Doanh nghiệp xây dựng kỳ vọng trong năm mới

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang (thứ 2, bên phải sang) kiểm tra tiến độ dự án quốc lộ 14B, đoạn xã Bà Nà - xã Hòa Tiến vào cuối tháng 1/2026. Ảnh: CÔNG TÚ

Gỡ khó mặt bằng

Theo tiến độ, dự án cải tạo, nâng cấp tuyến quốc lộ 14E hoàn thành trong kế hoạch trung hạn 2021 - 2025. Tuy nhiên, công trình đã trễ hẹn về đích, Bộ Xây dựng cho điều chỉnh thực hiện hoàn thành tháng 10/2026.

Chủ đầu tư là Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, nguyên do cốt yếu là công tác giải phóng mặt bằng gặp vướng mắc kéo dài. Một số vị trí đã bàn giao mặt bằng lại theo kiểu “da beo”, vướng hộ dân chưa đồng thuận và cả hạ tầng công cộng nên rất khó đưa máy móc vào thi công.

Ông Nguyễn Đình Phúc, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án 4 (được Cục Đường bộ Việt Nam giao quản lý dự án quốc lộ 14E) chia sẻ, công trình vướng dai dẳng mặt bằng tại 2 vị trí thuộc đường găng tiến độ, gồm đoạn cầu vượt đường sắt Bắc - Nam qua xã Thăng Bình và đoạn tuyến tránh Việt An (xã Việt An).

Đầu tháng 2/2026, nhà thầu vẫn chưa làm xuyên suốt đường gom cầu vượt đường sắt, đoạn bên phải tuyến nên khâu phân luồng, đảm bảo giao thông qua nút giao đường sắt gặp trở ngại, khiến người dân bức xúc.

Hạng mục cầu vượt đường sắt thuộc dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14E chưa hoàn thành do vướng mặt bằng. Ảnh: CÔNG TÚ

Vì vướng mặt bằng, nhiều công trình trọng điểm cũng điều chỉnh tiến độ. Đơn cử, khu tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng của 2 dự án thành phần Hoàn thiện đường ven biển 129 (đường Võ Chí Công) chưa có. Vì vậy, người dân chưa thể cất nhà an cư nơi mới, bàn giao mặt bằng.

Dự án đường nối quốc lộ 14H đến ĐT609C ách tắc mặt bằng kéo dài đoạn qua xã Thu Bồn. Kỹ sư Phạm Văn Thọ, Chỉ huy công trường Công ty CP Xây lắp Thành An 96 chia sẻ, nhiều tháng qua đơn vị chỉ làm “túc tắc” cũng do thiếu chỗ thi công.

Nhà thầu có tiềm lực tài chính mạnh khi có mặt bằng đã tập trung thi công đạt giá trị khối lượng cao, thậm chí chủ đầu tư đã nghiệm thu nhưng cấp thẩm quyền bố trí tài chính thanh toán chưa kịp lên đến vài tỷ đồng. Khí thế ấy không kéo dài được lâu do vướng đoạn chưa khai thông mặt bằng.

Vì vậy, chủ đầu tư, nhà thầu ngành xây dựng nói chung, hạ tầng giao thông nói riêng kỳ vọng năm 2026 công tác giải phóng mặt bằng sẽ có bước chuyển mới, khí thế mới.

Giải bài toán nguyên vật liệu

Một doanh nghiệp có truyền thống của ngành giao thông vận tải xứ Quảng bộc bạch, năm 2025, nhiều doanh nghiệp có tiềm lực tài chính không mạnh phải chật vật, đứng trước nguy cơ phá sản khi đảm nhận thi công dự án giao thông.

Ngoài giải phóng mặt bằng chậm, việc khan hiếm nguồn nguyên vật liệu đất đắp, cát đã đẩy giá lên cao ngất ngưỡng so với đơn giá dự toán được lập. Đến khi mặt bằng bàn giao, giá dự toán vốn lập cách đó 3 - 4 năm cũng không được điều chỉnh theo thực tế khiến nhà thầu càng làm càng lỗ.

Trên công trường thi công thành phần 2, dự án hoàn thiện đường ven biển 129 (Võ Chí Công). Ảnh: CÔNG TÚ

Ông Lê Tự Tâm, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư và xây dựng 501 chia sẻ, năm 2025, các doanh nghiệp xây lắp gặp nhiều khó khăn vì nguồn vật liệu thi công khan hiếm. Giá mua cát, đất đắp giữa thực tế cao hơn 30 - 40% so với đơn giá Nhà nước áp dụng.

Theo ông Tâm, các mỏ vật liệu Nhà nước cho đấu giá, doanh nghiệp tham gia đấu giá “trên trời” rồi bỏ cọc. Mỏ nào đấu giá thành công thì khoảng thời gian hoàn tất thủ tục quy định cho đến khai thác nhanh nhất cũng mất 1 năm.

Đảm nhận thi công công trình trọng điểm, một nhà thầu bày tỏ bất ngờ khi trên địa bàn có nhiều mỏ mãi nằm trong quy hoạch. Bắt buộc họ phải vào tận Quảng Ngãi mua đất, cát chở về nhưng khối lượng nhỏ giọt do khách hàng rất đông.

Ngoài thời tiết bất lợi và vướng mặt bằng, Ban Quản lý dự án 4 cho biết, giá vật liệu thực tế thi công dự án quốc lộ 14E cao hơn nhiều so với báo giá của địa phương. Cụ thể, giá cát cao hơn 300%, giá đá cao hơn 20% dẫn đến giá bê tông thương phẩm tăng đột biến. Vì thế, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng năm 2026 sẽ được tháo gỡ “điểm nghẽn” liên quan đến nguồn vật liệu.

Để chống lạm phát và giải quyết bài toán thiếu vật liệu, ông Lê Tự Tâm hiến kế, cấp thẩm quyền nên chọn các mỏ không thông qua đấu giá phục vụ riêng đầu tư công, chỉ thu thuế tài nguyên. Sau đó, giao ban quản lý dự án phụ trách ấn định sản lượng vật liệu cho từng công trình, chịu trách nhiệm như Chính phủ đã cho áp dụng tại các dự án cao tốc tại miền Nam.

Có như vậy, công trình đầu tư công mới sớm đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư, phục vụ nhiệm vụ thúc đẩy phát triển kinh tế tăng trưởng 2 con số thời gian đến.

CÔNG TÚ