràng hoặc thiếu cơ sở khiến người tiêu dùng hiểu sai về mức độ thân thiện với môi trường của sản phẩm, dịch vụ.

Do đó, cùng với đầu tư công nghệ, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống đo lường và lưu trữ dữ liệu về điện năng, phát thải, nguyên liệu và quá trình sản xuất. Các tuyên bố về môi trường phải dựa trên căn cứ có thể kiểm chứng.

Khi đó, khoản đầu tư vào điện sạch mới có thể tạo ra giá trị trên nhiều tầng: tiết giảm chi phí, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu của đối tác và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng.

Chuyển đổi xanh vì thế không chỉ là lắp những tấm pin trên mái nhà xưởng. Với doanh nghiệp, lợi thế thực sự nằm ở khả năng biến năng lượng sạch thành những chỉ số môi trường có thể đo lường, kiểm chứng và được thị trường thừa nhận.